Кіріспе
Америка драматургі Урсуле Молинаро (1916, Париж – 10 шілде 2000, Нью-Йорк) – өнімді романшы, драматург, аудармашы және бейнелеу өнері шебері, 12 роман, екі қысқа прозалық туындылар жинағы, көптеген әдеби журналдарға жазылған қысқа әңгімелер және француз және неміс тілдерінен жасалған ондаған аударманың авторы. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай, 1949 жылы жаңа құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымында көп тілді түзеуші болып жұмыс істеу үшін Нью-Йоркке кеткенге дейін Парижде француз тілінде өмір сүрді және жазды. Бірнеше жыл өткен соң, АҚШ-та қалатынын түсінген ол өзін жүйелі түрде қайта оқытуға шешім қабылдады – жазу ғана емес, сонымен қатар жаңа өлкесінің тілінде армандауға, ойлауға және сөйлеуге үйренуге. Өмірінің соңғы жылдарында ол шығармашылық жазуды ауызша тәсілмен оқыту әдістемесін жасады және 2000 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше университеттерде және өз үйінде шығармашылық жазудан сабақ берді.
Ursule Molinaro (1916, Paris –10 July 2000, New York City) was a prolific novelist, playwright, translator and visual artist, the author of 12 novels, two collections of short prose works, innumerable short stories for literary magazines and dozens of translations from the French and German. She lived and wrote in French in Paris until shortly after World War II, when she went to New York in 1949 to work as a multilingual proofreader for the newly formed United Nations. Just a few years later, having realized that she would stay in the United States, she made the decision to systematically retrain herself not only to write, but to dream, think, and speak, in the language of her new soil. In the latter part of her life, she developed a method for teaching creative writing that relied wholly upon the oral and taught creative writing at several universities and in her home until her death in 2000.
Идеалдар
Молинароның мәтіндері Ницшелік идеалды іске асыруға талпынады. Олар адамнан асқан психология бар деген сенімге негізделген, ол ұлттық ерекшеліктерді, жыныстық айырмашылықтарды, психосексуалдық архетиптерді және жеке тілдік мұраны басып өтеді. Ол, ерекше және құпиялы әдеби құралдарды пайдаланып, мәдениет туралы аяусыз, шұбар тұжырымдарға келіп, грек мифологиясын түбірімен өзгертуге дейін баратын, өткір әңгімелерді мұқият құру арқылы жаңа жалпыламалықтарға жетуді көздеді.
Мансап
Молинаро тіл білгіш, әлемді шарлаған саяхатшы және соңғы модернистік Париж, абстрактты экспрессионизм, содан кейін Бродвейден тыс Нью-Йорк, Лондон, Рим, Лиссабон және провинциялық Американың көркемдік айналымына қатысқан әйел болды. Ол ағылшын, француз, неміс, итальян, испан және грек тілдерін еркін меңгерген. Оның ағылшын тілінде жеңіл әрі сүйкімді акцент болса, неміс және француз тілдері оның туған тілдері еді. 1958 жылы ол "Челси" журналын құрушылардың бірі және көркем проза редакторы болды.
Стиль және тақырыптар
Владимир Набоков сияқты, Молинаро да толыққанды көшіп келген жазушы еді. Ол көбінесе кейіпкерлерінің тікелей тәжірибесі мен жағдайларын сипаттайтын, олар естелікке тек өкініш пен қателіктерді сақтау үшін немесе қашып құтылуға тиіс болған жағдайдың қайғылы оқиғасын айту үшін жүгінетін. Молинароның романдары көбінесе әйелдерді олардың әлеуметтік жағдайының талаптарын ескермей бейнелейді: «Трояның діни қызметкері және пайғамбары Кассандраның автобиографиясында», оның ең тікелей феминистік романында, пайғамбар өзінің тағдыры мен қудалануын өлген адамның деңгейінен, ерекше психологиялық тұрғысынан баяндайды. Кассандра әйелдерден тартып алынған билік туралы ғана емес, сонымен қатар, көрегендерге, көбінесе суретшілерге, өркениеттердің жасаған жаман қарым-қатынасы туралы да айтады. «Жуан сүйектер» романында, бағасын білмейтін баспагерлерге қызмет етуден сақтанған аудармашы өзінің романын аударма деп өткізуге тырысады. «Ескі ай, қолында жаңа аймен» романында ежелгі Грецияның ақсүйек ақыны діни құрбандық ретінде өзін ұсыну арқылы ата-анасын таң қалдырады. Бұл – туу мен отбасын мойын бұрмайтын, бірақ үлкен әлеуметтік және рухани шындыққа ұмтылатын өзін-өзі жоюға бағытталған әрекет. Молинароның ең маңызды тақырыбы – адамның өзін қайта жасауға қабілеті. Оның көркем шығармаларындағы кейіпкерлер екі түрге бөлінеді: өзінің еркімен жасалған, конвенциялар мен дәстүрлерді елемейтін, оқшауланған, күшті тәуелсіз адамдар және өздерінің өткеніне батып, оларды күлкілі, өзін-өзі дұрыс санаған клишелерге айналдыратын адамдар.
Аудармалар
Молинаро француз және неміс тілдерінен көптеген мәтіндерді аударды. Неміс эмигранты Хедвиг Раппольтпен бірлесіп, ол Криста Вольфтың «Балалық шақтың үлгілері» (Kindheitsmuster) романын аударды. Ол өзінің бірнеше аудармаларында жақын досы, жазушы Брюс Бендерсонмен бірлесіп жұмыс істеді, ол қазір оның әдеби мұрагері болып табылады. Молинаро сонымен қатар «Тұрмысқа шыққан әйел» (Jean Luc Godard, 1964) және «Бақыт» (Agnès Varda, 1965) сияқты бірнеше фильмге титр жазды.
Жеке сенімдер
Молинароның өзін-өзі жасаған тұлғаға баса назар аударуы оны отбасылық құндылықтар мен көбейтуге қарсы қойды. Ол отбасын түрме деп, ал балалық шақты нағыз өзіндік құруға негіз бермейтін, керісінше, оны шектеуге тырысатын ұзақ және ащы тұтқындық ретінде қарастырды. Ол мұндай түрмеден ерік күшімен, ақыл-ойдың тоқтығымен, тілдік шеберлікпен және терең ойлау арқылы қашуға болатынына сенді. Сөздер мен жолдар арасындағы ерекше аралықтарды қолданып, сөйлеу ырғақтарын жасайтын оның мәтіндері, оның аудармашы және тіл білгіш ретіндегі бай тәжірибесі болмаса, жазылмас еді. Ол шындықты тілді мұқият өңдеу арқылы ұстауға болатынына және ешбір адамдық тәжірибе тілдің күшінен тыс емес деп сенді.
Сурет
Молинаро гаитилік примитивтер стилінде суретші болған. Ол астрология мен нумерологияға терең қызығушылық танытқан және осы тақырыптар бойынша екі кітап ("Зодиак ғашықтары"; "Нөмірлермен өмір") жазған.
Шығармашылық емес
"Зодиак ғашықтары", Нью-Йорк: Эйвон, 1969 жыл. "Сандар арқылы өмір", Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1971 жыл.