Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хинду әйелдерінің арнайы мерекелері
мереке
Special festivals of Hindu women
the festival
Тейж, сөздік мағынасында "үшінші" дегенді білдіреді, бұл индуистік күнтізбе бойынша желтоқсан айы басталар кезде жаңа айдан кейінгі үшінші күн. Бұл үш индуистік мерекелердің бірі, негізінен Хинду құдайлары – ана құдайы Парвати және оның еркек серігі Шиваға арналған. Оны негізінен Солтүстік Үндістан мен Непалда күйеулерінің немесе болашақ күйеулерінің ұзақ өмір сүруін тілейтін, сондай-ақ ән айту, серуендеу, билеу, қуану, дұға ету рәсімдерімен және көбінесе ораза ұстау арқылы желтоқсан айының келуін қарсы алатын үйленген әйелдер мен бойжеткен қыздар тойлайды. "Тейж" – бұл үш түрлі Тейж мерекелерін білдіретін жалпы атау: Шравана айының жаңа айынан кейінгі үшінші күні – Харьяли Тейж, одан кейін 15 күн өткен соң – Каджари Тейж, тағы 15 күннен кейін – Харталика Тейж. Харьяли Тейж (сөздік мағынасында "жасыл Тейж" дегенді білдіреді), сондай-ақ Синдхара Тейж, Чхоти Тейж, Шравана Тейж немесе Саван Тейж деп те аталады. Ол Шравана айының жаңа айынан кейінгі үшінші күні келеді, бұл күні Шива Парвати құдайының оған үйлену тілегіне келіскен күнін белгілейді. Үйленген әйелдер осы күні ата-ана үйіне барып, серуендеуге арналған бесіктерді дайындайды, содан кейін оларда серуендеп, қуанышты Тейж әндерін айтады. Каджари Тейж (сөздік мағынасында "қара Тейж" дегенді білдіреді), сондай-ақ Бади Тейж деп те аталады. Ол "Харьяли Тейж"ден кейін 15 күн өткен соң, айдың қараңғы (жарым ай) фазасында тойланады. Харталика Тейж ("Харат" және "Аалика" сөздерінен құралған сөз, "әйелдің әйел достарымен оның келісімімен ұрлануы" дегенді білдіреді) "Харьяли Тейж"ден кейін бір ай өткен соң, Бадрапада айының жаңа айынан кейінгі үшінші күні, әдетте Ганеш Чатуртиден бір күн бұрын келеді. Ол Парватидің Шивамен некеден қашу үшін достарына оны ұрлауға шақырған сәтті белгілейді. Бұл мерекені үйленген әйелдер күйеулерінің ұзақ өмірі үшін "нирджала врата" (сусыз ораза) ұстап тойлайды.
Teej , literally meaning the "third" denoting the third day after the new moon when the monsoon begins as per the Hindu calendar, is a combined name for 3 Hindu festivals primarily dedicated to Hindu deities the mother goddess Parvati and her male consort Shiva, mainly celebrated by married women and unmarried girls mostly in North India and Nepal to wish for the long life of their husband or future husband and to welcome the arrival of monsoon season with the singing, swings, dancing, enjoyment, prayer rituals and often fasting. "Teej" is a generic name referring to the three types of Teej festivals Haryali Teej on the third day after new moon of the Shravana month, Kajari Teej 15 days later, and Hartalika Teej another 15 days later. The Haryali Teej (literally meaning the "green teej"), also known as the Sindhara Teej, Chhoti Teej, Shravana Teej or Sawan Teej, falls on the third day after new moon of the shravana month, marking the day when Shiva consented to goddess Parvati's wish to marry him, celebrated by married women, who visit their parental home and prepare swings on which they then swing and sing happy teej songs. The Kajari Teej (literally meaning the "dark teej"), also known as the Badi Teej, is celebrated 15 days after the "Haryali Teej" during the dark (waxing crescent) phase of the moon. The Hartalika Teej (literally a composite word of "Harat" and "Aalika" meaning "a woman's kidnap with her consent by her female friends"), falls one lunar month after the "Haryali Teej" on the third day after new moon in the month of Bhadrapada which usually falls a day before the Ganesh Chaturthi, it marks the occasion when Parvati encouraged her friends to kidnap her to escape the marriage with Shiva after her father Himalaya wanted to gave her hand in marriage to him. It is celebrated by married women who observe "nirjala vrata" (water less fast) for the long life of their husband.
