Кіріспе

Бұл бетте әлемдегі ең маңызды модельдік теміржол масштабтарының стандарттары тізімделген. Көптеген стандарттар аймақтық сипатқа ие, бірақ олардың кейбіреулері өздерінің туған аймағынан тыс, әлемнің басқа бөліктерінде де қолданушылары бар, ең белгілілері – NEM және NMRA. Модельдік теміржол масштабының ең маңызды стандартталған өлшемі – рельс ені болғанымен, әдеттегі масштаб стандарты модельдік теміржолдың көптеген жақтарын қамтиды және мысалы, контакт желісі, вагондардың дөңгелектері, жүк түсіру габариті, қисықтардың радиусы және еңістердің бұрыштары сияқты элементтерге арналған масштабқа сәйкес өлшемдерді анықтайды.

NMRA

NMRA (Ұлттық үлгілік теміржол қауымдастығы) 1940 жылдары алғашқы модельдік теміржол масштабтарын стандарттады. NMRA стандарттары Солтүстік Америкада және әлемнің әртүрлі жерлеріндегі белгілі бір мақсаттағы топтар тарапынан кеңінен қолданылады. NMRA және NEM стандарттары белгілі бір деңгейде үйлесімді, бірақ көптеген жағдайларда екі стандарттың да бір масштабтағы модельдік теміржолдың кейбір ерекшеліктерін өзара сәйкес келмейтін жолдармен анықтауы мүмкін. Масштабтарды анықтайтын екі NMRA стандарттық парағы бар. NMRA S 1.2 стандарты танымал модельдік теміржол масштабтарын қамтиды, ал S 1.3 – өткір бұрылыстарға немесе бағыттық теміржолдарға тән терең фланецтері бар масштабтарды анықтайды. Кейбір NMRA масштабтарында прототиптік бір футтың ұзындығына сәйкес келетін баламалы белгілену кейде қолданылады, бұл миллиметрлерде немесе дюймдерде беріледі. Мысалы, 3,5 мм масштаб HO-мен бірдей. HO және O масштабтары үшін NMRA "O" әрпін пайдаланады, ал NEM нөлді (HO орнына H0) қолданады. NMRA S 1.1 парағында рельстер мен доңғалақтарға арналған баламалы, дәлірек және реалистік стандарттар жарияланды. Бұл модельдік теміржол стандарттары толық өлшемді прототип стандарттарына негізделген, сондықтан масштабтағы модельдің сенімділігі, қалыпты NMRA стандарттарына сәйкес модельдерге қарағанда төмендеуі мүмкін. Прото және финаскальды рельстер мен доңғалақтар әдетте бірдей масштаб коэффициентіне ие қалыпты масштабтағы модельдік теміржол материалдарымен үйлесімсіз. Прото масштабы алғаш рет 1966 жылы Ұлыбританиядағы Модельдік теміржол зерттеу тобымен әзірленді және кейін Солтүстік Америка прототипінің теміржол стандарттарына қажетті өзгерістермен NMRA стандарттарына қабылданды. Прото масштабы Америка теміржолдары қауымдастығы мен Америка теміржол инженерлік қауымдастығы қолданатын дөңгелектің жүріс профилі мен рельстік жұмысты дәл көшіреді. Finescale американдық теміржолдар қауымдастығы мен американдық теміржол инженерлік қауымдастығы қолданатын дөңгелектің жүріс профилі мен рельстік жұмысты өнімділік пен өндіріс есебінен шағын түзетулермен қайталайды.

NMRA терең фланцелі таразылар

Масштаб Қатынас Есептегіш Ескермелер SHR немесе 3/16 дюйм 1:64 0.865invs. – O27 – – OHR-мен бірдей, бірақ модельдер сол рельс кеңдігінде 10% кішірек OHR немесе 1/4 дюйм 1:48 1.25 дюйм – G немесе 3/8 дюйм 1:32 1.772 дюйм – G 1:29 1.772 дюйм – G 1:24 1.772 дюйм – G 1:22.5 1.772 дюйм – G 1:20.3 1.772 дюйм –

