Кіріспе

XVI ғасыр итальян өнерінің, сәулетінің немесе әдебиетінің кезеңі ретінде. Fiat машинасы. 1500-1599 жылдар аралығындағы Италияның мәдени және көркем оқиғалары жиынтығы итальян тіліндегі "500" санынан, ал одан бұрын 1500 жылды білдіретін "millecinquecento" сөзінен алынған Cinquecento ([, /tʃ/ɪ/ŋ/k/w/ɪ/'/tʃ/ɛ/n/t/oʊ/, ˌtʃiŋkweˈtʃɛnto) деп аталады. Cinquecento жоғары итальяндық Ренессанс дәуірі мен манерлизм стильдерін және оқиғаларын қамтиды.

Өнер

Әсіресе Солтүстік Италияда суретшілер жарық пен қараңғылықты қолдануда жаңа тәсілдерді пайдалана бастады, мысалы Тицианның көптеген портреттерінде байқалатын тондық контраст және Леонардо да Винчи мен Джорджоненың сфумато мен киароскуроны дамытуы. Осы кезеңде алғашқы діни емес тақырыптар пайда болды. Жақып Буркхардт сияқты 20 ғасырдың басындағы жазушылардың баса көрсеткенідей, Ренессанс дәуірінің зайырлылығына қатысты пікірталас осы – шындығында аз ғана – мифологиялық картиналардың болуына байланысты туды. Боттичелли – біздің заманымызға дейін жеткен маңызды суретшілердің бірі, бірақ ол терең діншіл (Савонароланың ізбасары) болған және көптеген дәстүрлі діни суреттер салған. Жоғары Ренессанс деп аталатын кезең бұрынғы кезеңнің мақсаттарының – кеңістіктегі фигураларды сенімді қозғалыспен және лайықты әсем стильде дәл бейнелеудің – шыңы болды. Осы кезеңдегі ең танымал суретшілер – Леонардо да Винчи, Рафаэль және Микеланджело Буонарроти. Олардың туындылары әлемдегі ең белгілі өнер ескерткіштерінің қатарына жатады. Леонардоның «Соңғы тоқсан», Рафаэльдің «Афина мектебі» және Микеланджелоның Сикстин капелласының төбесі осы кезеңтің көрнекті мысалдары. Жоғары Ренессанс кескіндемесі маньеризмге (шамамен 1520–1580) эволюциялады, әсіресе Флоренцияда. Маньеризм суретшілері Жоғары Ренессанс принциптеріне қарсы саналы түрде шығып, көбінесе қисынсыз кеңістікте созылған фигураларды бейнелеуге бейім. Замандастары бұл кезеңді жасанды деп сынады. Қазіргі зерттеулер маньеризм өнерінің Жоғары Ренессансқа берілмеген күшті (көбінесе діни) сезімдерді жеткізу қабілетін мойындады. Бұл кезеңнің маңызды суретшілері – Понтормо, Россо Фиорентино, Пармиджанино және Джулио Романо. 1580 жылдан кейін Карраччи ағайындылары – Аннибале мен Агостино – барокко стилін дамытуға кірісті, ол үлкен драма, бай түстер және жарық пен қараңғылықтың ең жоғары шектерін пайдалануға бағытталған. 1590 жылдан кейін Караваджо адам бейнесіне реалистік көзқарас ұсынды, ол тікелей табиғаттан суреттелген және қараңғы фонға қарсы керемет жарықпен жарықтандырылған, бұл 1600 жылдан кейін барокко стилін алға жылжытып, сурет салуға одан да зор әсер етті.

Музыка

Джованни Пьерлуиджи да Палестринаның музыкасы, бәлкім, ең архетиптік Cinquecento музыкасы болар. Ол сол кездегі музыканың кейбір күрделіліктерін жеңілдетіп, көбірек гомофониялық стильді жақтады. Бұл, ішінара, Трент соборының қатаң талаптарына реакция болды, ол мәтінді түсінуге кедеріл келтіретін, тым күрделі полифонияны жақтамады. Ол Рим мектебінің ең көрнекті өкілі болды – Римде, Ренессанстың соңынан Барокконың басына дейінгі кезеңде, негізінен шіркеу музыкасының композиторларынан құралған топ. Көптеген композиторлар Ватикан және папалық капелласымен тікелей байланыста болды, бірақ олар бірнеше шіркеулерде жұмыс істесе де, стильдік тұрғыдан олар сол кездегі прогрессивті Венеция мектебімен салыстырылады. Венецияда шамамен 1534 жылдан 1600 жылға дейін әсерлі полихоральдық стиль дамыды, ол Еуропаға сол уақытқа дейін жазылған ең ұлы және дыбысты музыканы сыйлады, онда Сан-Марко ди Венеция базиликасында әртүрлі кеңістікте орналасқан әншілер, духовые және скрипкалық хорлары болды (Венеция мектебін қараңыз). Бұл бірнеше революциялар келесі онжылдықтарда Еуропаға тарады, Германиядан басталып, содан кейін Испанияға, Францияға және Англияға көшті, бұл қазір Барокко музыкалық дәуірі деп білетініміздің басталуын белгіледі. 16 ғасырдың соңында, Ренессанс дәуірі аяқталғанда, өте манеристік стиль дамиды. Дүниежүзілік музыкада, әсіресе мадригалдарда, күрделілікке және тіпті экстремалды хроматизмге бейімділік байқалды (Луццаски, Маренцио және Гесуальдоның мадригалдарында көрініп тұрғанындай). Манеризм термині өнер тарихынан алынған.

Сәулет

Бұл Ренессанс деп аталатын классикалық архитектураның қайта жаңғыруының нәтижесі болды, бірақ бұл өзгеріс бір ғасыр бұрын-ақ, мүсіншілікте Гиберти мен Донателло, ал архитектурада Брунелески мен Альбертидің еңбектерінде басталып кеткен еді.