Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индия субконтинентінен шыққан дәстүрлі күрес стилі.
Traditional wrestling style originating from the Indian subcontinent
Малла юддха (санскрит: मल्लयुद्ध) – Үнді субконтинентінен шыққан жауынгерлік күрес түрі. Ол Оңтүстік-Шығыс Азия күрес стилімен, мысалы, набанмен тығыз байланысты және куштидің екі атасының бірі болып табылады. Үнді күресі 13 ғасырдағы Малла Пуранада сипатталған. Малла юддха күрес, буынды сындыру, ұру, тістеу, мойын қысып ұстау және қысым нүктелеріне соққы беруді қамтиды. Кездесулер дәстүрлі түрде төрт түрге бөлінген, олар тек күш сынасып күресуден бастап, юддха деп аталатын толық контактілі шайқасқа дейін дамыған. Өте қатыгездігіне байланысты, осы соңғы түрі қазіргі таңда көбінесе қолданылмайды. Екінші түрі, күресшілердің бірін-бірін үш секундқа жерден көтеріп алуға тырысуы, Оңтүстік Индияда әлі де кездеседі. Сонымен қатар, малла юддха төрт санатқа бөлінеді (төменде қараңыз). Әр юддхан индуист құдайлары мен аңыз кейіпкерлерінің есімдерімен аталады:
Хануманти – техникалық басымдыққа назар салады. Джамбуванти – қарсыласты бағындыру үшін тұйықтап ұстайды. Жарасанди – күрес барысында аяқ-қолдар мен буындарды сындыруға тырысады. Бимасени – таза күш-қуатқа негізделген.
Malla yuddha (Sanskrit: मल्लयुद्ध, ) is the traditional form of combat wrestling originating in the Indian subcontinent. It is closely related to Southeast Asian wrestling styles such as naban and is one of the two ancestors of kushti. Indian wrestling is described in the 13th century Malla Purana. Malla yuddha incorporates wrestling, joint breaking, punching, biting, choking and pressure point striking. Matches were traditionally codified into four types which progressed from purely sportive contests of strength to actual full contact fights known as yuddha. Due to the extreme violence, this final form is generally no longer practised. The second form, wherein the wrestlers attempt to lift each other off the ground for three seconds, still exists in south India. Additionally, malla yuddha is divided into four categories (see below). Each yuddhan is named after Hindu gods and legendary fighters:
Hanumanti concentrates on technical superiority. Jambuvanti uses locks and holds to force the opponent into submission. Jarasandhi concentrates on breaking the limbs and joints while fighting. Bhimaseni focuses on sheer strength.
Терминология
Санскрит тілінде "mallayuddha" сөзбе-сөз "күрес шайқасы" дегенді білдіреді. Нақты айтқанда, бұл термин күрестің стиліне немесе мектебіне емес, бір жекпе-жекке немесе жүлделі кездесуге қатысты. Бұл – "малла" (күрескер, боксшы, спортшы) және "юддха" немесе "дуддхо" (шайқас, ұрыс, қақтығыс) сөздерінің бірінен жасалған күрделі сөз. Бұл сөз алғаш рет Махабхаратада кездеседі, онда Бхиманың қатысқан бокс матчтары туралы айтылады. Спорттық күрес немесе жалпы спорттық жарыстарды білдіретін тағы бір сөз – "малакхра". Екінші элемент, "кхра" (спорт, ойын, көңіл көтеру) нағыз күрес емес, халық күресінің жеңіл түрін білдіреді. "Малла" термині тарихи тұрғыдан алғанда, басқа нәрселермен қатар, "малласура" деп аталатын асураға және Махабхаратада еске алынған Малла патшалығынан шыққан тайпаның атына қатысты. "Малла" атауы сондай-ақ ежелгі махаджанапада, олардан тараған Непал әулеті және Бишнапурдағы Маллабхум патшалығы үшін де осы мағынада қолданылған. Манусмритиде (10.22; 12.45) бұл – бұрын басқа кастаның әйелі болған кшатрия әйелінен туған, кастадан шығарылған кшатрияның баласын білдіретін техникалық термин.
In Sanskrit, mallayuddha literally translates to "wrestling combat". Strictly speaking, the term denotes a single pugilistic encounter or prize fight rather than a style or school of wrestling. It is a tatpurusha compound of malla (wrestler, boxer, athlete) and yuddha or juddho (fight, battle, conflict). The compound is first attested in the Mahabharata referring to boxing matches such as those fought by Bhima. Another word for a sportive wrestling match or athletic sports more generally is malakhra. The second element, khra (sport, play, pastime, amusement) implies a more limited contact style of folk wrestling rather than true grappling combat. The term malla was historically a proper name referring to, among other things, an asura known as mallāsura and the name of a tribe from the Malla Kingdom mentioned in the Mahabharata. The name Malla was also used in this sense for an ancient mahajanapada, a Nepalese dynasty descended from them, and the Mallabhum kingdom in Bishnapur. In the Manusmriti (10.22; 12.45), it is the technical term for the offspring of an out caste kshatriya by a kshatriya female who was previously the wife of another out caste.
