Соқтығысу Курсы

Кіріспе

"Таршыласу курсы" – Space: 1999 телесериалының бірінші маусымның үшінші бөлімі. Сценарий авторы – Энтони Терпилов, режиссері – Рей Остин. Финалдық сценарий 1974 жылдың 13 тамызында дайындалған. Түсірілімдер 1974 жылдың 27 тамызынан 10 қыркүйегіне дейін жүргізілді.

Сюжет

Үлкен астероид Айға соқтығысу бағытында ғарышқа ұшып бара жатыр. Ай базасы Альфа соққы аймағында орналасқандықтан, қызметкерлер апатты болдырмау үшін жоспар жасайды. Астероидті жою үшін 12 ядролық заряд стратегиялық орындарға орналастырылады. "Бүркіт" арнайы тобы 11 зарядты жеткізеді. Алайда, Eagle One-нің ақаулығынан Алан Картер он екінші зарядты бастапқы уақыт шегінде жеткізе алмайды. Зарядтар жарылады, біріншіден Картердің "Бүркіті", содан кейін Ай, астероидтың булануынан сыртқа қарай ағылып жатқан қалдықтар бұлтына оранып кетеді. Сәулелену кедергісі байланыс пен сканерлерді бұзады. Қызметкерлер зақымдану туралы есептер жасайды және қорғаныс сәулелену экрандарының жұмысын бақылайды. Джон Кениг Картердің өлгеніне сенбей, Eagle One-мен бірнеше рет байланысуға тырысады. Жұлдызаралық жиілікпен жіберілетін сигналдар сәулелену өрісінен өте алатынын анықтағаннан кейін, ол Ай базасы, құтқарушы "Бүркіт", күшті хабар таратушымен жабдықталған және Картер арасында үш жақты байланыс орнатылуы мүмкін деп есептейді. Пол Морроу ұшқыштардың сәулеленуге ұшырауының қаупі туралы айтады. Коэниг келіспейді, "Бүркіттердің" сәулелену экрандары жеткілікті деп санайды. Виктор Бергман бұлтта белгілі емес сәулелену бар екенін және оларға қарсы қорғаныс жоқ екенін атап өтеді. Командир оның кеңесін елемей, Морроуды қосалқы ұшқыш ретінде плазмалық бұлт арқылы соқыр ұшып, шақыру сигналдарын жіберіп, құтқару "Бүркіті" 4-те ұшып кетеді. Картер есінен танып, Морроудың сигналдарын ести алмаса да, әйел дауысының сыбырласуына құлақ естейді. Ол оған досына жауап беруді тапсырады, ол ояусыз кезде солай етеді. Картердің орнын анықтауға тырысқанда, дәл сол тәнсіз дауыс Коэнигтің құлағына координаттарды шыбырайды. Таңғалған Морроу бақылауында, командир компьютер көмегінсіз курс бағдарламалайды. Олар көп ұзамай Eagle One-ді бұлттың шекарасынан шығып бара жатқандығын байқайды. Олар жүзіп келіп, Картердің құпия иесі оны барлық қажетті әрекеттерді жасауға шақырады. Содан кейін ол досы екенін айтып, қоштасып кетеді. Коэниг кемеге отырғанда Картердің ақылсыз екенін біледі. Ол алдыңғы порттардан көрген нәрсеге таңғалады, ол Айға қарай бағыт алған, еш жерден пайда болған үлкен планета. Олар тағы да соқтығысып, Картермен бірге Альфаға қайта оралады. Картер медициналық бөлімге жеткізілген кезде, Кениг борттағы компьютердің деректерімен бас миссияға жүгіреді. Дэвид Кано жылдам талдаудан кейін планетаның 105 сағаттан кейін Айға соқтығысатынын хабарлайды. Бергман Ай мен планета арасында ядролық зарядтар сериясын жарылтып, екі денені бір-бірінен ажырататын толқын толқынын жасауға ұсыныс жасайды. Басқа амал жоқ болғандықтан, Кениг оған операцияны жоспарлауды тапсырады. Жер шарын терең талдау оның өмір сүруге аз қолайлы екенін және өмір сүруге мүмкіндік беретінін көрсетеді. Егер "Шоқ толқыны" операциясы сәтсіз аяқталса, Альфандар планетаның алыс жағына көшірілуі мүмкін, егер ол соқтығысуға төтеп бере алса. Сенсорлар радиоактивті бұлтпен әлі де араласып жатқанда, Кениг барлау рейсін таңдайды. Медициналық орталықта Картер қара киім киген құпия тұлғаны төсегінің түбінде тұрғанын көреді. Әйел оның аман-есен екеніне сендіреді. Ол оның пердесін алып, қолымен Хелена Расселдің шашын көтереді. Картер әуесқойлықпен көріністі іздеп жүргенде, Кениг күтім бөлімшесіне кіреді. Медбикелермен күрескеннен кейін, оны есінен танып қалады. Хелена галлюцинациялардың сәулелену ауруының белгілері