Кіріспе

Уттар-Прадеш штатының алғашқы әйел бас министрі Сухета Крипалани (туған аты Маджумдар; 25 маусым 1908 – 1 желтоқсан 1974) – үндістандық тәуелсіздік күрескері және саясаткер. Ол 1963 жылдан 1967 жылға дейін Уттар-Прадеш үкіметіне басшылық еткен Үндістанның алғашқы әйел бас министрі болды.

Ерте өмір

Ол Панджабтың Амбала қаласында (қазіргі Харьяна штаты) бенгал брахма отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Сурендранат Мажумдар медицина қызметкері болып жұмыс істеді, бұл жұмыс жиі ауысуды талап етті. Осының салдарынан ол бірнеше мектепке қатысты, ал соңғы білімі Делидегі Сент-Стефан колледжіндегі тарих магистрі дәрежесі болды. Бұл елде ұлтшылдық сезімдер күшейіп, азаттық күресі қарқын алып жатқан кез еді. Ол өте ұялшақ, сыртқы түрі мен зиялылығына қатысты ұялатын бала болды, өзінің "Аяқталмаған өмірбаянында" айтқандай. Оның тұлғасы сол кездегі орта және оның басынан өткен жағдайлардың нәтижесінде қалыптасты. Сухета 10 жасында әкесі мен оның достары Жалианвала Бағ трагедиясы туралы әңгімелескенін есіне алады. Олар қатты ашуланып, бірге ойнаған ағылшын-үнді балаларына сөздерімен реніш білдірді. Банарас индуистік университетінде Конституциялық тарих профессоры болғанға дейін Индрапраста колледжінде және Пенджаб университетінде оқыды. 1936 жылы ол Үндістан Ұлттық Конгресінің көрнекті қайраткері, өзінен жиырма жас үлкен Дж. Б. Криппаланиға үйленді. Бұл некеге екі отбасы да қарсы болды, тіпті Ганди де қарсылық білдірді, бірақ ол кейіннен өз позициясын өзгертті.

Бостандық қозғалысы және тәуелсіздік

Өзінің замандастары Аруна Асаф Али мен Уша Мехта сияқты, ол Үндістанды тастап кету қозғалысы кезінде көзге түсті және британдықтар оны тұтқындады. Кейін ол Үндістанның бөлінісі кезіндегі қақтығыстарда Махатма Гандимен тығыз жұмыс істеді. 1946 жылы ол Гандимен бірге Ноахалиге барды. Ол Үндістан Конституциялық Ассамблеясына сайланған азашар әйелдердің бірі болды. Ол Канпур сайлау округінен Уттар-Прадеш штатының тұңғыш әйел бас министрі болып сайланды және Үндістан Конституциясын жазуға арналған кіші комитеттің құрамына кірді. Ол Үндістан Конституциясының негізгі қағидаларын бекіткен кіші комитетте де жұмыс істеді. 1947 жылдың 14 тамызында Нехру өзінің танымал "Тағдырмен кездесу" сөзін бастамас бұрын, Конституциялық Ассамблеяның тәуелсіздік сессиясында "Ванде Матарам" әнін орындады. Сондай-ақ ол 1940 жылы құрылған Бүкілүнді Индиялық Махила Конгресінің негізін қалаушысы болды.

Тәуелсіздік алғаннан кейін

Тәуелсіздік алғаннан кейін де саясатқа қатысып тұрды. 1952 жылы өткен алғашқы Лок Сабха сайлауында ол Нью-Делиден КМПП билетімен түсті: ол күйеуі бір жыл бұрын құрған, аз ғана уақыт болған партияға қосылған еді. Ол Конгресс үміткері Манмохини Сахгалды жеңді. Бес жылдан кейін ол сол округтен қайта сайланды, бірақ бұл жолы Конгресс үміткері ретінде. 1967 жылы ол соңғы рет Уттар-Прадеш штатының Гонда сайлау округінен Лок Сабхаға сайланды. Осы аралықта ол Уттар-Прадеш штатының заң шығару жиналысының депутаты болды. 1960 жылдан 1963 жылға дейін ол УП үкіметінде Еңбек, Ауылдық даму және Индустрия министрі қызметін атқарды. 1963 жылдың қазанында ол Үндістанның кез келген штатында бұл лауазымды алғаш рет атқаратын әйел ретінде Уттар-Прадеш штатының бас министрі болды. Оның қызметінің ең маңызды тұсы – мемлекеттік қызметкерлердің ереуілін қатаң басқару болды. Мемлекеттік қызметкерлердің өткізген алғашқы ереуілі 62 күнге созылды. Ол тек қызметкерлердің басшылары келісімге келгенде ғана мойынсұнды. Крипалани олардың жалақыны көтеру туралы талабын қабылдамай, адал әкімші ретіндегі беделін сақтап қалды. 1969 жылы Конгресс партиясы жарылғанда, ол Морарджи Десаи фракциясымен бірге партиядан шығып, NCO құрды. 1971 жылы ол Файзабадтан (Лок Сабха округі) NCO үміткері ретінде сайлауда жеңілді. 1971 жылы ол саясаттан шеттесіп, 1974 жылы қайтыс болғанға дейін уединода өмір сүрді.