Этимология
Тедж - бұл әр айдың жаңа айдан (амавасия) кейінгі үшінші күні, сондай-ақ толы айдан кейінгі үшінші күні. Кумардың (1988) сөзінше, Каджари Теж және Харталика Теж Бхадрапада айында тойланады. Бұл мерекелер табиғаттың молшылығын, бұлттар мен жаңбырдың келуін, жасыл шөптер мен құстарды, сонымен қатар әлеуметтік шараларды, рәсімдерді және дәстүрлерді тойлайды. Раджастхандағы муссон фестивалі Парватиге арналған.
Teej refers to the third day that falls every month after the new moon (amavasya), and the third day after the full moon night of every lunar month. According to Kumar (1988), Kajari Teej and Hartalika Teej fall in Bhadrapada. The festivals celebrate the bounty of nature, arrival of clouds and rain, greenery and birds with social activity, rituals and customs. The monsoon festival in Rajasthan is dedicated to Parvati.
Құқықтық
Харьяли-тіж Пәнджаб, Харьяна және Раджастханда тойланады. Бұл мереке Чандигархта да тойланады.
Haryali teej is celebrated in Punjab, Haryana and Rajasthan. The festival is also celebrated in Chandigarh.
Чандигарх
Чандигарх әкімшілігі қаладағы Рок-Гарденде Тейдж мерекесін тойлау үшін арнайы дайындықтар жасады. Осы күні мектеп оқушылары пьесалар мен басқа да мәдени шараларды көрсетеді. Әсіресе қыздарына, отбасының әйел заты сыйлықтар мен киім-кешектер алады.
Chandigarh administration makes special arrangements for Teej celebration in the Rock Garden in the city. School children present plays and other cultural programs on this day. The female members of the family, especially daughters, are given gifts and dresses.
Харьяна
Харьянаның ең танымал мейрамдарының бірі – Харьяли Тидж мерекесі, ол ресми мереке ретінде аталып өтіледі. Жаңбырлы маусымды қарсы алуға арналған осы мерекеді тойлау үшін Харьяна үкіметі көптеген іс-шаралар ұйымдастырады. Дәстүр бойынша, ұлдар таңнан кешке дейін желкендер ұшқан, бірақ үлкен қалалардағы биік ғимараттар мен террасалардың жетіспеуі салдарынан бұл дәстүр өзінің сүйкімділігін жоғалтып жатыр. Ашық алаңдарда және ағаштардың астында маусымға сай тербелмелер орнатылады. Қыздар қолдары мен аяқтарына хна жағып, осы күні үй жұмысынан босатылады. Тидж күні қыздар көбінесе ата-аналарынан жаңа киімдер алады. Тидж күні, Карва Чаут сияқты, анасы баян немесе сыйлық жібереді. Құлшылық таңертең орындалады. Әртүрлі тағамдардан тұратын баян, Парватидің мүсіні немесе суреті орнатылған ғибадат орнындағы табаққа қойылады. Кешкі уақыт халық әндері мен билеріне, сондай-ақ әйелдердің күйеулерінің ұзақ өмірі мен отбасыларының амандығы үшін дұға етуіне арналады. Тиян мерекесінде қыздар ағаштардың астында немесе ашық алаңдарда орнатылған тербелмелерде ойнайды. Тиян кезінде отбасы мүшелері қыздар мен әйелдерге әдетте жаңа киімдер мен аксессуарлар сыйлайды. Пәнджабтың кейбір аймақтарында, әсіресе гевар тәттісі дайындалады. Тидж мүсіні шатырмен жабылады, ал Гангаур мүсіні ашық болады. Дәстүрлі гевар тәттісі де осы мерекемен байланысты. Тидж кезінде Парватиге құлшылық етеді. Харьяли Тиджге дейінгі күн Синджара деп аталады, онда әйелдер қолдары мен аяқтарына мехенди жағады.
