Шығыс Түркі қағанатының екінші қағаны – Шибі қаған (609/611-619 жж.). Қытайдағы аграрлық көтерілістерді қолдады. Император Янның ұсынысын қабылдамай, билікті күшейтті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шиби қаған (609 немесе 611–619 ж. шамасында билеген) Ями қағаннан кейін Шығыс түркі қағандығының екінші қағаны болды.
Shibi Khagan (r. 609 or 611–619 AD) succeeded Yami Qaghan as the second khagan of the Eastern Turkic Khaganate.
Билік
609 немесе 611 жылы Ями қағанның орнын басады. 613-615 жылдары ол Қытайдағы аграрлық көтерілісшілерді белсенді түрде қолдады. Пей Джу қағанның күшті және бақылауға қиын болып бара жатқанына алаңдады, сондықтан император Ян қағанның інісі Ашина Чиджиге (阿史那叱吉) ханшайымға үйленуді ұсынды. Чиджи шад қорқып, бас тартты. Бұл қағанның наразылығын туғызды. Пей Шиби қағанның стратегиясы Шишухуды (史蜀胡) Майида (қазіргі Шуочжоу, Шанси) кездесуге алдап, кейін оны өлтірді, Шишуху қағанға қарсы көтеріліс жоспарлап отыр деп мәлімдеді. Шиби қаған бұл айыптаудың жалған екенін білген соң, Суйға қарсы көтерілуге бел буды. 615 жылдың күзінде император Ян солтүстік шекарадағы Янмен округін аралап жүргенде, қаған аймаққа күтпеген шабуыл жасап, оның көптеген қытай елді мекендерін басып алды. Қағанның әйелі, ханшайым Иченг (император отбасының мүшесі, император Сяо бұрын жақсы күтім көрсеткен) ескерткен соң, император, император әйел және олардың сүйіктілері қазіргі Дайсяндағы округ орталығына қашып кетті. Түріктер оларды 11 қыркүйекте қоршап алды. Округ орталығындағы ресурстар жеткіліксіз болды. Императордың қорқыныштан жылағаны хабарланды.
He succeeded Yami Qaghan in 609 or 611. From 613 to 615 he was actively supporting agrarian rebels inside China. Pei Ju had become apprehensive that khagan was becoming strong and difficult to control and had therefore suggested that Emperor Yang offer to marry a princess to the khan's brother Ashina Chiji (阿史那叱吉). Chiji shad, in fear, declined. This already brought resentment from the khagan, when Pei tricked the Shibi Khan's strategist Shishuhu (史蜀胡) into meeting him at Mayi (present day Shuozhou, Shanxi) and then killed him, claiming that Shishuhu was planning to rebel against the khagan. Shibi Khahan, knowing that the accusation was false, became resolved to rebel against Sui. In the fall of 615, when Emperor Yang was visiting Yanmen Commandery on the northern frontier, the khagan launched a surprise attack on the area, overrunning most of its Chinese settlements. Warned by the khagan's wife Princess Yicheng — a member of the imperial family who had been well treated by Empress Xiao during an earlier visit — the emperor, empress, and their entourage escaped to the commandery seat at present day Daixian. The Turks besieged them there on September 11. Resources in seat was small. Emperor was reported to cry out of fear seeing
618 жылдың көктемінде қаған өзінің елшісі Кутлуг Тегінді (骨咄禄特勤) Танға жіберді. 619 жылдың ақпанында қаған қытай аумағына ірі шабуыл жасауды жоспарлап, Лю Вуджоудың оған қосылуын қалады. Шыя аумағына өткен соң, Лян Шиду да оған қосылды. Алайда, ол Тайюань маңындағы жорық кезінде қайтыс болды.
In spring 618, khagan sent his ambassador Kutlug Tegin (骨咄禄特勤) to Tang. In February 619, khagan was planning a launch a major incursion into Chinese territory and he had Liu Wuzhou to join him. After passing to Xia territory, Liang Shidu also joined him. However, he soon died during campaign near Taiyuan.
Отбасы
Шиби қаған Ашина Шибоби (阿史那什钵苾) мен Ашина Жиешуаидың әкесі болған.
Shibi Khagan was the father of Ashina Shibobi (阿史那什钵苾) and Ashina Jiesheshuai.