екеніне сенімді. Коэниг оның алаңдаушылығын жоққа шығарып, ірі ғарыш кемесі төртінші "Бүркені" басып алу үшін көтерілгенде, барлаушы "Бүркені" жалғыз көтереді. Кемеде Коэниг жалғыз қалды, өйткені кеме есіктері өздігінен ашылады. "Бүркіт" есігі жабылып, ол жұлдыздар тіршілік ететін кең бөлмеге кіреді. Ол таққа келіп, таққа бір құпия тұлға отыр. Оның пердесі көтеріліп, ежелгі әйелдің сұлу, бірақ әлі де сұлу жүзін көрсетеді. Ол өзін Атерияның патшайымы Арра деп таныстырады. Бұл планета Альфандарды үрейлендіріп отыр. Ол бұл кездесуді миллиондаған жылдар бойы күткенін айтады. Айдың орбитадан ұшырылуы кездейсоқ оқиға емес екенін білгенде, Кенигтің көңілі қалады. Олардың әлемдері уақыт ішінде кездесіп, мутацияланады. Бұл соққы оның халқына тәндік емес өмір сүру түріне айналуға мүмкіндік беретін катализатор ретінде әрекет етеді. Ол Альфаннан ештеңе істемеуін сұрайды. Ай жалғаса береді, деп айтады Арра Кениг, адамзатты кеңістіктің ең терең жерлеріне таратады. Ол Бергман мен оның серіктері операциялық шоқ толқыны жоспарларын аяқтағандағы ойларын сезеді. Үш жүк "Бүркіті" ядролық зарядтармен жөнелтіледі, оларды Атерия кемесі қазір орналасқан кеңістікте орналастыру керек. Ол Коэнигке осы қасиетті оқиғаға араласуға болмайтынын айтады. Коэниг қартайған монархқа толық сенімді болса да, Арраны онымен бірге қайтуға шақырады. Ол бас тартады, өйткені алдағы трансмутацияға дайындалуға көп жұмысы бар. Оның қуаты қайта қалпына келген "Бүркіт" 4 шетелдік кемеден босатылады. Олар кеткен кезде Коэниг Альфамен байланысады, операциялық шоқ толқынын тоқтатуға бұйрық береді. Командирлер кеңесінде командир Аррамен болған кездесуін баяндайды. Ай плазмалық бұлттан шығып келе жатқанда, оқылымдар Атериямен жеті сағатта соқтығысатынын растайды. Бас штат оның ештеңе жасамау ниетіне таңғалады. Алайда, Хелена мен Бергман Коэнигті қолдайды, оның жағдайы сенімге негізделгенін айтады. Егер Арра Коэнигті көндірген болса, олар оған сенуі керек. Коэниг шоқ толқынының жойылғанын растайды. Кеңес аяқталғаннан кейін Хелена мен Бергман командирге әзіл айтқандарын жасырады. Дәрігер Коэнигті оның пәтеріне оқшаулап, есінен танытады. Морроу шоқ толқынымен жалғастыру үшін командалық қызметке тағайындалады. Олардың опасыздығын сезінген Арра Коэнигке жетеді. Есінен танып қалғаннан кейін, ол пәтерінен шығатын күзетшілерді жеңіп, қашып кетеді. Оқтанғаннан кейін, ол Картермен кездеседі, оны да Арра шақырып алған. Олар бас миссияға барады, онда жарылысқа дейін үш минут қалған. Бөлмеге шабуыл жасағаннан кейін, Коэниг Компьютерге барлық кіреберістерді жабуға бұйрық береді. Екі адам жарылыс қосқышынан барлығын шетіне итеріп алады. Коэниг кемелге келгендерге соқтығысудың жойқындыққа әкелмейтінін, Атериялықтардың жоғарырақ өмір формасына эволюциясына әкелетінін сендіруге тырысады. Оның әрекетсіздігі барлығының оның ақылынан айырылғанына сенуін күшейтеді. Оққа ұшырау қаупі төмендеп, Морроу қосқышқа қарай шабады. Екі әлем бір-біріне асығып келе жатқанда төбелес басталады, екі "ақылынан айырылған" адам ұсталады. Хелена зарядтарды жарылуға дайындалады. Бергман төбелес кезінде таймердің аяқталғанын біліп, оны тоқтатады, соқтығысу енді сөзсіз. Альфандар үлкен экранда Атерия бетіне жақындап келе жатқанды көріп, инстинктивті түрде артқа шегінеді. Коэниг Арраны күтеді, ол пайда болмайды. Оның шайқалған сеніміне сүйеніп, ол оны шақырады, еден астында дірілдеп бастайды. Қағылыс сәтінде Атерия жоғалып кетеді, Ай оның орнынан өтеді. Кейін Коэниг терезеден бос кеңістікке қарап, ойға дайын. Оған Хелена қосылып, оның іс-әрекеттері үшін кешірім сұрайды. Ол оны тоқтатады, ештеңе жасаған жоқ деді. Оның әңгімесі ақылға сыймас еді. Екі планета соқтығыспай, тек жанасып қана қойса, кім оған сенер еді?

