Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күрд-түрік халық әншісі, түрік саясаткері Ахмет Кая (28 қазан 1957 жыл) түрік ұлтшылдары мен билік өкілдерінің қуғынына ұшырады. Кая Түркияны өз еркімен тастап, Францияға көшіп кетті, бірақ көп ұзамай жүрек талмасынан қайтыс болды. 1999 жылғы ақпан айында Түркияның ең танымал әншілерінің қатысуымен өткен даулы марапаттау салтанатында оған "Жылдың музыканты" сыйлығы табысталды, онда ол күрд тілінде ән орындағысы келетінін мәлімдеді.
Kurdish Turkish folk singer
Turkish politician
Ahmet Kaya (28 October 1957 Kaya was persecuted by Turkish nationalist celebrities and authorities. Kaya left Turkey in an act of self exile, and moved to France, where he would shortly after die of a heart attack. He was granted the Musician of the Year Award in February 1999 during a controversial award ceremony involving Turkey's most popular singers, at which he declared that he wanted to sing a song in Kurdish.
Ерте өмір және білім
Ахмет Кая, 5 баланың ең кішісі ретінде Малатьяда дүниеге келді. Оның түрік текті анасы Эрузрумнан, ал күрд текті әкесі Адиаман облысының Челихан ауданындағы Яғызатлы ауылынан. Әкесі жергілікті тоқыма фабрикасында жұмыс істеді, ал отбасы 1959 жылға дейін бір бөлмеде тұрды, бұл фабрика жұмысшыларға жақсы тұрғын үй ұсына бастаған жыл болды. Ахмет ауылдағы туыстарына жиі барып, музыкамен алғашқы тәжірибелерін алды. Оның інісі Юсуф әнші және музыкант болды, ол оған өз багламасын жасауға шабыттандырды. Түрік армиясында Гелиболудағы әскери оркестрде музыкант болып қызмет етті. 1979 жылы үйленгеннен кейін ол әйелімен Стамбулдың Сарыер ауданындағы пәтерге қоныстанды. 1980 жылғы әскери төңкерістен кейін оның айнасы нашарлап, бірнеше әріптестері тұтқындалып, түрмеге қамалды. 1981 жылы әйелінен ажырасты. Демирелмен музыкалық қарым-қатынас олардың алғашқы альбомының шығуынан кейін сәтсіздікке ұшырағандықтан аяқталды, бірақ Ахмет Селда Багжан арқылы танысқан екінші әйелі Гюльтен Хаялоглуна үйленді, ол белгілі түрік солшыл музыканты. 1986 жылы шыққан төртінші альбомының табысы арқасында қаржылық жағдайы жақсарды, ол әйелімен бірге Бейоғлу ауданындағы Галатасарай орта мектебіне жақын үйге көшті. Сәттілікке жетіп, бірнеше әнінің авторы болған інісі Юсуфпен тығыз музыкалық байланыс орнатқаннан кейін, өмірі ұйымдастырылды және ол екінші рет әке болды. Валидечешмедегі әсем аудандағы үлкен пәтерге көшкеннен кейін, оны өмірінің осы кезеңіне жеткізген солшыл қозғалыстың бір бөлігі сынға алды. Дегенмен, әндерінің солшыл саяси мазмұнына байланысты түрік үкіметінің назарына ілікті. Інісі Юсуф оның өмір салты туралы ашық мәлімдеме жасағаннан кейін, олар жолдарын айырды. Оның қаржылық жағдайы мен саяси мәлімдемелері солшыл қозғалыс пен түрік билігі үшін де мәселе болып қала берді, олар 1992 жылы оның Мерседес Бенцін уақытша тәркіледі, оған ол үкімет қаласа, есекке де міне алатынын айтты. 1994 жылы ол өзінің ең танымал альбомын – «Şarkılarım Dağlara» шығарды, онда Күрд жұмысшы партиясы (PKK) мен түрік армиясы арасындағы Түрік Кюрдистанындағы қақтығысқа арналған әндер жиналды. 1990 жылдары ол әйелімен бірге GAK лейблін құрды, бірақ белгілі музыканттармен келісім шарт жасағанына қарамастан, жоба ұзақ мерзімді табысқа ие болмады.