Haryali Teej is one of the famous festivals of Haryana, and is celebrated as an official holiday. Many functions are organised by the Government of Haryana to celebrate this festival, which welcomes the rainy season. Boys traditionally flew kites from morning to evening, though this tradition is losing its charm in big cities due to high rise buildings and lack of terrace space. Swings are set up in open courtyards, under trees for the season. Girls apply henna to their hands and feet and are excused from household chores on this day. On Teej, girls often receive new clothes from their parents. On Teej, just as on Karva Chauth, the mother sends a baya or gift. The puja is performed in the morning. The baya, which consists of a variety of foodstuffs, is placed on a thaali at a place of worship where a [[Courtyard (square) has been decorated, and an idol or picture of Parvati has been installed. The evenings are set aside for folk singing and dancing, including the women's prayers for their husbands' longevity and their families. Teeyan is a festival when girls play on swings that are set up under trees or open courtyards. During Teeyan, family members give gifts, typically new clothes and accessories, to girls and women. Sweets are prepared especially Ghevar in some parts of Punjab. The Teej idol is covered with a canopy whereas the Gangaur idol is open. The traditional Ghevar sweet is also associated with the festival. During Teej, Parvati is worshiped. The day before Haryali Teej, is celebrated as Sinjara, wherein women put mehndi on their hands and feet.
Мадхья-Прадеш пен Чхаттисгарх
Аура Тиж Мадхья-Прадеш және Чхаттисгархтың кейбір аймақтарында Вайсак айында тойланады. Бұл Тиж мерекесі көктемге сәйкес келеді. Вайсак айы көктем маусымында болады.
Awra Teej is celebrated in the month of Vaisakh in parts of Madhya Pradesh and Chhattisgarh. This festival of Teej falls in Spring. The month of Vaisakh occurs during spring.
Телаңғананың
Телаңғанадағы Тейдж мерекесі, басқа мерекелерге жол ашатын, одан әрі кеңінен тойланатын мерекелердің алғы күні болып табылады және оны Кажал Тейдж деп атайды. Кажал Тейдж – банджара тайпасының ең маңызды мерекелерінің бірі.
Teej in Telangana forms part of a wider celebration which is a forerunner to other festivals being celebrated and is known as Kajal Teej. Kajal Teej is one of the Banjara tribe's biggest festivals.
Гуджарат штатының әкімі
Кевада-тіж, сондай-ақ Кевада-триж деп те аталады. Бұл мереке негізінен Гуджарат штатында тойланады. Мереке Гуджаратта Бадра айының Шұқла пакшасының (айдың өсуі) үшінші күні аталып өтеді. Бұл салт Харталика Тейдж оразасына (врат) ұқсас. Үйленген және үйленбеген әйелдер бұл күні ораза ұстап, Парвати мен Шиваға Панданус гүлін (қайың бұрандасын) сыйлайды.
Kevada Teej, also known as Kevda Trij, is a festival observed mainly in Gujarat. The festival is celebrated on the third day of the Shukla Paksha (waxing of the moon) of [[Bhadra (Hindu calendar) in Gujarat. This observance is similar to the Hartalika Teej fast (vrat). Married and unmarried women observe a fast on the day and offer the [[Pandanus flower (pine screw) to Parvati and Shiva.
