Кіріспе
Дэвид Митчеллдің кітабы, Джон Леннонның "number9dream" әні – ағылшын жазушысы Дэвид Митчеллдің екінші романы. 2001 жылы жарық көрген бұл роман Жапонияда өтеді, онда 19 жасар Эйджи Мияке ешқашан кездеспеген әкесін іздейді. Эйджидің өзінің баянынан айтылатын бұл туынды, оның жеке басын табу және әлемді қабылдау жолындағы шынайы саяхатын, қиялындағы саяхатымен қатар көрсетеді, бұл әдеттен тыс тәсіл. Романның әр тарауында әртүрлі стильдегі баяндаулар қолданылған.
the John Lennon song
number9dream is the second novel by English author David Mitchell. Set in Japan, the 2001 novel narrates 19 year old Eiji Miyake's search for his father, whom he has never met. Told in the first person by Eiji, it is a coming of age and perception story that breaks convention by juxtaposing Eiji Miyake's actual journey toward identity and understanding with his imaginative journey. The novel employs eclectic narrations in each chapter.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман 9 тарауға бөлінген.
Біріншісі: Паноптикон
Эйджи Токиодағы Паноптикон ғимаратының алдындағы кафеде күтеді. Әкесінің адвокаты Акико Като осы ғимаратта жұмыс істейді. Эйджи онымен кездесіп, әкесі кім екенін білуді жоспарлап отыр. Бөлім Эйджидің кафеде күтіп тұрғаны мен Акико Катомен кездесу туралы ойша шатасулары арасында ауысады: біріншіден, ол ғимаратқа алдап кіруге тырысып, кейін қарумен шабуыл жасап, оның іс қағаздарын ұрлауды елестетеді; содан кейін Токио үлкен су тасқынына ұшырап, оның астында қалады; содан кейін ол Акико Катоді кинотеатрға жасырын ілесіп, оның әкесімен кездесуін тыңдайды, ал экранда сюрреалистік фильм көрсетіледі. Эйджи ойларынан оянып, қайтадан кафеде клиенттер мен официанттарды қарап отырады: оның назарын әдемі мойны бар официантка тартып алады, сондай-ақ ол темекісін Лао-Цзыға ұқсайтын, бейне ойындар ойнап уақытын өткізетін қарт кісімен бөліседі. Дегенмен, Эйджи Акико Катодан әкесінің қайда екені туралы сұрауға ешқашан батылдық таба алмайды.
Екінші: жоғалған мүлік
Бұл тарау үш өзара байланысты әңгімеден тұрады. Эйджи метро станциясының жоғалған заттар бюросында жұмысқа орналасады. Оның бастығы, Аояма мырза, қызметкерлерді қысқарту оның жұмысын алып қоюы мүмкін деп алаңдайды; ол паранояға шалдығып, Эйджиді өзіне қарсы артықшылық іздеп жүр деп айыптайды, теміржол басшысын ұрлап алып, соңында өзіне-өзі қол жұмсайды. Параллельде, Эйджи анасы оларды тастап кеткеннен кейін егіз әпкесі Анжумен бірге өмір сүрген Жакусима аралындағы жастығын еске алады. Бір күні Эйджи футбол матчына материкке баруға дайындалады. Кетпес бұрын, ол найзағай құдайына жеңіске жету үшін дұға етеді, оған кез келген нәрсе беруге уәде береді. Эйджидің командасы оның арқасында жеңіске жетеді, бірақ ол аралға оралғанда Анжу жоғалып кетеді. Эйджи оның теңіздің ортасындағы кит тасына дейін жүзуге тырысқанын және суға батып кеткенін біледі. Ол таудың басына шығып, құдайдың мүсіні орналасқан киелі жерге барады, мүсіннің басын кесіп алып, теңізге лақтырады. Токиода болғанда Эйджи екі хат алады. Біріншісі Акико Катодан, ол Эйджиді әкесін іздеуден қайтармақ болады. Екіншісі – анасы Марико Миякеден, ол Эйджи мен Анжудың дүниеге келуі мен балалық шағы туралы толық мәлімет береді. Олардың анасының бай күйеуі болған. Ол жүкті болғанда, күйеуі оны тастап кетеді. Марико алкоголизмге ұшыраған және бала тәрбиелеуге жарамсыз болған, бір кезде Эйджиді пәтерінің балконынан лақтыруды жоспарлаған. Ол оны лақтыра алмай тұрып, Эйджи баспалдақтан құлап жарақаттанады. Эйджидің жарақатынан кейін, ол балаларды туған жеріне алып келіп, анасына тәрбиелеу үшін тапсырады. Қазіргі Эйджи хат жазылған ауруханаға қоңырау шалғанда, олар сол күні таңертең кеткенін хабарлайды.