Ahmet Kaya, He was born in Malatya as the youngest of a family of 5 children. His mother of Turkish origin is from Erzurum, and his father of Kurdish origin is from Yağızatlı village in Çelikhan district of Adıyaman province. His father worked at the local textiles factory and the family lived in only one room until in 1959, which was the year the factory began to provide better accommodation to its workers. Ahmet often visited his relatives in the country side where he made his first experiences with music. His uncle Yusuf was a singer and a musician, who inspired him to build his own bağlama. He served in the Turkish army as a musician in the Army orchestra in Gelibolu and after he married in 1979 he and his wife settled into an apartment in Sarıyer, Istanbul. After the military coup in 1980, his environment became dire as several of his colleagues were arrested and sent to prison. He and his wife divorced in 1981. The musical relationship with Demirel terminated in tatters as the success did not follow the release of their first album, but Ahmet married his second wife Gülten Hayaloğlu, whom he got to know through Selda Bağcan, a well known Turkish left wing musician. Following the improvement of his financial situation thanks to the success of his fourth album released in 1986, he and his wife moved to the Beyoğlu neighborhood in a house close to the Galatasaray High school. With the success and a close musical relationship with Yusuf, his brother in law, and author of several of his songs his life became more organized and he became a father for a second time. Following his move to larger apartment in the fancy neighborhood in Valideçeşme, he was the target of criticism from parts within the left wing movement who had brought him to this stage of his life. Still, due to the left wing political aspect of his songs, he came to the attention of the Turkish Government. Following public statements regarding his lifestyle by his brother in law Yusuf, they parted ways. His financial situation and his political statements were still an issue for the left wing movement as well as for the Turkish authorities, who in 1992 also briefly confiscated a Mercedes Benz of his, to which he responded that he could ride on a donkey as well if the Government wanted it. In 1994 he released his best known album so far, Şarkılarım Dağlara, which included songs focusing of the Kurdish Turkish conflict between the Kurdistan Workers' Party (PKK) and the Turkish army raging in Turkish Kurdistan. In 1990s he and his wife established the GAK label, but even though they signed well known musicians the project was not crowned with a lasting success.
Сыйлық беру салтанаты
1999 жылғы 11 ақпанда жыл сайынғы музыкалық марапаттау салтанатында, «Жылдың музыканты» атанған Кая өзінің туған тілінде музыка жасағысы келетінін айтты, себебі ол күрд тегінен шыққан. Содан кейін салтанатқа келгендер «Он жылдық наурыз» әнін шырқады. Кейін Каяға танымал адамдар шабуыл жасады. Каяның әйелі осы шабуылды былай деп сипаттады: «Кенеттен барлық сәнді әйелдер мен ерлер дерлік жәндіктерге айналып кетті, шанышқылар мен пышақтарды ұстап, бізге лақтырып, қорлап, ышқынды. Бес минуттың ішінде атмосфераның қалай өзгергенін көзге елестетіңіз, бұл Кафка романынан шыққандай бір өзгеріс».
On 11 February 1999 during the televised annual music awards ceremony at which he was to be named Musician of the Year, Kaya said that he wanted to produce music in his native language, as he was of Kurdish background. then people in the ceremony started singing 10th Year March. Later, Kaya was attacked by celebrities. Kaya's wife describes the attack as "All of a sudden, all of those chic women and men, they all turned into monsters, grabbing forks and knives and throwing them at us, insulting, booing. Imagine the atmosphere changing in just five minutes, almost a Kafkaesque transformation."
Шөгеру және өлім
Бұл оқиға оған қарсы қудалау ісіне әкелді, осының салдарынан ол Түркияны тастап кетуге мәжбүр болды. 2000 жылдың наурыз айында ол сепаратистік үгіт тарату айыбымен үш жыл тоғыз айға түрме жазасына кесілді, бірақ ол сотқа қатыспады. Кейіннен бұқаралық ақпарат құралдарында Каяның плакат алдында тұрғаны көрсетілген сурет жалған екені дәлелденді. Ол 2000 жылы Парижде 43 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды және Пэр-Лашез бейіштесіне жерленді. Ол 71 нөмірлі учаскеде жерленген.
The incident led to a prosecution case which made him leave Turkey. In March 2000 he was sentenced in absentia to three years and nine months in prison on the charge of spreading separatist propaganda. Later, however, the mass media allegation showing Kaya in front of the poster was proven to be forged. He died from a heart attack in Paris in 2000, at the age of 43, and is buried in Père Lachaise Cemetery. He is buried in item number 71.
Қабірді бұзу
2021 жылдың қарашасында оның қабірін зиярат етушілер оның жақында белгісіз күштер тарапынан шабуылға ұшырағанын көрді. 2013 жылдың қазан айында Ахмет Кая өзінің 57 жылдығында музыка саласындағы Мәдениет және өнер саласындағы ең жоғары президенттік сыйлығымен марапатталды.
In November 2021, visitors of his grave found it to be recently attacked by unknown perpetrator(s). In October 2013 Ahmet Kaya was given the Grand Presidential Prize in Culture and Arts in the music category on the day that would have been his 57th birthday.