Шығу тегі
Үнді субконтинентінде күресте ол Матура патшасы Камсаны жеңіп, оның орнына жаңа патша болды. Сиддхартха Гаутаманың өзі Будда болмас бұрын шебер күрескер, садақшы және қылышкер болған деседі. Мұндай мәліметтерге сүйене отырып, Свинт үнді күрескерлерінің классикалық дәуірге дейінгі кезеңде қолданған иықты көтеру және тізе бүгу жаттығуларын анықтады. Оқиға алаңы байрақтармен әсемделген, ал тұрғындар орындықтарды тез толтырды. Күрескерлер аренаға көтерілгенде, бұлшық еттерін кернеп, секіріп, дауыстап, қолына соғып, мақтанышпен айналып жүрді. Содан кейін олар күреске түсті, бір-бірінің белін қысқа беріп ұстады, мойындарын бір-бірінің иығына тіреп, аяқтарын өріп, қарсыласын құлатты немесе ұстаудан босатуға тырысты.
Wrestling in the Indian subcontinent, He defeated Kamsa, king of Mathura, in a wrestling match and became new king in his place. Siddhartha Gautama himself was said to be an expert wrestler, archer and sword fighter before becoming the Buddha. Based on such accounts, Svinth traces press ups and squats used by Indian wrestlers to the pre classical era. The scene of action was gay with flags flapping, and the citizenry quickly packed the rows of benches. When the wrestlers climbed into the arena, they strutted around, flexing their muscles, leaping in the air, crying out and clapping their hands. Then they grappled, holding each other tightly around the waist, their necks resting on each other's shoulder, their legs entwined, while each attempted to win a fall or break the hold.
Манасолласа
Салқыя патшасы Сомесвара III (1124–1138) жазған Манасолласа – патшалық өнер мен демалыс туралы трактат. Антрополог Джозеф Альтер былай деп жазады: "«Малла Винод» атты тарауда күресшілердің жас, дене бітімі және күші бойынша жіктелуі сипатталған. Сондай-ақ, күресшілердің қалай жаттығу керектігі және не жеу керектігі де көрсетілген. Әсіресе патша күресшілерді бұршақ, ет, сүт, қант және «жоғары сапалы тәттілермен» қамтамасыз етуге міндетті болған. Күресшілерді сарай әйелдерінен оқшау ұстап, денелерін нығайтуға толыққанды берілуіне күтілген". Альтердің сөзінше, "Онда күресшілердің түрлері жіктеліп, қажетті физикалық қасиеттері анықталады, күрес жаттығулары мен техникалары, сондай-ақ күрес алаңын дайындау сипатталады және күресшілер жылдың әр мезгілінде қандай тағамдар жеу керектігі туралы толыққанды мәлімет беріледі". Шжоман Малла Пурана (16–21) 18 хатха-йога позасын (асаналарды) атап көрсетеді, олардың ішінде Симхасана, Курмасана, Куккутасана, Гарудасана және Сирсасана бар. Наваратри мерекесінде күресшілер корольдің алдында жарысады, бұл туралы португалдық саяхатшы Доминго Паэс сипаттаған. Содан кейін күресшілер ойынды бастайды. Олардың күресі біздің күресімізге ұқсамайды, бірақ соққылар беріледі, олар тістерді сындырып, көзге зиян келтіріп, бетке зақым келтіреді, сондықтан кейбір адамдар достарымен үнсіз жатып кетеді, бір-біріне шебер құлайды. Малла юддха қазір солтүстік штаттарда дерлік жойылды, бірақ оның көптеген дәстүрлері қазіргі күстіде сақталған. Джайешти руының ұрпақтары 1980 жылдарға дейін ата-бабаларының мала юддха және ваджра мушти өнерін жалғастырды, бірақ қазір оны сирек орындайды. Дегенмен, Малла юддха Оңтүстік Үндістанда салтанатты түрде сақталған және бүгінде Карнатака мен Тамил Надуда көруге болады.
