Кіріспе

Манхэттен мен Бронкстің арасындағы көпір, Нью-Йорк.

Университет Хайтс көпірі – Нью-Йорк қаласындағы Харлем өзені арқылы айналмалы-қозғалмалы болаттан жасалған фермалық көпір. Ол Манхэттеннің Инвуд ауданындағы Батыс 207-ші көшесін Бронкстің Университет Хайтс ауданындағы Батыс Фордэм жолымен байланыстырады. Көпірді Нью-Йорк қаласының көлік департаменті басқарады және күтіп ұстайды. Көпірдің әр бағытта екі жолақты қозғалысқа арналған екі қатары бар, сондай-ақ оның оңтүстік жағында жаяу жүргіншілерге арналған тротуар бар. Көпірдің болаттан жасалған тұғырларын үш тас тіреу тіреп тұрады. Тротуарда темір тіректері бар төрт павильон орналасқан, ал көпірдің палубасында әсем темір қоршаулар мен екі тас павильон бар. Көпір құрылымы бастапқыда Харлем өзенінің кеме каналын арқылы Бродвей көшесін өткізу үшін солтүстікке қарай орнатылған. Ол 1895 жылы Гарлем кеме каналы көпірі ретінде ашылды және 1908 жылы Университет Хайтске оңтүстікке қарай көшірілді. Келесі онжылдықтарда Университет Хайтс көпірі трамвай және автобус қызметтерін қамтамасыз етті. ХХ ғасырдың соңында ол тозуға ұшырады. Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы 1984 жылы Университет Хайтс көпірін қалалық ескерткіш деп жариялады, ал ол 1989 және 1992 жылдар аралығында толығымен қайта жаңартылды.

