Кіріспе

Мариязель темір жолы (Mariazellerbahn) – Төменгі Австрияның астанасы Санкт-Пөлтенді Штирияның Мариязель қасиетті орталығымен байланыстыратын электрмен жұмыс істейтін, тар рельстік темір жол (рельс ені 760 мм). Желі 1898 және 1907 жылдар аралығында бөліп-бөліп ашылды, сондай-ақ қазір жабық Wieselburg an der Erlauf тармағы да болған. Бұл темір жолды NÖVOG компаниясы басқарады, ол облыстық үкіметке тиесілі және Verkehrsverbund Niederösterreich Burgenland (Төменгі Австрия және Бургенланд көлік бірлестігі) құрамына кіреді.

Құрылыс және бумен жұмыс істеу

Марияцельдің қасиетті саяхат орталығы 19 ғасырда Австро-Мажарстан империясында шетелден келгендер ең көп баратын жерлердің бірі болды. Венадан Линцке, Сент-Пөлтен арқылы салынған Вестбан темір жолы 1858 жылы ашылған кезде, Сент-Пөлтеннен Марияцельге темір жол салу туралы көп ойлар туды. Төменгі Австрияның Альп тауларының етегі арқылы стандартты кеңдіктегі желіні ұзарту идеясының көптеген нұсқалары қарастырылды. Жоба жұмысы 1895 жылы Төменгі Австрия мемлекеттік темір жол заңы қабылданғаннан кейін ғана басталды. Темір жолдың қиын өңірлерден өтуіне байланысты, оны тар жолмен салуға шешім қабылданды. 760 мм-лік кеңдік, Дунай монархиясындағы барлық тар жол темір жолдарындағыдай, әскери қажеттіліктермен шартталды. Босния және Герцеговинадағы темір жолдарда әскери мақсатта пайдаланылатын вагондардың 760 мм-лік кеңдігі болды және оларды жеткізу қажеттігі туды. Темір жолдың трассасы кемінде 80 метр радиустық қисықтармен салынуы тиіс болды. 1896 жылы Төменгі Австрия мемлекеттік темір жол басқармасы, бас инженер Йозеф Фоговиц басшылығымен құрылыс жұмыстарын бастады. Сент-Пөлтеннен Кирхбергке дейінгі негізгі желі және Манкқа дейінгі тармақ желісі 1898 жылдың 4 шілдесінде ашылды. Бұл желілерді мемлекеттік Төменгі Австрия мемлекеттік темір жолдары пайдаланды. Жаңа желілердің ашылуына орай, Төменгі Австрия мемлекеттік темір жолдары Мюртальбанда сынақтан өткен төрт U сериялы бу локомотивін сатып алды. Локомотивтер, сол кездегі әдеттегідей, екі осьті жолаушылар вагондарымен және жүк вагондарымен бірге темір жол желісінің негізгі құрамын құрады. 1903 жылы парктің құрамына екі осьті, жеңіл бумен жүретін рельс автобустары қосылды, олар аз пайдаланылатын пойыз бағыттарын иеленді. 1902 жылдан бастап құрылыс жалғастырылды және 1905 жылы Пилах аңғары арқылы Лаубенбахмюлеге дейінгі учаске және Рупрехтшофенге дейінгі тармақ желісінің ұзартылуы аяқталды. Осы ұзартудың ашылуына және Марияцельге дейінгі келешектегі ұзартуды ("тау желісін") күтіп, U сериясының жаңа жетілдірілген үлгілері ретінде, күшті бу машинасы және қыздырылған бу машинасы сатып алынды. 1906 жылы Марияцельге дейінгі учаске жүк тасымалын аяқталған станцияға дейін жеткізуге жеткілікті деңгейде дайын болды. 1907 жылдың 2 мамырында Марияцельге жолаушылар тасымалы басталды. Сол жазда Гусверкке дейінгі негізгі желінің соңғы учаскесі пайдалануға берілді.

Талдықорған желісі (Talstrecke)

Мариязелербань Санкт-Пөлтен Гауптбанхоф теміржол станциясынан басталады. Станциядан шыққаннан кейін, желі Леоберсдорфер Бахнның астындағы туннель арқылы өтеді, бұл Санкт-Пөлтенге қызмет көрсететін тағы бір теміржол. Содан кейін тікелей келген Альпенбанхоф, жаңа Лаубенбахмюле операциялық орталығы салынғанға дейін теміржолдың негізгі операциялық орталығы болды. Қазіргі кезде жылжымалы құрам қоймалары, шеберханалар және кең жүк көлігімен қамтамасыз ету нысандары көбінесе артық жылжымалы құрамды сақтау үшін пайдаланылады. Содан кейін теміржол қаладан тез шығып, алғашқы бірнеше шақырым бойы төбелі, егістік жерлер арқылы өтеді, Санкт-Пөлтеннен оңтүстіс бағытта Трайзен аңғарынан Пилах аңғарына қарай. Маршрут тез арада Ober Grafendorf желісінің ең үлкен станциясына жетеді, онда қолданыстан шығарылған тармақ желісімен қосылыс бар. Негізгі желі Пилах аңғары арқылы Хофстеттен Грюнау, Рабенштейн ан дер Пилах, аңғардағы басты орталық, Кирхберг ан дер Пилах арқылы және бір кезде жүк тасымалы үшін ерекше маңызды болған Лойх станциясына дейін созылады. Алдағы туннель теміржолдың жүк көлігінің габаритін ескере отырып салынған, сондықтан жүк вагондарында тасымалдау мүмкін емес. Осы жерден аңғар едәуір тарылады, ал келесі станцияға, Шварценбах ан дер Пилахқа жеткенге дейін желі Вайсенбург туннелі арқылы өтеді, осылайша Пилах аңғарынан шығып, Наттерсбах аңғарына кіреді, ол тік жар сияқты тар. Желі алдымен Франкенфельске, содан кейін Лаубенбахмюле станциясына жетеді. Лаубенбахмюледегі жаңа үлкен станция және депо, қоршаған ландшафтқа үйлесімді болу үшін жобаланған, қазір желідегі негізгі операциялық орталық болып табылады. Бұл сонымен қатар желінің сипатының өзгеруін білдіреді, осы уақыттан бастап ол "Тау жолы" (Bergstrecke) деп аталады.