NMRA прото-тақталары

Масштаб Арақатынасы Есептегіш Ескермелер Proto:20.32 1:20.32 70.64 NMRA Proto:20.32n3 1:20.32 1.772in – Proto:32 1:32 1.766in – Proto:32n3 1:32 1.125in – Proto:48w5 1:48 1.25in Ресей прототиптері Proto:48 1:48 1.177in – Proto:48n3 1:48 0.75in – Proto:64 1:64 0.883in – Proto:64n3 1:64 0.563in – Proto:87 1:87.1 0.65in – Proto:87n3 1:87.1 0.413in –

NMRA ұсақ шамасы

Өлшемi Арақатынасы Есептегiшi Жазбалар: Нақты:HO 1:87.1 0.65 дюйм – Нақты:HOn3 1:87.1 0.413 дюйм – Нақты:TT 1:120 0.47 дюйм 0.472 дюйм – Нақты:N 1:160 0.353 дюйм – Нақты:Nn3 1:160 0.25 дюйм –

Британдықтар

Ұлыбританиядағы негізгі теміржолдар uksg халықаралық стандартты өлшемді қолданады, бірақ жүк тиеу өлшемі Еуропаның қалған бөліктеріндегі бірдей стандартты өлшемге қарағанда тар және төмен. Бұл елдің дәстүрлі түрде Британ аралдарынан тыс жерлерде сирек кездесетін өзінің ерекше теміржол модельдеу масштабтарын пайдалануының басты себептерінің бірі. H0 масштабы енгізілген кезде, қол жетімді моторлар масштабталған корпусқа сыймау үшін тым үлкен болды, сондықтан компромисс ретінде масштаб 3,5 мм-ден 4 мм-ге дейін 1 футқа дейін ұлғайтылды, бірақ басқа элементтермен үйлесімді болу үшін өлшем өзгертілмеді. Сондықтан 00 үшін рельс пайдаланылған масштаб үшін қажетті өлшемнен шамамен 12,5%-ға тар. EM және P4 стандарттары кеңірек рельс өлшемін қабылдау арқылы осы аномалияны түзетеді. Әлемде кеңінен таралған халықаралық NEM және NMRA масштабтық стандарттары Ұлыбританияда салыстырмалы түрде сирек кездеседі және оларды негізінен шетелдік прототиптерді модельдеушілер қолданады. 000 немесе 2 мм 1:152 9.42 N сияқты кішкентай масштабтардың ертеше пікірлесі. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын жасалған және 1950-жылдары біршама танымал болған. Коммерциялық өнімдер жоқ. Бүгінде 2 мм Шкала Ассоциациясы масштабты қолдаушы күш болып табылады және 2 мм масштаб британдық N масштабына жақсы баламаға айналды. N 1:148 9 Кішірек жүк тиеу өлшемімен британдық прототиптерді модельдеу үшін N масштабының британдық бейімделуі. Рельс өлшемі шамамен -7% қателікпен анықталады. Ұлыбританияда еуропалық немесе американдық прототиптерді модельдеуші хоббистер масштаб қатынасы 1:160 болатын стандартты N масштабын қолданады. TT:120 немесе 2,54 мм 1:120 12 Рельс 2022 жылы Peco компаниясымен енгізілді, содан кейін Hornby компаниясынан локомотивтер, вагондар және рельстер ассортименті пайда болды. Бұл 2,54 мм: 1 фут 12 мм рельстегі дәл масштаб және өлшем комбинациясы, еуропалық және американдық хоббистер TT деп атаған. TT3 немесе 3 мм 1:102 12 Triang компаниясы 1957 жылы американдық TT масштабының британдық бейімделуі ретінде енгізді. Кейін Triang бұл масштабтан бас тартып, N масштабына көшті және бүгінде коммерциялық қолдауы жоқ. Рельс өлшемі шамамен -15% қателікпен анықталады (вагонның жоғарғы құрылымы оның өлшеміне қарағанда тым үлкен). Бұл модельдер Германияның BTTB стандартты рельстерінің тік және қисық бөлімдерінде, өткелдер мен алмастардан басқа жүре алады. H0 немесе 3,5 мм 1:87 16,5 H0 масштабы 1920 жылдары Ұлыбританияда енгізілді, және ол әлемдегі ең көп таралған модельдеу масштабы болып қала бергенімен, Ұлыбританияда H0 коммерциялық қолжетімділігі шектеулі және көбінесе британдық прототипті модельдеу үшін аз ғана модельдер қолданады. 00 немесе 4 мм 1:76 16.5 Ұлыбританиядағы ең танымал теміржол модельдеу масштабы. 4 мм/фут масштабындағы рельстің дұрыс өлшемі шамамен 18,8 мм болуы тиіс. 16,5 мм-де оның рельс өлшемі шамамен -12,4% қателікке ие. EM немесе 4 мм 1:76 18.2 Бұл өлшем EM қоғамымен (толық атауы, Он сегіз миллиметрлік қоғам) ұсынылған. 00 рельсі (16,5 мм) 1:76 масштабында дұрыс емес, бірақ 18,2 мм рельс өлшемін пайдалану масштабтық өлшемдерге ең жақсы компромисс ретінде қабылданады. Рельс өлшемі шамамен -3,5% қателікпен анықталады. P4/S4 немесе 4 мм 1:76.2 18.83 Прототиптің 4 мм-ден 1 футқа дейінгі масштабын дәл көрсететін 18,83 мм рельс өлшемін қолданады. P4 дөңгелектің артқы және тиісті өлшемдердегі модельдік теміржолдарда кездесетін тар бұрылыстарға рұқсат береді. S4 барлық рельс өлшемдерінің өлшемін көрсету үшін осы рұқсатты алып тастайды. Екі стандартты да қазір Scalefour Society қолдауда және басқа прототиптік рельс өлшемдеріне (мысалы, ирландиялық кең өлшемдеріне) қолданылады. S1:6422,45 мм (0,884 дюйм) S масштабы NEM, NMRA және Ұлыбританияда бірдей пропорцияда. S Scale Model Railway Society британдық S масштабының сақтаушысы болып табылады. O14 1:43.5 14 7 мм масштабта 2 фут тар өлшемді дәл бейнелеу үшін. 0 немесе 7 мм 1:43.5 32 Үш субмасштаб: ірі, бірыңғай және ұсақ. Рельс өлшемі шамамен -3% қателікпен анықталады. ScaleSeven (S7) 7 мм 1:43.5 33 The ScaleSeven тобының өкілдері.

