Кіріспе

Американдық ақын, аудармашы және профессор

Розмари Уолдроп (туған Розмари Себальд; 24 тамыз 1935) – американдық ақын, романіст, аудармашы, эссеші және баспагер. Германияда туған ол 1958 жылдан бері Америка Құрама Штаттарында тұрып, 1960 жылдардың соңынан бастап Род-Айленд штатының Провиденс қаласына қоныстанды. Уолдроп – "Burning Deck Press" баспасының тең редакторы және баспашысы.

Германиядағы ерте өмір

Уолдроп 1935 жылы 24 тамызда Майндағы Китцинген қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Джозеф Себальд, қаладағы гимназияда дене шынықтыру пәнінен сабақ берді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай ол көшпелі театрға қосылды, бірақ 1946 жылдың басында мектепке қайта оралды. Мектепте ол фортепиано мен флейта тартты және жастар оркестрінде ойнады. 1954 жылы Рождествода оркестр Китцингенде дислокацияланған американдық әскерлер үшін концерт берді. Концерттен кейін Кит Уолдроп оркестр мүшелерін өзінің пластинкаларын тыңдауға шақырды. Олар Розмаримен дос болып, келесі бірнеше ай бойы неміс поэзиясын ағылшын тіліне аударумен айналысты.

Университет жылдары

Сол жылы ол Вюрцбург университетіне түсті, онда әдебиет, өнер тарихы және музыктануды оқыды. 1955 жылы ол Фрайбург университетіне ауысып, Роберт Музильдің еңбектерін ашты және Хайдеггердің лекциясына қарсы наразылыққа қатысты. Содан кейін ол Aix Marseille университетіне көшті, онда Кит 1956-57 жылдары GI Bill ақшасын жұмсады. Жыл соңында ол Мичиган университетіне оралды. 1958 жылы ол Майор Хопвуд сыйлығын жеңіп алды, ал сыйлықтың көп бөлігін Розмариге АҚШ-қа бару жол ақысын төлеу үшін жіберді.

АҚШ-та

Олар үйленді, және Розмари 1966 жылы Мичиган университетінде Ph.D. дәрежесін алды. Ол сонымен қатар университет және кеңірек Энн-Арбор қауымдастығы айналасындағы әдеби, музыкалық және көркемдік орталарда белсенділік танытты. Ол француз және неміс поэзиясын кәсіби түрде аударуға кірісті. 1961 жылы Уолдроптар қолданылған баспа станогын сатып алып, "Burning Deck" журналын шығара бастады. Осылайша "Burning Deck" баспасы құрылды, ол АҚШ-тағы инновациялық поэзияны шығаратын ең беделді шағын баспалардың біріне айналды. Осы себепті, ол кейде "Тілдік ақындармен" (Language poets) тығыз байланысты деп есептеледі.

Өлеңдер мен аудармалар

Розмари Уолдроп 1960 жылдардың соңында ағылшын тілінде өлеңдерін жариялай бастады. Одан бері ол үштен астам ондаған өлең, проза және аударма кітаптарын шығарды. Бүгінде оның туындылары әртүрлі жағдайларда өлеңдік тәжірибе, философиялық тұжырым және жеке баяндама ретінде сипатталады. Оның қалыптасқан стиліне зор әсер еткен факторлардың бірі – 1970 жылдардың басында Парижде өткізген жылы. Сол жерде ол авангардты француз ақындары Клод Ройет Жорнуд, Анн Мари Альбиах және Эдмонд Жабеспен танысты. Бұл жазушылар оның өзінің жұмысына ықпал етті, ал ол мен Кит олардың шығармаларын ағылшын тіліне аударушылардың қатарында болды, ал "Жарлы палуба" олардың туындыларын ағылшын тілінде оқитын оқырмандарға таныстырудың маңызды құралына айналды.

Марапаттар мен құрметтер

Розмари Уолдроп Еуропаның көптеген елдерінде және АҚШ-та оқылымдар өткізіп, өлеңдерін жариялаған. Ол көптеген сыйлықтар мен стипендиялар алды, ал француз үкіметі оны «Chevalier des Arts et des Lettres» орденімен марапаттады. 2003 жылы ол «Қазіргі заманғы өнер қорының» суретшілерге арналған грантын жеңіп алды. 2006 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2008 жылы Ульф Стольтерфоттың «Линг I – IX» кітабын аударғаны үшін аудармадағы поэзия саласындағы ПЕН сыйлығына ие болды. Оның Эльфриде Чурданың «Шамалы бір кітап / Шамалы бір өмір» кітабына жасаған аудармасы 2013 жылы «Ең үздік аударма кітап» сыйлығына ұсынылды. 2021 жылы ол халықаралық әдебиетке сіңірген өмір бойғы еңбегі үшін Америка әдебиет сыйлығымен марапатталды.