Үшінші: Видео ойындар
Видео ойындар ойнап жатқанда, Эйджи Юзу Даймонмен достасады, ол заңгерлік оқудың соңғы жылы. Даймон келмей қалған қызды күтіп отыр, сондықтан ол Эйджиді Шибуядағы Рождестволық барға алып кетуге шешім қабылдайды. Олар бірнеше қызды жинап алады, ал Деймон оларды эксклюзивті барға алып барады, онда ол Мэриам есімді официанткаға өте өрескел мінез-құлық танытады. Кейін Даймон Эйджи мен қыздарды сүйіспеншілік қонақ үйіне алып барады, онда олар ішіп, есірткі қабылдайды, бірақ бірге ұйықтамас бұрын Даймон екеуінің серіктестерін ауыстыруды талап етеді. Ейджи Даимонның түнін өткізген қызбен жалғыз қалған, және сәл сәл, кенеттен шешімге қарамастан, олар жыныстық қатынасқа түседі. Келесі күні таңертең Эйджи ойнағанда, оның төлейтін шотпен қалғанын, ал Даймонның жоқ екенін көреді. Менеджмент Эйджиді тұзаққа түсіруге тырысады, бірақ ол көршілес қонақ үйдің ас үйінен қашып кетеді және романның басында болған Паноптиконның алдындағы бардың жанында өзін табады. Ол сұлу мойынтықты келіншекке жаман клиенттен арылуға көмектеседі және оның есімін, Ай Имаджоны біліп, онымен дос болады. Кейін ол Мириамды саябақта кездестіреді. Ол әкесі туралы бірдеңе айтып, кітапханадан кітап тастап кетеді. Эйджи, Суга деген хакер досының көмегімен оның ізін тауып, мекенжайын табады. Ол сол жерге барып, әкесі туралы сұрайды, бірақ ол Мириамның өзін Деймонның інісі деп ойлағанын және Деймонның әкесі туралы сөйлескенін біледі.
Төртінші: Жерді қайтару
Ейджиді якудза тобы ұрлап алады. Даймон да ұрланып кетті. Ейджи одан якудза соғысы жүріп жатқанын біледі: бұрынғы басшы Коносуке Цуру жоғалып кетті, ал оның екі қолдауы, Джун Нагасаки мен Рютаро Морино оның орнына таласып жатыр. Нагасаки басымдыққа ие болып көрінеді, ал Мориноның үміті үзгендей. Ейджи мен Даймонды Морино ұрлаған, себебі олар Мориноның қызы Мириамға дұрыс құрмет көрсетпеген. Морино Эйджиге қорқыныш келтіреді, бірақ оған зиян тигізбейді, сондай-ақ оның әкесі кім екенін білетінін, бірақ айтпайтынын жеткізеді. Ол өз адамдарына Даймоннан бір литр қан алуды жаза ретінде және ескерту үшін бұйырады; сосын оларды жібереді. Ейджи Даймонды таксиге мінгізіп, үйіне жіберіп, әкесі туралы құжаттарды іздеуге қайтады. Ол тек әкесі мен Акико Катоның суретін және Мориномен дереу ойын автоматтары залында кездесу туралы хабарламаны табады. Морино оны әкесі туралы ақпараттың орнына бір түнге бағыныштылыққа қанды ант беруге мәжбүр етеді. Ол оны Нагасакимен қақтығысқа дейін қырғынға жетеледі, бұл қақтығыс жаңа әуежай терминалының құрылысы жүріп жатқан, теңізден қайырылған жердегі аяқталмаған көпірдің жанында болады. Нагасакидің адамдары Моринонікінен көп, бірақ оның құпия қаруы бар – оларға орнатылған жарылғыш зат. Ол оларды жарылысқа ұшыратып, монғолдық салдарын, Сюхбатаарды Эйджиді өлтіруге бұйырады. Бірақ Сюхбатаар әлі тірі әкесі, Цуру үшін жұмыс істейді: ол Мориноның адамдарын жарылысқа ұшыратып, Эйджиді босатады.