Непалдағы Хариталика тіж мерекесі
Парватиге арналған бұл мереке оның Шивамен одағын еске алып, жұбайы мен балаларының денсаулығы үшін, сондай-ақ денесі мен жанын тазарту мақсатында тойланады. Мереке үш күнге созылады, онда тойлық дастарқандармен қатар қатаң ораза да ұсталады. Тейдж (кейде Тидж деп те жазылады) әйелдер күйеулерінің ұзақ өмір сүруі және осы өмірде де, келер өмірлерде де олардың арасындағы берік қарым-қатынас үшін тойлайды. Бұл мереке негізінен Непал қоғамының әртүрлі касталарындағы әйелдер, әсіресе Бахун, Четтри, Кирати және басқалары Бадра айының жаңа айынан кейінгі үшінші күні (тамыздың ортасы мен қыркүйектің ортасы аралығында) тойлайды.
Dedicated to Parvati, commemorating her union with Shiva, the festival is celebrated for well being of spouse and children and purification of one's body and soul. The festival is a three day long celebration that combines sumptuous feasts as well as rigid fasting. Teej (also romanised Tij) is celebrated by women, for the long life of her husband and long and firm relationship between them in this life and all the lives to come. It is particularly celebrated by women from various castes of Nepalese society, particularly the Bahun, Chettri, Kiratis and others, on the third day after the new moon of the month of Bhadra (mid August to mid September).
Бірінші күн
Тейдж айының бірінші күні Дар-Хан-Дин деп аталады. Бұл күні әйелдер ең әдемі киімдерін киіп, бір жерге жиналып, би билеп, құдайға арналған әндер айта бастайды. Осының арасында зор той өтеді. Бұл күні тойдың ерекшелігі – тойды ер адамдар ұйымдастырады. Жыл бойы еңбек еткен әйелдер сол күні ештеңе істемейді. Олар сол күні өздерін әшекейлеп, киім-кешек пен макияжға толыққанды беріліп, дәмді тағамдар жеп, би билейді. Көбінесе әйелдер бірнеше бауырдан шақырылғандықтан, олар тағы бір тамақ жеуге дайын болғанша, билеп аштықтарын қандыруға тырысады. Ұсынылатын тағам бай және мол болуы керек. Бұл, әдетте, әйелдерге толыққанды өзін-өзі көрсетуге мүмкіндік беретін жылдың жалғыз күні. Сондықтан әйелдер дәстүрлі түрде би билеп, ән салып, өздерінің күйініштерін және қайғыларын осы мерекеде жеткізеді. Байланыс пен хабардарлықтың артуымен қазіргі әйелдер осы мүмкіндікті әлеуметтік мәселелер мен әйелдерге жасалған кемсіту туралы алаңдаушылықтарын білдіру үшін пайдаланады. Көңіл көтеріліс көбінесе түнгі сағат 12-ге дейін жалғасады, содан кейін 24 сағаттық ораза басталады.
The first day of Teej is called Dar Khane Din. On this day the women assemble at one place in their finest attire and start dancing and singing devotional songs. Amidst all this, the grand feast takes place. What is unusual about this day is that the feast is hosted by men. Women, who work hard throughout the year, do not have to do anything that day. That is the day for them to embellish themselves in sorha singaar — dressing up and using make up to the full extent, indulge in good food, and dance. Oftentimes, because women are invited by multiple brothers for the feast, they try to dance off some food before they are ready to eat more. The food served is supposed to be rich and abundant. This is probably the only day in a year that allows women full freedom of expression. Consequently, women have traditionally used this occasion to express their pains and pang in the songs they sing while dancing. With the advancement of communication and awareness, women these days use this occasion to voice their concerns about social issues and discrimination against women. The jollity often goes on until midnight, after which the 24 hour fast starts.
