Эфиопия ханшайымы Сэбле Дестаның өмірі мен тағдыры

Кіріспе

Себле Деста ханшайым (1 қыркүйек 1932 – 3 қаңтар 2023) – 1974 жылға дейін Эфиопияны билеген Соломон әулетінің мүшесі. Ол Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында дүниеге келген. Анасы – Тенегнерк ханшайым Хайле Селассие, әкесі – Рас Деста Дамтев, ал әкесінің шешесінен тегі – Эфиопия императоры Хайле Селассие мен император Менен Асфау. Себле ханшайымның әкесінің әкесі, Фитаврари Дамтев Кетема, италиялықтарға қарсы Адва шайқасындағы Эфиопияның жеңісі кезінде шейит болды. Ханшайым Себле – Тенегнерк ханшайымның сегіз баласының бірі, олардың ішінде ханшайым Аида Деста, жас кезінде қайтыс болған Лидж Амаха Деста, ханшайым Рут Деста, ханшайым София Деста, Искиндер Деста, ханшайым Мэри Ретта және бала кезінде қайтыс болған Войзерит Ментеваб Андаргатчев болды. Муссолинидің Эфиопияға шабуылы кезінде император Хайле Селассие, император Менен және олардың отбасы мүшелерінің көпшілігі Англияның Бат қаласына жер аударылды. Ханшайым Себленің әкесі Рас Деста итальяндықтармен күресу үшін Эфиопияда қалды. 1937 жылы оның орны анықталып, тұтқынға алынып, соғыс тұтқынының ережелерін бұза отырып, өлімге кесілді. Себле ханшайым Англияда, бастапқыда Кларендон қыздар мектебінде, содан кейін Оксфорд университетінің Леди Маргарет Холл колледжінде білім алды. Ханшайым Себле император Хайле Селассиемен бірге АҚШ, Канада, Грекия және Мексикаға көптеген мемлекеттік сапарлар жасады, көптеген мемлекет басшыларымен, патшалармен, қара халықтан шыққан азаматтармен және танымал тұлғалармен кездесті. Анасы мен әжесі сияқты, ханшайым Себле де Эфиопия әйелдерінің әл-ауқатын жақсарту қауымдастығының президенті болды. Оның басшылығымен қауымдастық Адис-Абебада жас әйелдерді қауіпсіз орналастыруға және қауымдастыққа табыс табуға арналған заманауи жоғары ғимарат салды. 1959 жылы ханшайым Себле Велега провинциясының Лека Каллам иегері, Дежазмах Касса Вольде Мариамға, әпкесі ханшайым София Дестамен бірге өткен қос тойда тұрмысқа шықты. Ханшайым Себле мен Дежазмах Кассаның бес баласы болды: Ежоте Ворк Касса, Ешимебет Касса, Лали (Дебриту) Касса, Кокеб Касса және Амаха Касса. 1974 жылы әскери хунта император Хайле Селассиені құлатып, ханшайым Теннане Ворк және оның қыздарының ішіндегі императорлық отбасын тұтқынға алды. Ханшайым Себле жақында бала туғандықтан, уақытша босатылды. Түрмеге қамалғанға дейін ол император мен тұтқынға алынған отбасы мүшелеріне көмек көрсету үшін шетелдік елшіліктерге жүйелі түрде жүгінді, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Хунта, әділ сот процесін қамтамасыз ету сылтауымен, императорлық отбасының мүшелерінен, аристократиядан, әскерилерден, ғалымдардан және патриоттардан астанаға келуді талап етті. Дежазмах Касса, көптеген адамдар сияқты, өз еркімен келді (оның жағдайында – шетелден). Әділ сот процесінің орнына, хунта оларды өлім тұзағына түсіріп, 1974 жылы 60 тұтқынды түрмеге жаптырып, кейін өлтірді. 1975 жылы хунта император Хайле Селассиені өлтірді. Осы қырқында ханшайым Себле атасынан, ағаларынан, күйеуінен және бауырынан айырылды. Лали Касса, Кокеб Касса және Амаха Касса 1977 жылы тұтқындалудан қашып, Батысқа қашты. Императорлық отбасы 14 жыл түрмеде, бастапқыда үй қамауында, содан кейін жағдай нашарлап, Alem Bekagn (әлемнің соңы) түрмесіндегі 15 футтық камераға жабылғанға дейін өмір сүрді. Британдық және басқа да үкіметтердің, адам құқықтары жөніндегі ұйымдардың, әсіресе Дестастың мектеп және колледждегі достарының көп жылдық күш-жігерінің арқасында императорлық әйелдер 1988 жылы босатылды. Ханшайым Себле мен Дежазмах Кассаның алты немересі болды: Адей Сара Кежела, Аман Самуил Кежела, Юнас Амха, Анна Амха, Калеб Абейе және Аден Абейе. Себле Деста 2023 жылғы 3 қаңтарда 91 жасында дүние салды.