The Manasollasa of the Chalukya king Someswara III (1124–1138) is a treatise on kingly fine arts and leisure. Anthropologist Joseph Alter writes of it, "The chapter entitled 'Malla Vinod' describes the classification of wrestlers into types by age, size and strength. It also outlines how the wrestlers were to exercise and what they were to eat. In particular the king was responsible for providing the wrestlers with pulses, meat, milk, sugar as well as 'high class sweets'. The wrestlers were kept isolated from the women of the court and were expected to devote themselves to building their bodies." is a Kula Purana associated with the Jyesthimalla, a Brahmin jāti of wrestlers from Gujarat, dating most likely to the 13th century. According to Alter, "It categorizes and classifies types of wrestlers, defines necessary physical characteristics, describes types of exercises and techniques of wrestling as well as the preparation of the wrestling pit", and provides a fairly precise account of which foods wrestlers should eat in each season of the year. Sjoman notes that the Malla Purana (16 21) names 18 hatha yoga postures (asanas) including Simhasana, Kurmasana, Kukkutasana, Garudasana and Sirsasana. During the Navaratri festival, wrestlers compete in front of the king, as described by the Portuguese traveller Domingo Paes. Then the wrestlers begin their play. Their wrestling does not seem like ours, but there are blows (given), so severe as to break teeth, and put out eyes, and disfigure faces, so much so that here and there men are carried off speechless by their friends; they give one another fine falls too. Malla yuddha is now virtually extinct in the northern states, but most of its traditions are perpetuated in modern kusti. The descendants of the Jyesti clan continued to practice their ancestral arts of malla yuddha and vajra musti into the 1980s but rarely do so today. Malla yuddha has survived ceremonially in south India however, and can still be seen in Karnataka and Tamil Nadu today.
Оқыту
Күршіктер дәстүрлі аренада немесе ахарада жаттығады және күреседі. Сынақтар топырақ немесе балшықпен толтырылған, ені отыз фут, пішіні шаршы немесе дөңгелек шұңқырда өтеді. Еденнің топырағына түрлі қоспалар, соның ішінде гхи қосылады. Жаттығуды бастамас бұрын едендегі кесек тастар мен бұтақтар тазаланады. Суды дұрыс тұтқырлықта ұстау үшін әдетте әр үш күнде бір рет қосады – жарақат алмау үшін жұмсақ, бірақ күрескерлердің қимылдарына кедергі келтірмейтіндей қатты. Күршіктер әр сеансты топырақты тегістеумен бастайды, бұл төзімділікті арттыру жаттығуларының бір бөлігі және өзіңді-өзің қатаң ұстауға үйрену болып саналады. Жарыс кезінде күрескерлер бата ретінде өздеріне де, қарсыластарына да жұмсақ топырақ шашып, жақсырақ ұстауға мүмкіндік жасайды. Арена дайын болғаннан кейін, спорт залының қасиетті санатын қорғаушы Хануманға дұға оқылады. Әр жаттығу залында осы мақсат үшін арнайы құрылған шағын құрбандық тақтасы болады, онда құрбандық шамы жағылады және құдайға сары гүлдерден тоқылған гүл шоғы жинақтары сыйланады. Содан кейін гуруға бас иіп құрмет көрсетіледі, бұл Үнді субконтинентіндегі үлкендерге көрсетілетін дәстүрлі құрметтің белгісі. Көптеген күрескерлер жаттығу залында тұрады, бірақ бұл міндетті емес. Дәстүр бойынша Хануманның жақын туысы саналатын күрескерлер жыныстық қатынастан, темекі шегуден және ішімдік ішуден аулақ болуға тиіс, дене таза болу үшін және күрескерлер физикалық, психикалық және рухани жағынан өзін жетілдіруге назар аудару үшін. Осы тазалықтың арқасында күрес және спорттағы ең жоғары жетістіктерге қол жеткізуге болады. Күршіктердің барлық мүліктері – жамылғы, жамбыл және бірнеше киім. Осы себепті оларды жиі индуист және буддист дін өкілдерімен салыстырады. Ұлдар әдетте 10-12 жаста жаттығуды бастайды. Өсуіне кедергі келтірмеу үшін жас оқушыларға алдымен кундакавартана, дене шынықтыру және жабдықсыз күш пен төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар үйретіледі. Күршікшінің өз салмағын пайдаланатын жаттығуларға күнге құрмет көрсету (Сурья Намаскара), ширшасана, индуист отырысы (бетак) және индуист итерілуі (данда) кіреді, олар хатха-йогада да кездеседі. Қажетті күш пен төзімділікті жинағаннан кейін студенттер кхамбхасраманы бастауы мүмкін, ол маллакамба немесе күрескердің тірегін пайдаланатын жаттығуларды білдіреді. Тіректердің көптеген түрлері бар, бірақ ең көп тарағаны – диаметрі шамамен 8-10 дюйм болатын, жерге орнатылған тік бағана. Күршіктер осы тіректің үстіне шығып, түсіп, түрлі күрделі дене шынықтыру жаттығуларын орындайды, олар қол, аяқ және дене жоғарғы