Бесінші: Әңгімелерді зерттеу
Ейджи бейтаныс үйде оянады. Оған үй иесі Бунтаро келеді және ол метро стансасындағы Эйджидің бастығы Сасаки ханымның ұлы екенін біледі. Бунтаро көпірдегі оқиғадан кейін Эйджиді құтқарып алғанын айтады. Бұл үй Сасаки ханымның әпкесіне тиесілі, ол есту қабілеті нашар, фантастикалық әңгімелер жазатын жазушы, қазір Германияда. Әңгіме Эйджидің үйде болуы мен Сасаки ханымның әпкесі жазған сюрреалистік әңгіме арасында ауысады. Әңгімедегі басты кейіпкерлер – үш антропоморфты жануар: әңгімелерді жинап, жазатын сауатты ешкі, Митчелл сияқты сөйлеуде кекектейтін; оның қызметшісі және аспазы, тауық; және оның шеберханашысы, примитивті адам. Олар соғыстан қираған шөлде өмір сүреді және өздігінен жүретін дилижанста тұрады. Әртүрлі оқиғалардан кейін олар кері ағып жатқан сарқыраманың табанындағы тоғанға жетеді, ол өлімнің метафорасы. Үшеуі де тоғанға секіреді. Бунтаро жүкті әйелімен демалысқа кетеді және Эйджиден ол болмағанда видеопрокат дүкеніне қарауын сұрайды. Эйджи Морино үшін оның әкесін терген детектив Кодзуэ Ямаямен байланысқа шығады. Ол одан ақпарат беруін сұрайды, бірақ ол жауап бермей кетіп қалады. Кейіннен онымен кездесуді сұрайтын атасы Такара Цукияма хабарласады. Сондай-ақ, Ай Имаджомен қайта байланысқа шығады.
Алты: Кай Он
Әжесі денсаулығына байланысты кездесуге келмейді. Оның орнына ол Ейджиге әкесінің беделінен айырылған ұлы екенін түсіндіретін ескі досы, адмирал Райзоны жібереді. Ол Эйджиге Цукияма мырзаның інісі Субарудың Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында жазған күнделігін тапсырады. Бөлімдер күнделіктің жазбалары мен бейне дүкендегі оқиғалардың арасында ауысады. Субару Цукияма – кайтен ұшқышы, ол соғыстың аясында американдық кемелерге қарсы қару ретінде қолданылған, кабинасы бар торпеда. Күнделік ұшқыштардың жаттығудан бастап миссияларын аяқтағанға дейінгі өмірін сипаттайды. Бірақ, шешуші сәтте Субарудың кайтені жарылмай, теңіз түбіне шөгіп кетеді, және ол өлер алдында соңғы жазбаларын жазуға үлгереді. Ейджи күнде бейне дүкенге қарайды. Кешке ол Айға қоңырау шалып, өмірдің мәні туралы сөйлеседі. Ол пианист және Париждегі музыкалық училищенің студенті болу армандайды, бірақ ата-анасы оған рұқсат бермейді. Бір күні кешке Суга мас күйінде келіп, өзінің өткенінен ауыр оқиғаны Эйджиге айтады, ол баланың қазасына қатысты, оны өзі тікелей тудырған. Ейджи әкесімен кездесуге барғанда, оның орнына әкесінің келіншегі мен қарындасы күтеді. Әжесі қайтыс болды. Олар оған адмирал Райзо екендігін айтқан адамның шын мәнінде Цукияма мырзаның өзі екенін айтады. Олар одан отбасын тыныш қалдыруын сұрайды, ол келіседі: ол енді әкесімен кездескім демейді.
Жетілік: карталар
Эйжи пицца пісіретін асханада аспаз болып жұмысқа орналасады; оның бастығы Айдың бөлмедесі. Бір күні ол Кодзуэ Ямайядан хат алады: ол жас ана болғанда, күйеуінің қарызы үшін якудза оны және оның нәрестесін ұрлап кеткенін, содан кейін оны жыныстық қызмет көрсетуге мәжбүр еткенін айтады. Оның баласы, Эйджи есімді, өлтіріліп, ағзалары заңсыз сатылған. Ол қашып құтылып, жеке детектив болып, баласын өлтірген қылмыстық топты іздеуге өмірін арнады. Ол қайтыс болған деп есептеледі, бірақ якудзаның ағза сату схемасы туралы ақпаратты бірнеше адамға, соның ішінде Эйджиге де жіберді. Суга Пентагонның компьютерлеріне бұзуға тырысқанда, арнайы қызмет оған Техас штатының Саратога қаласында жұмыс істеуге ұсыныс жасайды. Америкаға аттанғанша, ол Эйджиге электрондық пошта арқылы кез келген ақпаратты таратуға қабілетті вирус береді. Эйджи телефонына өзінің әкесі екенін айтқан адамнан қоңырау келеді. Кездесуге барғанда, ол Мориноның төленбеген қарыздарын өндіру үшін якудзаның алдағанын біледі. Ол және тағы үш адам Цурудың ойын-сауығы үшін қатерлі карта ойынына тартылады. Цурудың инсульттан және грильден болған жарақаттан қаза табуы оларды құтқарады. Жұмыстағы соңғы күні Эйджи Паноптиконде жұмыс істейтін адвокаттан тапсырыс алады. Ол адвокаттың өзінің әкесі екенін түсінеді, бірақ онымен кездескенде ол өзімшіл және жамандаушы екенін біліп, өзінің кім екенін жасыруды жөн көреді. Кейін Эйджи Суганың вирусын пайдаланып, Ямайяның ақпарат дискісін бүкіл Жапония бойынша мыңдаған электрондық пошта мекенжайларына, соның ішінде құқық қорғау органдарына жібереді.
