Кіріспе
Кашмирдің этнолингвистикалық тобы, Оңтүстік Азия
Бурушо немесе Брушо (Burushaski: , burúśu) деп аталатын, сондай-ақ Ботрай халқы да бар. Үндістанның Джамму және Кашмир аймағында шамамен 350 бурушо өкілі тұрады. Олардың тілі – бурушаски – жеке тіл тобына жатқан тіл ретінде жіктеледі.
Тарих
Олардың шығу тегі белгісіз болғанымен, бурушо халқының "солтүстік-батыс Үндістанның түпкілікті тұрғындары болған және шамамен б.з.д. 1800 жылы оңтүстікке қарай жылжу жасаған индо-арийлердің қозғалысы салдарынан тауларға қарай ығысқан" деген пікір бар. Қазіргі заманға дейін бурушо халқының көп бөлігі Британдық Радж кезінде Хунза княздығының құрамында болды, содан кейін Пәкістанның бір бөлігіне айналды.
Prior to the modern era, the area in which most Burusho now live was part of the princely state of Hunza under the British Raj, until becoming part of Pakistan.
Мәдениет
Бурушо халқы бай музыка және би мәдениетімен, сондай-ақ білім беруге және әйелдерге деген прогрессивті көзқарастарымен белгілі.
Ұзақ өмір сүру туралы аңыз
Хунза халқының едәуір ұзақ өмір сүруі туралы жиі қайталап айтылатын пікір, ерлер үшін 53 жыл, әйелдер үшін 52 жыл өмір сүру көрсеткіші және жоғары стандартты ауытқу ескерілгенде, ұзақ өмір сүру туралы миф ретінде жоққа шығарылды. Хунза халқының өмір сүру ұзақтығы Пәкістанның кедей және шалғай орналасқан аймақтарының орташа көрсеткіштерінен ерекшеленетініне ешқандай дәлел жоқ. Денсаулық және ұзақ өмірге қатысты мәлімдемелер көбінесе жергілікті мирдің (патшаның) сөздеріне ғана негізделген. Бурушо халқымен тұрақты және ұзақ байланыста болған Джон Кларк олардың денсаулығының жалпы алғанда нашар екенін хабарлады.
Джамму және Кашмир
350 бурушо халқы Үндістанның Жаму және Кашмир одақтық аумағында да тұрады, олар негізінен Батамалуда, сондай-ақ Хари Парбаттан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан Ботрах Мохаллада шоғырланған. Бұл бурушо қауымы Хунза және Нагар британдық Үндістан княздықтарының екі бұрынғы ханзадасының ұрпақтары, олар отбасыларымен бірге 19 ғасырда осы аймаққа көшіп келді. 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен бері Үндістандағы бурушо қауымы Пәкістандағы бурушолармен байланыс үзбеген. Үндістан үкіметі бурушо қауымына арнайы тізімдегі тайпа мәртебесін, сондай-ақ квота берді, сондықтан "қауымның көп бөлігі мемлекеттік қызметте жұмыс істейді". Сонымен қатар, көптеген Джамму және Кашмир бурушолары көп тілді, кашмир және хиндустани тілдерін, сондай-ақ балти және шина тілдерін де аз-кем біледі. Орталық Азия, Иран және Кавказ аймақтарымен де байланыстары бар. R2a, өте сирек кездесетін R2, R1a1 және R гаплогруппасының басқа тармақтарынан өзгеше, қазіргі таңда Оңтүстік Азияға тән. Кейбір сынамалардан H1 және L3 гаплогруппалары (SNP M20 мутациясымен анықталған) да табылды, бұл олардың Оңтүстік Азиялық тегін көрсетеді. Дегенмен, оларда Шығыс Азиялық генетикалық элементтер де бар, яғни олардың біраз бөлігі Гималай тауларының солтүстігінен шыққан болуы мүмкін. Тәжірибелерде бурушолардың арасында грек генетикалық компоненті анықталған жоқ.
Since the partition of India in 1947, the Indian Burusho community have not been in contact with the Pakistani Burusho. The Government of India has granted the Burusho community Scheduled Tribe status, as well as reservation, and therefore, "most members of the community are in government jobs." In addition, many Jammu & Kashmiri Burusho are multilingual, also speaking Kashmiri and Hindustani, as well as Balti and Shina to a lesser extent. Central Asia or Iran and the Caucasus. R2a, unlike its extremely rare parent R2, R1a1 and other clades of haplogroup R, is now virtually restricted to South Asia. Two other typically South Asian lineages, haplogroup H1 and haplogroup L3 (defined by SNP mutation M20) have also been observed from few samples. However, they have also an East Asian genetic contribution, suggesting that at least some of their ancestry originates north of the Himalayas. No Greek genetic component among the Burusho have been detected in tests.
Батыс әлеміндегі ықпал
Денсаулықты өмір салтын жақтаушы Дж.И. Родэл 1948 жылы «Денсаулы хунзалар» атты кітап жазды. Онда ұзақ өмір сүруімен және көптеген жүз жасқа толғандарымен танымал хунза халқының ұзақ өмір сүру себебі құрғақ абрикос пен бадам сияқты пайдалы органикалық тағамдарды тұтынуы, сондай-ақ таза ауада болуы және жаттығулар жасауы екені айтылды. Ол оларды «Превенция» журналында денсаулықты сақтаудың үлгісі ретінде жиі атап өтті. Доктор Джон Кларк хунза халқының арасында 20 ай тұрды және 1956 жылғы «Хунза – Гималайдың жоғалған патшалығы» атты кітабында былай деп жазады: «Мен сондай-ақ, менің тәжірибеммен қайшы келген ойларға келген саяхатшыларға өкініш білдіремін. Хунзаға алғашқы сапарымда мен де олардың көптеген қате пікірлерін қабылдадым: «Денсаулы хунзалар», «Демократиялық сот», «Кедейлер жоқ жер» және тағы басқалары. Тек Хунзада ұзақ тұрғаннан кейін ғана нақты жағдайды білдім». Хунза халқының денсаулығы туралы қате пікірлерге қатысты Кларк сондай-ақ, көптеген науқастарының безгек, дизентерия, құрттар, трахома және басқа да оңай диагностикаланатын және тез емделетін денсаулық проблемалары болғанын жазады. Алғашқы екі сапарында ол 5684 науқасты емдеді. 1953 жылғы қазан айындағы «National Geographic» журналында Хунза өзені аңғары туралы мақала жарияланды, ол Карл Баркстың «Тралла Ла» әңгімесіне шабыттандырды.