Сипаттама

Университет Хайтс көпірі – Гарлем өзені арқылы салынған айналмалы көпір. Манхэттеннің Инвуд ауданындағы Батыс 207-ші көшесі мен Бронкстың Университет Хайтс ауданындағы Батыс Фордэм жолын байланыстырады. Жылжымалы орталық бөлігі өзен ортасындағы кішкентай тас аралдың айналасында бұрылады. Жылжымалы бөлік көптеген Хоу және Уоррен фермаларынан құралған металл торлы конструкция ретінде жобаланған. Университет Хайтс көпірі MTA New York City Transit жүзеге асыратын Bx12 қалалық және Select Bus Service автобус бағыттары арқылы қамтамасыз етіледі. 2000 мен 2014 жылдар аралығында көпір кемелер үшін 114 рет ашылды. Көпірді инженер-консультант Уильям Хьюберт Берр жобалаған, ол кейіннен Нью-Йорк қаласы аумағындағы бірнеше басқа көпірлер мен туннельдер жобаларында кеңесші инженер болып жұмыс істеді. Берр «Америка құрылыс технологиясының деңгейін нақты ғылым деңгейіне көтеруге көмектескен инженерлердің бірі» деп сипатталды. Берр көпірдің эстетикалық келбетіне жауапты Альфред Панкост Боллерге және Қоғамдық жұмыстар департаментінің бас инженері Джордж В. Бердсоллға алғыс айтты. Боллер Гарлем өзені арқылы салынған бірнеше басқа көпірлердің, соның ішінде Мэдисон авенюі көпірінің және Макомбс дам көпірінің жобасына қатысқан. Ол 1877 жылы көпірлерді жобалау кезінде әшекейлеу элементтерін қосу арқылы «жаяу жүргіншілерге арналған тротуарлары бар жол көпірінің сыртқы түрі айтарлықтай жақсарады және бұл өте аз шығынмен мүмкін болады» деп мәлімдеген. Бердсоллға оның Public Works бас инженері лауазымына байланысты, лауазымдық міндеті бойынша мақтау берілген сияқты. Гарлем өзені кеме каналының салынуына дейін Марбл Хилл Манхэттен аралының бір бөлігі болды, ал Спайтен Дьювилл бұғазы Марбл Хиллдің солтүстік жағалауынан тар қисық жасап, Манхэттен аралының батыс жағалауындағы Гудзон өзенін шығыс жағалауындағы Гарлем өзенімен байланыстырды. Марбл Хилл 1895 жылы канал ашылғанда Манхэттен аралынан бөлінді. Гарлем кеме каналы көпірінің ұзындығы ұшынан ұшына дейін 168 метр (551 фут) немесе тас тіректерін есептемегенде 147 метр (483 фут) құрады. Ол үш тас тіреуге сүйенген төрт бөліктен тұрады. Екі орталық бөлік – бұл каналдың ортасындағы кішкентай тас аралдың айналасында бұрылатын айналмалы бөлік. Тас аралдың екі жағында су кемелері үшін 32 метр (104 фут) ені бар өткелдер орналасқан. Айналмалы бөлікке екі 30 метрлік (100 фут) кіреберіс құрылыстары және тас тіректері қосылған. Нью-Йорк қаласының Көлік департаментінің (NYCDOT) мәліметінше, көпірдің жалпы ұзындығы 477 метр (1566 фут), оның ішінде кіреберіс аралықтары бар. Көпірде көлік құралдары үшін төрт қатар және жаяу жүргіншілер үшін оңтүстік жағында жаяу жол бар. Бұрын палубада ені 2 метрден (5.67 фут) тұратын екі жаяу жол болған. Солтүстік жаяу жолы 1989–1992 жылдар аралығындағы жөндеу кезінде алынып тасталды, ал оңтүстік жаяу жолы 2 метрге (8 фут) дейін кеңейтілді. Айналмалы бөліктің ұзындығы әртүрлі дереккөздерде 80 метр (264 фут) деп көрсетілген. Айналмалы бөліктің фермалық конструкциясы жоғары жағында дөңгелек иісті бағаналардан тұрады. Бағаналар орталық бөлігінде төртбұрышты бөлімге дейін тарылады, ал оның үстінде төрт финал орналасқан. Айналмалы бөлік өзен ортасында және әр жағалауда орналасқан үш тіреуге сүйенеді, бұл тіреулер бетоннан жасалған және таспен қапталған. Өзеннің екі жағалауында да темір, мыс және тастан жасалған, қызыл черепицамен жабылған үйлер орналасқан. 1891 жылы Манхэттеннің 207-ші көшесі мен Бронкстың Фордэм жолы арасында ағаштан жасалған жаяу жүргіншілер көпірі салынды. Бұл көпірді Берр, Боллер және Бердсолл жобалап, A. McMullen & Co. құрастырды. Ол кезде ол Гарлем өзенінде салынған бірнеше айналмалы көпірлердің бірі болды және Бруклин көпірінен кейін Нью-Йорктегі екінші ең көне ірі көпір еді. Желінің бір тармағы Бродвейден жоғары орналасқан Гарлем кеме каналын кесіп өтуі керек еді, бұл қолданыстағы көпірді өзгертуді немесе ауыстыруды білдірді. Ақырында, IRT қолданыстағы құрылымның жоғарыда орналасқан метро желісін қолдамайтынын анықтады және екі қабатты Бродвей көпірін салуды шешті. Темір жолдар Бродвей көпірінің орнына Metropolitan Street Railway трамвай жолдарымен келіспеуді болдырмақшы болды. Бродвейдегі оңтүстік жақ 1905 жылдың қазан айында, ал солтүстік жақ қараша айында ауыстырылды. 207-ші көшеде Фонд және келісімшарт жасау компаниясы 1903 жылдың қараша айында өзен ортасындағы айналмалы тіреуді салуды бастады. Сол жылы Көпірлер департаменті көшіруді қаржыландыру үшін 821 215 долларлық капитал акцияларын шығарды. Қазіргі аралықтар 207-ші көшеге орнатылғанға дейін үлкен өзгерістерге ұшырады. Келесі айда айналмалы аралық Бродвейдегі орнынан сүйретіліп, 207-ші көшедегі жаңа айналмалы тіреуге көтерілді. 1907 жылдың қараша айында ескі солтүстік жақ Фордэм-роудқа сүйретіліп, Университет Хайтс көпірінің шығыс жағы ретінде қайта орнатылды. Көшіру жұмысын бас инженер Отниэль Ф. Николс қадағалады. Көпір 1908 жылдың 8 қаңтарында қозғалысқа қайта ашылды.