бөлігінің күшін, төзімділігін дамытуға арналған. Кейінірек тіректің орнына ілмектелген арқан қолданылды. Бүгінде арқанды маллакамба көбінесе балалардың көрермендерге арналған спорты ретінде қолданылады, күреске дайындық құралы ретінде емес. Басқа оқыту концепцияларына мыналар кіреді: Вьяям: Жалпы дене шынықтыру. Бұған арқанмен көтерілу, бөрене тарту, жүгіру және жүзу кіреді. Рангасрама: күрес және оның техникалары. Бұған кілттер, бағыну, қарсыласты құлату және бұрынғы соққылар кіреді. Гонитака: Гинди тілінде гарнал деп аталатын үлкен тас сақинамен жасалатын жаттығулар. Оны шайқап, көтеріп немесе мойынға іліп, итерілу мен отыру кезінде қарсылықты арттыруға болады. Прамада: Гада (мачта) арқылы орындалатын жаттығулар. Гада – бұл бір метрлік бамбук таяқтың ұшына бекітілген ауыр дөңгелек тас. Ухапохасрама: тактика мен стратегияны талқылау. Мардана: дәстүрлі массаж. Күршіктерге массаж жасалады және оларға массаж жасау қалай жасалатыны үйретіледі.
Wrestlers train and fight in a traditional arena or akhara. Matches take place in a clay or dirt pit, thirty feet across and either square or circular in shape. The soil of the floor is mixed with various ingredients, including ghee. Before training, the floor is raked of any pebbles or stones. Water is added approximately every three days to keep it at the right consistency; soft enough to avoid injury but hard enough so as not to impede the wrestlers' movements. Wrestlers begin each session by flattening the soil, an act which is considered both a part of endurance training and an exercise in self discipline. During practice, wrestlers throw a few handfuls of dirt onto their own bodies and that of their opponents as a form of blessing, which also provides for a better grip. Once the arena has been prepared a prayer is offered to the gym's patron deity, most commonly Hanuman. Every training hall has a small makeshift altar for this purpose, where incense is lit and small yellow flower garlands are offered to the god. This is followed by paying respect to the guru by touching the head to his feet, a traditional sign of respect for elders in the Indian subcontinent. Many wrestlers live at their training hall but this is not always required. Traditionally revered as extensions of Hanuman, all wrestlers are required to abstain from sex, smoking and drinking so the body remains pure and the wrestlers are able to focus on cultivating themselves physically, mentally and spiritually. This purity is also said to help achieve the highest level of martial and sporting perfection. A wrestler's only belongings are a blanket, a kowpeenam (loincloth) and some clothes. In this regard, they are often compared to Hindu Buddhist holy men. Boys typically start training at the age of ten to twelve. To avoid stunting their growth, young trainees are first taught kundakavartana, callisthenics and exercises to develop their overall strength and endurance without equipment. Exercises that employ the wrestler's own bodyweight include the sun salutation (Surya Namaskara), shirshasana, Hindu squat (bethak) and the Hindu press up (danda), which are also found in hatha yoga. After acquiring the necessary power and stamina, students may begin khambhasrama, referring to exercises that use the mallakhamba or wrestler's pillar. There are a number of pillars, although the most common is a free standing upright pole, some eight to ten inches in diameter, planted into the ground. Wrestlers mount, dismount and utilize this pole for various complex callisthenics designed to develop their grip, stamina, and strength in the arms, legs and upper body. In a later variation, the pole was replaced with a hanging rope. Rope mallakhamba is today most commonly practiced by children as a spectator sport in itself rather than its traditional role as a form of training for wrestling. Other training concepts include the following. Vyayam: Physical training in general. This includes rope climbing, log pulling, running and swimming. Rangasrama: Refers to the wrestling itself and its techniques. Includes locks, submission holds, takedowns and, formerly, strikes. Gonitaka: Exercises done with a large stone ring called a gar nal in Hindi. It can be swung, lifted, or worn around the neck to add resistance to press ups and squats. Pramada: Exercises performed with the gada (mace). An exercise gada is a heavy round stone attached to the end of a meter long bamboo stick. Uhapohasrama: Discussion of tactics and strategies. Mardana: Traditional massage. Wrestlers are given massages and also taught how to massage.