Сегізінші: Таулар тілі - жаңбыр
Эйджи анасымен кездесу үшін Миядзакиге сапар шегеді. Ол жүк көліктерінде жол тартады. Жүргізушілер оған өздерінің әңгімелерін айтады, ал ол армандап көреді. Анасы жазылып жатқан емханаға келгенде, олар сөйлесіп, бір-бірін түсінеді. Кейін Эйджи Кагосимаға қайта оралады. Тайфун басталып, ол бақтағы қақпақ үйге тығынуға мәжбүр болады. Ертесі күні таңда ол Якусимаға пароммен өтіп, әжесінің үйіне барады, бірақ әжесі үйде болмайды. Радиода Токиодағы үлкен жер сілкінісі туралы жаңалықтар хабарланады. Ол Айға қоңырау шалуға тырысады, бірақ байланыса алмайды. Содан кейін ол кері жүгіруге шешім қабылдайды.
Тоғыз
Соңғы тарау бос.
Негізгі кейіпкерлер
Ежи Мияке – Якусима аралынан шыққан жиырма жастағы жапон студенті Эжи, ешқашан кездеспеген әкесін табу үшін Токиоға сапар шегеді. Эйджи романды бірінші тұлғадан баяндайды, оның баяндауы бейне ойындар мен блокбастер фильмдерден шабыттанған түстерді шындықпен араластырады, сондықтан оқырман Эйджи сипаттаған оқиғалардың қай деңгейде орын алатынына көз жеткізе алмайды. Ай Имажо – "Юпитер" кафесіндегі официант. Эйджи оны романның басында көреді және бірден оның әдемі мойнына ғашық болады. Ол оған сөйлесуге немесе тіпті атын сұрауға ұялады, сондықтан оқиғаның көп бөлігінде оны "әдемі мойынды официант" деп атайды, бірақ жағдайлар оларды жақындастырады. Юзу Даймон – ақшалы және жақсы жағдайда өскен, соңғы курста оқитын, әйелдерге құмар студент. Ол Эйджимен ойын автоматтары залында кездеседі және оны тәлкекке салуға жетелейді, бұл олардың тағдырын күтпегендей жақын етеді. Бунтаро Огисо – Эйджидің үй иесі, сонымен қатар ғимараттың бірінші қабатында бейнекассеталар жалға беретін дүкенді басқарады. Бастапқыда оның Эйджимен қарым-қатынасы қатаң іскерлік болып табылады, Эйджи жалға төлей алмаса, Бунтаро оны бірден үйден қуады деп уайымдайды. Бірақ оқиға дамыған сайын, Бунтароның Эйджиге деген әуестігі білінеді, ол оны Якузамен болған қақтығыстан кейін құпия түрде құтқарады.
Сыншыл реакция
Бірнеше сыншылар number9dream романының Харуки Муракамидің туындыларына, әсіресе "Желмен құс хроникасына" көп сіңірілгенін атап өтті. Стивен Дж. Бёрн number9dream, Том Маккартидің "Ғарыштағы адамдар" және Эндрю Крумидің "Pfitz" романдарын "көптеген нұсқалар" романдарының мысалдары деп санайды, бұл термин Дэниел Деннеттің сана туралы моделінен алынған.
Санаткерлік эсселер
"Қайғымен ұрысып тұрған орыс қуыршақтары": Роза Харрис Биртиллдің Дэвид Митчеллдің No9 арманында Паноптиконнан қашуы. SubStance 44.136 (2015): 55–70.