Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1981 жылы Анджей Вайда режиссері түсірген фильм, 1981 жылғы польшалық фильм.
1981 film directed by Andrzej Wajda
the 1981 Polish film
"Темір адам" (Człowiek z żelaza) – Анджей Вайданың 1981 жылғы фильмі. Онда "Солидарлық" еңбек қозғалысы және оның Польша үкіметін жұмысшылардың тәуелсіз кәсіподақ құру құқығын мойындауға көндірудегі алғашқы табысы бейнеленген. Фильм Вайданың бұрынғы "Мармор адам" фильмінің басты кейіпкері Матеуш Биркуттың ұлы Мацей Томчик туралы оқиғаны жалғастырады. Мұнда Мацей – антикоммунистік еңбек қозғалысына қатысқан жас жұмысшы, "Гданьск кеме жасау зауытының ереуілін бастаған адам", сондай-ақ коммунистік режимнің радиостанциясында жұмыс істейтін және Мацейді жамандау міндеті тапсырылған журналист. Жас жігіт Лех Валенсаға (фильмде өзінің рөлінде көрінеді) өте ұқсайды. "Темір адам" "Мармор адам" фильмінің аяқталуын нақтылайды, онда Матеуш Биркуттың өлімі түсініксіз қалған болатын. "Темір адам" фильмінде Матеуш 1970 жылы кеме жасау орындарындағы қақтығыста қаза тапқаны айқын көрсетіледі. Фильм коммунистік цензураның қысқа ғана уақытқа жұмсақ болған кезеңінде түсірілді, ол 1980 жылдың тамызында "Солидарлық" қозғалысы құрылғаннан бастап, 1981 жылдың желтоқсанында оның таратылуына дейін жалғасты. Сондықтан фильм коммунистік режимге сын көзбен қарастырады. Осы себепті 1981 жылы Польша үкіметі фильмді тыйым салды. Фильм 1981 жылғы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" жүлдесі мен Экуменикалық қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар, фильм "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" номинациясына ие болды. Американдық режиссер Мартин Скорсезе осы фильмді поляк киносының шедеврлерінің бірі деп мойындады және 2013 жылы оны АҚШ, Канада және Ұлыбританияда өткен "Мартин Скорсезе ұсынады: Поляк киносының шедеврлері" фестивалінде "Күл мен алмастар", "Байқаусыз сиқыршылар", "Судағы пышақ" және "Уәде етілген жер" сияқты фильмдермен бірге көрсету үшін таңдады.
Man of Iron (Człowiek z żelaza) is a 1981 film directed by Andrzej Wajda. It depicts the Solidarity labour movement and its first success in persuading the Polish government to recognize workers' right to an independent union. The film continues the story of Maciej Tomczyk, the son of Mateusz Birkut, the protagonist of Wajda's earlier film, Man of Marble. Here, Maciej is a young worker involved in the anti Communist labour movement, described as "the man who started the Gdańsk Shipyard strike", and a journalist working for the Communist regime's radio station, who is given the task of slandering Maciej. The young man is clearly intended as a parallel to Lech Wałęsa (who appears as himself in the movie). Man of Iron clarifies the ending of Man of Marble, which left the death of Mateusz Birkut ambiguous. Man of Iron explicitly states that Mateusz was killed in clashes at the shipyards in 1970. The film was made during the brief thaw in Communist censorship that appeared between the formation of Solidarity in August 1980 and its suppression in December 1981, and as such it is remarkably critical of the Communist regime. Because of this it was banned in 1981 by the Polish government. The film won the Palme d'Or and the Prize of the Ecumenical Jury at the 1981 Cannes Film Festival. It was also nominated for the Academy Award for Best Foreign Language Film. American filmmaker Martin Scorsese recognized the film as one of the masterpieces of Polish cinema and in 2013 he selected it for screening alongside films such as Ashes and Diamonds, Innocent Sorcerers, Knife in the Water and The Promised Land in the United States, Canada and United Kingdom as part of the Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema festival of Polish films.
Сюжет
"Марморлы адам" кейіпкері Матеуш Биркуттың ұлы, белсенді Мацек Томчик Гданьскте коммунистік билікке қарсы кеме жасау цехының ереуілін бастады. Радио журналисі Винкельге Радио комитетінің төрағасының орынбасары Томчик туралы ақпаратты іздестіруді тапсырады. Винкель Гданскке жіберіледі, онда оны билік бақылауда ұстайды. Шабуылшылар Винкельге кеме жасау орнына кіруден бас тартады, бірақ ол досы Дзидекпен кездеседі. Дзидек Томчикпен колледжде танысқан және кейіннен Томчиктің әкесі Матеуш Биркуттың 1968 жылдың наурыз айында ұлына студенттік наразылықтарға қатысуға рұқсат бермегенін айтады. Басқа бір дереккөзден Томчик 1970 жылдың желтоқсан айында болған наразылық кезінде Біркуттың өзі қайтыс болғанын біледі. Винкель ереуілшілердің мүддесін көбейтіп, бірақ биліктің қысымымен тергеуді жалғастырады. Әкесінің өлімінен кейін Томчик Агнешкаға үйленді, оны Біркуттың Стахановтың еңбек ерлігі туралы деректі фильм түсіру кезінде кездестірді. Винкель Агнеске барады, ол қазір полиция қамауында. Агнес Томчикпен болған романтикасы мен некесі және олардың жұмысшылардың құқықтары үшін күресі туралы айтады. Бұрын мас күйінде көлік айдап апатқа ұшырағаны үшін құпия полициядан шантажға ұшырағаннан кейін, Винкель тапсырмасын орындаудан бас тартып, жұмысынан кетеді. Ол кеме жасау зауытына түсіп, шабуылшыларға қосылады. Үкімет делегациясы Лех Валенса мен басқа ереуілшілермен келісімге келді, Агнес хабарландыру кезінде Томчикпен көз жасын төгіп отырды. Үкімет өкілі келісім "тек қағаздың бір бөлігі" екенін ескертеді, бірақ Томчик атасының ескерткішінде шабуылшылар "ең нашар жағдайдан өтті" деп айтады.
Activist Maciek Tomczyk, the son of Man of Marble's hero Mateusz Birkut, is leading a shipyard strike in Gdańsk against the Communist authorities. A radio journalist named Winkel is ordered by the deputy chairman of the Radio Committee to investigate Tomczyk and find compromising information about him. Winkel is sent to Gdańsk, where he is monitored by the authorities. The strikers refuse to give Winkel access to the shipyard, but he meets a friend, Dzidek. Dzidek knew Tomczyk in college and later recounts how Tomczyk's father, Mateusz Birkut, would not allow his son to take part in the student protests in March 1968. From another source, Tomczyk learns that Birkut himself died during protests in December 1970. Winkel becomes increasingly sympathetic to the strikers' cause but continues his investigation under pressure from the authorities. After his father's death, Tomczyk married Agnieszka, whom he had met when making a documentary about Birkut's career as a well publicized Stakhanovite worker hero. Winkel visits Agnes, who is now in police custody for her support of the strike. Agnes describes her romance and marriage with Tomczyk and their fight for workers' rights. Despite being blackmailed by the secret police for a drunk driving crash in his past, Winkel ultimately refuses to complete his assignment and resigns from his job. He is admitted to the shipyard, where he joins the strikers. A government delegation reaches an agreement with Lech Wałęsa and the other strikers, and Agnes tearfully reunites with Tomczyk during the announcement. A government official warns that the agreement is "only a piece of paper," but Tomczyk tells his father's memorial that the strikers have "made it through the worst."