Тау желісі (Bergstrecke)

Лаубенбахмюледен бастап, ұзынша екі иілген жол Наттерсбах аңғарынан жоғары көтеріледі. Винтербах және Пухенштубен станцияларынан өткеннен кейін, желі ең ұзын туннельге – 2 километрлік Гесинг туннеліне жетеді, ол теңіз деңгейінен 891,6 метр биіктікте орналасқан және желінің ең жоғары нүктесі болып табылады. Туннельден шығып, желі Ерлауф аңғарына түседі және соңына дейін онымен бірге жүреді. Туннельден кейін Гесинг станциясы орналасқан, ол Ерлауфбоден елді мекенінен шамамен 350 метр жоғарыда. Осы жерден 1893 метрлік Этшер тауын көруге болады. Осы панорама мен жаңа салынған теміржол арқылы осы жерге оңай жету мүмкіндігі теміржол алғаш ашылғанда станцияның қарсы жағында қонақ үй салуға себеп болды. Содан бері теміржол орманды, тік тау қыратымен біраз төмендейтін бағытта жүреді. Ол теміржолдың ең биік виадугі – Зауграбен виадугі арқылы өтеді және Аннаберг станциясына жетеді. Лассинг суқоймасынан кейін, Вьенербрук электр стансасын қуаттандыратын Вьенербрук-Йозефсберг станциясы орналасқан. Көлді айналып өткеннен кейін желі Ерлауф өзенімен кездеседі. Бұл учаскедегі теміржол табиғатқа ғашықтар үшін ең керемет орын деп есептеледі: арасындағы қысқа туннельдер қатары арқылы саяхатшылар бұл жердегі тік Ерлауф шатқалын «Зинкен» (тілшелер) деп атайды. Эрлауфклаузе аялдамасы – Төменгі Австрия провинциясындағы соңғы аялдама. Келесі аялдама – Миттербах-ам-Эрлауфзе, ол Штирия провинциясында орналасқан. Одан кейін Марияцелль станциясы, желінің соңғы нүктесі. Бұл станция Марияцелль қажылық орталығына қызмет көрсетсе де, ол Санкт-Себастьян муниципалитетінің аумағында орналасқан. Мұнда жақын жердегі Эрлауфзе көліне қатынайтын стандартты кеңдіктегі мұралық бу трамвайы – Museumstramway Mariazell Erlaufsee байланысы бар. Марияцелль желісі бұрын Гуссверкке дейін созылған, ол негізінен үлкен ағаш өңдеу зауытына жүк тасымалы үшін пайдаланылған. 1988 жылдан бері пайдаланылмайды, ал рельстері 2003 жылы алынып тасталған. Museumstramway Mariazell Erlaufsee теміржол стансасынан қалаға дейін трамвай желісін салу жобасы үшін жолдың қысқа бөлігін иеленуді жоспарлап отыр.

Крумпе тармағы

Қазіргі кезде көбінесе жабық тармақ желісі жергілікті тұрғындар арасында Крумпе (герман тілінде "қисық" дегенді білдіретін Төменгі Австрия диалектісінің түрі) деп белгілі болды, бұл оның тікелей еместігін көрсетеді. Ол Обер Графендорфтан негізгі желіден бөлініп, Альп тауларының етегімен батысқа қарай Килб, Манк, Санкт-Леонхард-ам-Форст, Рупрехтсхофен және Визельбург-ан-дер-Эрлауф арқылы Грестенге дейін электрленбеген тармақ ретінде өтеді. Визельбург-ан-дер-Эрлауфта ол Пёхларн мен Кинберг-Гейминг арасындағы стандартты кеңдіктегі Эрлаф аңғары темір жолымен қиылысады. Визельбург-ан-дер-Эрлауф пен Грестен арасындағы желі 1998 жылы Эрлаф аңғары желісіне жүк тасымалын тиімдірек жеткізу үшін стандартты кеңдікке келтірілді. Обер Графендорфтан Визельбург-ан-дер-Эрлауфқа дейінгі желі әлі де сақталған, бірақ қолданылмайды. Обер Графендорфтан Манкқа дейінгі бөлік – тар жолды пойыздың соңғы рет жүрген учаскесі, алайда 2010 жылдан бері пайдаланылмауда. Осы учаскені мұражай темір жолына айналдыру жоспарлануда.

Апаттар мен оқиғалар

2018 жылдың 26 маусымында Himmelstreppe пойзы Санкт-Пөлтенде рельстен шығып кетті. Отыз адам жарақаттанды, үш адамның жағдайы ауыр.