Жапон тілі

Жапондық теміржол модельдерін өндірушілер өнімдерін әлемнің басқа бөліктеріне экспорттап, экспортталатын елдердің масштаб стандарттарын ұстанады, бірақ Жапонияда ел ішінде танымал, бірақ басқа жерлерде дерлік белгілі емес бірнеше отандық масштабтар бар. Кейбір жапон модельдері халықаралық NEM және NMRA масштабтарын да қолданады. Отандық масштабтардың халықаралық стандарттардан өзгешелігінің басты себебі – жапондық теміржолдардың кішірек жүк тиеу габариттері мен ерекше кеңдіктері: 600, 762 және 1067, стандартты 1435 кеңдігімен қатар қолданылады.

Масштаб | Қатынас | Кеңдік | Ескермелер
------- | -------- | -------- | --------
T | 1:450 – 1:480 | 3 | Eishindo Co. компаниясымен 2006 жылғы Токио ойыншық көрмесінде ұсынылды.
ZZ | 1:300 | 4.8 | Bandai компаниясымен 2005 жылы ұсынылды.
Z немесе ZJ | 1:220 | 6.5 |
N | 1:150 – 1:160 | 9 | Жапониядағы ең танымал масштаб. Shinkansen жоғары жылдамдықты пойыздары және стандартты рельс өлшемін пайдаланатын басқа жүйелер үшін халықаралық N масштабтарының 1:160 қатынасы жиі қолданылады.
TT9 | 1:120 | 9 | Жаңа Зеландияда да қолданылады.
HOn2 1/2 | 1:87 | 9 | 2 фут 6 дюймдік тар рельс үшін қолданылады.
13 мм | 1:80 | 13 | 1067 жапондық тар рельсіне сәйкес келеді.
#16 | 1:80 | 16.5 | 1067 прототипінің дайын модельдерін жасауға қолданылады.
HO | 1:87 | 16.5 | Shinkansen жоғары жылдамдықты пойыздары және стандартты рельс өлшемін пайдаланатын басқа жүйелердің модельдерінде қолданылады.
HOj немесе HOn3 1/2 | 1:87 | 12 | 1067 жапондық тар рельсі үшін дұрыс.
Sn3 1/2 | 1:64 | 16.5 | Дайын модельдер үшін қолданылады.
1:50 | 20.5 | Көбінесе статикалық модельдер.
OJ | 1:45 | 24 | 1067 жапондық тар рельсіне сәйкес келеді.
O | 1:45 (1:40 – 1:42) | 32 | 1:40 және 1:42 шамамен 1930 жылдары қолданылған.
35 мм | 1:30 | 35 | 1067 жапондық тар рельсі үшін қолданылады.
# I немесе 45 мм | 1:30 | 45 |

