Кіріспе

Уильям Сент-Клэр Тисдалл (1859–1928) – британдық англикан дін қызметкері, тіл білгісі, тарихшы және филолог, Персиядағы Исфахан қаласында Англия шіркеуінің миссионерлік қоғамының хатшысы қызметін атқарған.

Мансап

Тисдалл Амритсардағы оқу колледжінің директоры болды, кейін Бомбей қаласындағы C. M. S. Мұхаммедан миссиясының миссионері қызметін атқарды. Ол Таяу Шығыстың бірнеше тілін, оның ішінде араб тілін еркін меңгерген, көп уақытын исламның және Құранның түпнұсқа тілдеріндегі бастауларын зерттеуге арнады. Ол сонымен қатар парсы, хиндустани, панджаби және гужарати тілдері үшін грамматикалық еңбектер жазды. Гужарати грамматикасын зерттеген алғашқы ғалымдардың бірі ретінде, ол гужарати тілінің үш негізгі түрін анықтады: стандартты "хиндү" диалектісі, "парси" диалектісі және "мұсылман" диалектісі.

Тисдалдың соңғы сын-пікірлері

Клинтон Беннетт өзінің "Исламның Викториандық бейнелері" (1992) кітабында Тисдаллды дәстүрлі христиандық мұсылманға қарсы айтыс-тартысты жалғастыратын, қарсыласуға бейім адам ретінде көрсетеді. Тисдалл 1998 жылы Ибн Варақ редакциялаған "Құранның шығу тегі: Исламның қасиетті кітабына арналған классикалық мақалалар" атты жинақтағы он үш автордың бірі болды. Діни зерттеулер профессоры Герберт Берг бұл жинақты қарап, Тисдаллдың еңбегін "ешқандай ғылыми маңызы жоқ мақала" деп сынады. Берг қорытындылай келе: "Ибн Варақ кейбір мақалаларды ғылыми құндылығы немесе 'классикалық' мәртебесі бойынша емес, керісінше, Исламға деген қарсылығына байланысты енгізген секілді. Бұл жинақтың құндылығын азайтуы мүмкін емес, бірақ оқырман бұл жинақтың Құран туралы классикалық зерттеулерді толыққанды көрсетпейтінін білуі керек". Тисдалл Мұхаммедті сол уақыттағы қажеттіліктерге сәйкес аяндарды өзі ойлап тапқан деп айыптайды.