Екінші күн
Екінші күні ораза ұсталады. Кейбір әйелдер тамақ пен су ішпейді, ал басқалары сұйықтық ішіп, жеміс жейді. Оразаны тұрмысқа шыққандар да, бойжеткендер де ұстайды. Тұрмысқа шыққан әйелдер құдайларға деген адалдығының арқасында күйеулері мен отбасыларына ұзақ өмір, тыныштық және береке сыйлануына сеніп, тамақтан және судан толығымен бас тартады. Бойжеткен әйелдер жақсы күйеуге шығу ниетімен ораза ұстайды. Олар әдемі киініп, жақын жердегі Шива храмына ән салып, билеп барады. Пашупатинатх храмына ең көп зияратшы келеді. Храмда әйелдер Шиваны бейнелейтін шива линганы айналып өтеді. Басты пуджа (діни рәсім) гүлдер, жемістер сияқты құрбандықтар арқылы Шива мен оның әйелі Парватиге шалинып, күйеулері мен отбасыларына бата берулерін тілейді. Пуджаның маңызды бөлігі – май шамдары, олар түні бойы жанғаны керек. Түні бойы жанған май шамдары күйеуі мен отбасына тыныштық пен береке әкеледі деп сендіреді.
The second day is the day of fasting. Some women don't eat or drink food and water while others drink liquids and eat fruit. The fasting is observed by married and unmarried women. Married women abstain strictly from food and drinks with a belief that their devotion to the gods will be blessed with longevity, peace and prosperity of their husband and family. Unmarried women observe the fast with a hope of being blessed with a good husband. They dress gaily and visit a nearby Shiva temple singing and dancing on the way. The Pashupatinath Temple gets the highest number of devotees. At the temple, women circumambulate the shiva lingam, which symbolizes Shiva. The main pooja (religious ceremony) takes place with offerings of flowers, fruits, etc., made to Shiva and his wife Parvati, beseeching them to grant their blessing upon the husband and family. The important part of the puja is the oil lamp which should be alight throughout the night. It is believed that by the light of an oil lamp all night will bring peace and prosperity to the husband and family.
Үшінші күн
Мерекедің үшінші күні – Риши Панчами. Алдыңғы күнгі пуджа аяқталғаннан кейін әйелдер жеті қасиетті немесе данаға құрмет көрсетеді, құдайларға дұға етеді және қасиетті дативан бұтасының тамырларынан және оның жапырақтарынан алынған қызыл сазбен жуынады. Риши Панчами әйелдердің тазалығымен байланысты. Бұл әйелдердің етеккір кезінде ер адамға тию мүмкіндігінен туындаған "күнәден" тазару уақыты. Дәстүрлі түрде бұл әндер непалдық қоғамдағы әйелдердің бағынышты рөлін күшейтіп, сонымен қатар дәстүрлі индуисттік гендерлік қатынастар идеологиясын нығайтатын. Соңғы онжылдықтарда Непал және айналасындағы аймақтарда қарқынды даму мен жаңару орын алғандықтан, "Тейдж" әндері әйелдердің көзқарасынан гендерлік қатынастарға сын көзбен қарауға айналды. Бұл әндер "әйелдердің ойларын және қиындықтар туралы тәжірибелерін жеке әңгімеден бастап, қоғамдық деңгейге жеткізеді". "Тейдж" әндері әйелдерге қоғамда өзгерістер жасауға мүмкіндік береді, оларға қоғамдық дауыс беру арқылы.
The third day of the festival is Rishi Panchami. After the completion of the previous day's puja, women pay homage to seven saints or sages, offer prayers to deities, and bathe with red mud found on the roots of the sacred datiwan bush, along with its leaves. The Rishi Panchami revolves around the purity of women. It is a time when women cleanse themselves of the possible "sin of touching a man during menstruation." Traditionally, these songs emphasized the subservient role of women in Nepalese society in addition to reinforcing traditional Hindu ideology of gender relations. Within the past few decades, as Nepal and the surrounding area experiences rapid development and modernization, the Teej songs have become more of a critical commentary on gender relations from women's perspectives. These songs "extend the women's thoughts and experiences of hardships from an intimate conversation to a public setting". The Teej songs allow women to effect change in their respective societies by giving them a public voice.