Lego пойыздары

Lego пойыздары 5 тістік аралықтан жол ортасы бойынша есептелген белгілі бір номиналды калибрді пайдаланады. Ұзындығы нақты масштабтық қатынас бойынша анықталмайды. HO шкаласы 1:87 масштабты (3,5 мм – 1 футқа) құрайды, нәтижесінде нақты прототиптің стандартты калибрінен алынған масштаб пайда болады. Керісінше, Lego пойыздарында стандартты калибрді модельдеу (37,5:1435 =) 1:38,3 масштабын береді. Масштабтық қатынас Стандартты калибр м е i п Ескертулер Lego пойыздары 1:38,3 өзгеріп тұрады Белгілі бір масштаб бойынша емес.

Тірі бу

Тірі бумен жүретін модельдік теміржолдарды ешбір стандарттау органы жүйелі түрде стандарттамайды. Дегенмен, кейбір масштабтар мен калибрлер де-факто стандартқа айналды, ал кейбір жағдайларда NEM немесе NMRA стандартты масштабтарына сәйкес келеді. Мысалы, "IBLS" (International Brotherhood of Live Steamers) – кейбір калибрлерге стандарттар жариялаған бейресми ұйым. Көптеген клубтардың өз стандарттары бар, олар елден елге сәл өзгеше болуы мүмкін. Hornby Railways 00 калибрінде (16.5 мм калибрдегі 1:76 масштаб) коммерциялық модельдік тірі буды алғаш рет іске қосты, қазіргі модельдер екі рельстен өтетін электр тогы арқылы қыздырылады және модельдік тендерде бу қысым камерасы орналасқан. Осы масштабтардан басқа, Ұлыбритания соңғы қырық жылда 2 футтық британдық тар теміржолының кеңеюіне негізделген масштабты жасады. 32 калибрлі рельстерді пайдалану арқылы 16 мм-ге дейін (1:19 масштаб) тірі бу және басқа да локомотивтер, вагондар мен керек-жарақтардың кең ауқымы бар. Бұл модельдердің көпшілігі екі калибрлі болып келеді және 45 калибрлі рельстерде (1 калибр) жүруге бейімделген, радиобақылау жиі қолданылады. Бұл масштабтағы локомотивтер әдетте үлкен және "құрылыстық" болып келеді, Уэльстің тақта карьерлерінде кездесетін кішкентай 0-4-0 локомотивтерінен бастап Ұлыбританиядағы ең үлкен локомотивтерге дейін, мысалы, Солтүстік Уэльстегі Уэльс тау теміржолында жүретін ACR NG/G16 Beyer Garratt локомотивтеріне дейін жетеді. Roundhouse Engineering және Accucraft UK сияқты 16 мм тірі бу және электрлік локомотивтерді құрастырушылар осы хоббиге қолдау көрсетеді.