Қолданылуы

Union Railway компаниясы көпір туралы хабарланған кезде Fordham Road трамвай желісін Бронкстан Манхэттенге дейін кеңейтуді жоспарлаған. 1908 жылдың соңында көпір ашылғаннан кейін Union Railway Манхэттенге қарай кеңейтуге рұқсат сұрады. 1910 жылдың қараша айында көпір арқылы трамвай қозғалысы басталды. Көпір 1934 жылдың желтоқсан айында АҚШ 9X жолының бөлігі деп белгіленді, кейін бірден Нью-Йорк штатының 9X бағыты ретінде қайта белгіленді. Автомобиль жолының статусы 1940 жылдары алынып тасталды. Фордэм-роуд трамвай қызметі 1948 жылы Bx19 автобусымен, содан кейін Bx12 автобусымен алмастырылды. Келесі жылы палуба жаңаланды, ал трамвай жолдары демонтаждалды. 1980 жылдарға дейін айналмалы бөлігінің шығыс жағында трамвайдың электр сымдарына арналған жеке тұрған портал сақталды. 1971 жылы қала әкімі Джон Линдсей Университет Хайтс көпірінен, сондай-ақ Шығыс және Гарлем өзендері арқылы өтетін барлық басқа тегін көпірлерден төлем алуды ұсынды. АҚШ Конгресі осы көпірлерге төлем алуға тыйым салғаннан кейін 1977 жылы бұл ұсыныс сәтсіз аяқталды. Қала мен штат 1980 жылдары көпірді қалпына келтіруді немесе ауыстыруды жоспарлап отырды. 1983 жылы ұсынылған 1,25 миллиард долларлық облигация көпірді жөндеуге 15 миллион доллар бөлді. Ескерткіштерді сақтау комиссиясы көпірді ресми қалалық ескерткіш деп жариялау үшін тыңдау өткізді, бұл жағдайда кез келген ауыстыру бастапқы дизаймен сәйкес болуы тиіс еді. Манхэттен қауымдастығының 12-ші округі ескерткіш мәртебесіне қарсы дауыс берді, ал қала мен штат үкіметтері көпірді ескерткіш деп жарияламауға кеңес берді. Көпірдің жағдайы нашарлай берді; 1987 жылдың соңында салмағы белгілі бір шектен асатын көліктерге көпірден өтуге тыйым салынды, ал мүгедектерге арналған автобустар жеңіл, қолжетімді емес автобустармен ауыстырылды. 1988 жылы палубада бірнеше тесіктер пайда болды және тот басқан болат арқалықтармен ұсталып тұрды. NYCDOT тот басқан жолдарды жөндеуге 24 миллион доллар қажет деп бағалады, ал Нью-Йорк штатының Көлік департаменті сол жылы көпірді қайта құруға 34,3 миллион долларлық ең төмен баға ұсынысын алды. Университет Хайтс тұрғындары үшін бұзылған құрылымды ауыстыру маңызды мәселе болды. Көпір 1989 жылдан бастап толығымен қайта құрылды. Көпірдің ескерткіш мәртебесіне байланысты, ауыстыру торлары ескі көпірдегідей дизайнмен салынды. 2008 жылдың 12 маусымында Нью-Йорк қаласының Көпірлердің 100 жылдық мерекесін тойлау комиссиясы көпірдің 100 жылдығына арналған шеру ұйымдастырды. Іс-шараға Бронкс округінің әкімі Адольфо Каррион және Манхэттен округінің әкімі Скотт Стрингер қатысты. Бұл комиссия ұйымдастырған алғашқы шара болды.

Сыни қабылдау

Архитектура сыншысы Монтгомери Шейлер Маккомбс бөгеті мен Университет Хайтс көпірлерінің "көркемдік және ғылыми мағынада да өте лайықты жұмыстар" екенін айтты. Университет Хайтс көпірі 1909 жылы "Инженерлік журналда" "вероятно, айналмалы көпірлердің ең әдемісі" деп сипатталды.