Princess Seble Desta (1 September 1932 – 3 January 2023) was a member of the Solomonic dynasty, which ruled Ethiopia until 1974. She was born in Addis Ababa, Ethiopia, and was the daughter of Princess Tenagnework Haile Selassie and Ras Desta Damtew, and granddaughter of Emperor Haile Selassie of Ethiopia and Empress Menen Asfaw. Princess Seble's paternal grandfather, Fitawrari Damtew Ketema, was martyred during the Ethiopian victory against the Italians at Adwa. Princess Seble was one of eight children born to Princess Tenagnework, including Princess Aida Desta, Lij Amaha Desta (who died young), Princess Ruth Desta, Princess Sophia Desta, Iskinder Desta, Princess Mary Retta and Woizerit Mentewab Andargatchew (who died in childhood). During Mussolinis's invasion of Ethiopia Emperor Haile Selassie, Empress Menen and many members of their family were exiled in Bath, England. Princess Seble's father, Ras Desta, remained in Ethiopia fighting the Italians. In 1937, his location was betrayed and he was captured and killed, against all prisoner of war norms. Princess Seble completed all of her education in England, initially at Clarendon School for Girls and attended Lady Margaret Hall College, Oxford University. Princess Seble accompanied Emperor Haile Selassie on many state visits, including to the United States, Canada, Greece and Mexico and met with many heads of state, royalty, members of the public and celebrities. Like her mother and grandmother, Princess Seble was President of the Ethiopian Women's Welfare Association which, during her time, built a state of the art high rise building in Addis Ababa to house young women safely and generate income for the Association. In 1959, Princess Seble married Dejazmach Kassa Wolde Mariam, the Jote heir to the Welega Province|Welega kingdom of Leqa Qallam, in a double wedding with her sister, Princess Sophia Desta. Princess Seble and Dejazmach Kassa had five children, YeJote Worq Kassa, Yeshimebet Kassa, Laly (Debritu) Kassa, Kokeb Kassa and Amaha Kassa. In 1974, the military junta overthrew Emperor Haile Selassie and imprisoned the Imperial Family, including Princess Tenagne Worq and her daughters. Princess Seble had recently given birth and was allowed to remain temporarily free. Until her imprisonment, she unsuccessfully sought help for the Emperor and the imprisoned family members from various foreign embassies. The junta, under the pretense of affording fair trials requested that members of the Imperial Family, members of the aristocracy, military, academics and Patriots come to the capital. Dejazmach Kassa, like most of the others, willingly came (in his case from overseas). Instead of fair trials, the junta had lured them into a death trap, imprisoning and subsequently murdering 60 of the prisoners in 1974. In 1975, the junta murdered Emperor Haile Selassie. In this carnage, Princess Seble lost her grandfather, uncles, husband and brother. Laly Kassa, Kokeb Kassa and Amaha Kassa escaped confinement and fled to the West in 1977. The imprisoned Imperial family spent 14 years in jail, initially under house arrest and then under steadily worsening conditions, until they were locked in a 15 foot cell in Alem Bekagn (the end of the world) prison. After many years of campaigning by the British and other governments, human rights groups and especially the Destas' friends from school and college, the Imperial ladies were released in 1988. Princess Seble and Dejazmach Kassa had six grandchildren; Adey Sara Kejela, Amman Samuel Kejela, Yonas Amha, Anna Amha, Kaleb Abeye and Aden Abeye. Seble Desta died on 3 January 2023, at the age of 91.

Шетелдік марапаттар

Корольдік Виктория орденінің құрметті Дама Командоры (Ұлыбритания, 1 қаңтар 1965 ж.).