| Масштаб | Калибр | Стандартты калибр | Ескертулер |
|---|---|---|---|
| 00 | 1:76 | 16.5 мм | Hornby өндірген. Тірі бу үшін ең кішкентай масштаб саналады. 2011 жылы нашар сатылым мен бірліктердің сенімсіздігіне байланысты тоқтатылды. Hornby-дің нұсқаулары дұрыс болмағандықтан, көптеген локомотивтер рельстерден шығып, жерге құлап, бұзылып кетті. Ескі жиынтықтарға әлі де қызығушылық жоғары және жақсы сатылуда. 00 Live Steam клубы да өнімді жарнамалайды. |
| O | 1:45 | 32 мм | Кішкентай масштабтағы тірі бу үшін жиі қолданылады. |
| No.1 | 1:32 | 45 мм | Кішкентай масштабтағы тірі бу үшін жиі қолданылады. NEM 1 немесе NMRA No. 1-ге сәйкес келеді. |
| No.3 | 1:22.6 | 63.5 мм (2.5 дюйм) | Нақты жолаушыларды тарта алатын ең кішкентай масштаб. Англияда 1900 жылдардың басында жасалған алғашқы танымал тірі бу масштабтарының бірі. Модельдік теміржол операциясы тұрғысынан 3 калибр – ең үлкен (стандартты калибрлі) көрікті теміржол моделінің масштабы, 13.5 мм-ге дейін масштабталады. Gauge '3' қоғамы электр және тірі бумен жұмыс істейтін 2 1/2 дюймдік теміржол моделінің осы аспектісін көрсетеді. |
| 1:16 | 88.9 мм (3.5 дюйм) | | Әлемдік бақша теміржолы масштабы. NEM III және NMRA 3/4 дюймге сәйкес келеді. |
| 1:12 | 119.1 мм (4.75 дюйм) | | Солтүстік Америкаға тән масштаб, NMRA 1 дюймдік масштабына сәйкес келеді. 1:12 – ең танымал бақша теміржолы масштабтарының бірі. |
| 1:11 | 127 мм (5 дюйм) | | Солтүстік Америкадан тыс жерлерде қолданылады. NEM V-ке сәйкес келеді. Бақшадағы теміржол масштабтарының бірі. Тірі бу үшін ортақ масштаб. |
| 1:8 | 184.5 мм (7.25 дюйм) | | АҚШ-тың солтүстік-шығысында, Канадада, Еуропада және әлемнің басқа бөліктерінде қолданылады. NEM VII-ге сәйкес келеді. Тірі бу үшін ортақ масштаб. |
| 1:8 | 190.5 мм (7.5 дюйм) | | АҚШ-тың батыс бөлігінде қолданылады. Тірі бу үшін ортақ масштаб. |
| 1:7.5 | 38.1 мм (1.5 дюйм) | 1.6 дюйм = 1 фут | АҚШ-та қолданылады, көбінесе ұсақ масштабта. Тірі бу үшін ортақ масштаб. |

Статикалық модель

41 мм 1:35 41 мм (1.614 дюйм) 41 мм бірнеше статикалық модельдерді жасаушылар қолданады, әсіресе әскери техника, мысалы [релстік зеңбіректер] сияқты тақырыптардың модельдері үшін, себебі 1:35 әскери көліктер модельдеуде кең таралған масштаб. 41 мм 2000-жылдары пайда болды.

Тарихи

Көптеген қысқа ғұмырлы және көбінесе үміт беруші модельдік теміржол масштабтары болған, олар қазіргі уақытта толыққанды қолданылмайды. Көбінесе мұндай жобаларды тек жаңа масштабты жасаған компания ғана қолдаған.

| Масштаб | Қатынас | Ені | Ескермелер |
|---|---|---|---|
| K | 1:180 | 8 мм | 1948 жылы Германиядағы Ганновер жәрмеңкесінде Вальтер М. Керстинг ұсынған. |
| Wesa | 1:110 | 13 мм | 1945-1950 жылдар аралығында Швейцариядағы WESA AG өндірген, AC қуаты қолданылған. |
| Wesa | 1:100 | 13 мм | 1950-1966 жылдар аралығында Швейцариядағы WESA AG өндірген, DC қуаты қолданылған. |
| ООО | – | 22 мм | 1902 жылы Германияда Шеннер ұсынған. |
| OO | – | 23 мм | 1908 жылы Märklin компаниясы ұсынған және 1932 жылға дейін "Liliput Eisenbahn" деген атпен сатылды. |
| Z0 | 1:60 | 24 мм | Z0 немесе "Zwischen Null" (0-дің арасында) 1940-1950 жылдары Германиядағы бірнеше модельдік теміржол өндірушілері қолданған. Шығыс Германияның NORMAT модельдік теміржол стандарттары жинағында стандартталған. Z0 алғаш рет 1938 жылы Чехословакияда енгізілді. |
| 35 мм | 1:30 | 35 мм | 35 мм 1930 және 1940 жылдары Жапониядағы бірнеше теміржол модельдерін өндірушілер қолданған. 35 мм 1930 жылдары енгізілді. 1940 жылдардың соңында 35 мм O өлшемімен ауыстырылды. |
| No. 2 | 1:27 | 2 дюйм | Ағылшын масштабында, 1 футқа 7/16 дюйм. Шамамен 1900 жылы саудада қолданылған. |