A large asteroid hurtles through space on collision course with the Moon. As Moonbase Alpha is located within the impact area, the staff formulates a plan to avert disaster. To guarantee the asteroid's destruction, twelve nuclear charges will be planted at strategic locations. The Eagle task force delivers eleven charges. However, due to a malfunction of Eagle One, Alan Carter fails to deliver the twelfth charge within the original timeline. The charges are detonated as first Carter's Eagle, then the Moon, are engulfed in a debris cloud billowing outwards from the volatilised asteroid. Radiation interference blots out communications and scanners. The staff compiles damage reports and monitors the functioning of the protective radiation screens. John Koenig repeatedly tries to contact Eagle One, refusing to believe Carter is dead. When discovering that signals transmitted on the interstellar frequency can penetrate the radiation field, he reckons that three way contact could be established between Moonbase, a rescue Eagle equipped with a more powerful transmitter, and Carter. Paul Morrow voices the danger of the pilots' potential exposure to radiation. Koenig disagrees, feeling the Eagles' radiation screens are sufficient. Victor Bergman stresses there is an unknown class of radiation present in the cloud against which they may have no defence. The Commander disregards his advice and lifts off in Rescue Eagle Four, with Morrow as co pilot, flying blind through the plasma cloud, sending out hails. Though unconscious and unable to hear Morrow's signal, Carter stirs at the whisper of a woman's voice. She instructs him to answer his friend, which he does while unconscious. When trying to determine Carter's position, the same disembodied voice whispers coordinates in Koenig's ear. Watched by a puzzled Morrow, the Commander programmes a course without computer assistance. They soon find Eagle One drifting beyond the boundary of the cloud. They move in and dock, Carter's mysterious benefactor urging him to perform all necessary actions on his end. She then takes her leave, assuring him she is a friend. When Koenig boards the ship, he finds Carter insensate. He is stunned by what he sees through the forward ports, a huge planet that has appeared out of nowhere and bearing down on the Moon. Facing another collision, they make their way back to Alpha with Carter. As Carter is conveyed to Medical, Koenig rushes to Main Mission with the data from his on board computer. After a quick analysis, David Kano reports the planet will impact with the Moon in 105 hours. Bergman proposes exploding a series of nuclear charges between the Moon and the planet to create a shock wave powerful enough to force the two bodies apart. With no other options, Koenig orders him to start planning the operation. An in depth analysis of the planet reveals it is marginally habitable and could support life. Should 'Operation Shockwave' fail, the Alphans could evacuate to the far side of the planet—if it withstands the collision. With sensors still scrambled by the radioactive cloud, Koenig opts for a reconnaissance flight. In the Medical Centre, Carter awakens to see a mysterious figure cloaked in black, standing at the foot of his bed. Speaking with the voice he heard earlier, the woman assures him he is safe. He lifts her veil only to find his hands raising Helena Russell's hair. Koenig enters the care unit as Carter desperately searches for the apparition. After struggling with the nurses, he is sedated. Helena is certain the hallucinations are symptomatic of radiation sickness. Koenig dismisses her concerns and lifts off alone in the reconnaissance Eagle as a giant spaceship rises to intercept and swallow Eagle Four. Koenig is left alone in the dark as the ship's hatches spontaneously open. The Eagle hatch closes behind him, and he enters a vast chamber draped with cobwebs. He arrives at a throne on which is seated a mysterious figure. Her veil is raised to reveal the wizened yet still beautiful face of an ancient woman. She introduces herself as Arra, Queen of Atheria—the planet whose course has terrified the Alphans. She announces she has been anticipating this encounter for millions of years. Koenig is confounded when informed the Moon being blasted out of orbit was no random accident. Their worlds have been destined to meet in the body of time for the purpose of mutation. The collision will act as a catalyst, allowing her people to evolve into a noncorporeal form of existence. To achieve this, she asks the Alphans do nothing. The Moon will continue on, Arra tells Koenig, spreading humanity throughout the deepest reaches of space. She pauses, sensing the thoughts of Bergman and company as they finalise plans for Operation Shockwave. Three cargo Eagles are dispatched with nuclear charges, which must be deployed in space at the exact position now occupied by the Atherian vessel. She tells Koenig that nothing must be done to interfere with this sacred event. Though Koenig has complete faith in the aged monarch, he begs Arra to return with him. She refuses as she has much to do to prepare for the coming transmutation. Its power restored, Eagle Four is released from the alien ship. As it departs, Koenig contacts Alpha, ordering Operation Shockwave suspended. At a command conference, the Commander relates his encounter with Arra. With the Moon emerging from the plasma cloud, readings confirm collision with Atheria in seven hours. The senior staff is flabbergasted by his intention to do nothing. However, Helena and Bergman support Koenig, citing his case is based on faith. If Arra has convinced Koenig, they should place their faith in him. Koenig confirms Shockwave is cancelled. After the meeting adjourns, Helena and Bergman reveal they were merely humouring the Commander. The doctor confines Koenig to his quarters under sedation. Morrow is directed to assume command and proceed with Shockwave. Sensing their treachery, Arra reaches out to Koenig. Roused from a drugged sleep, he overwhelms the sentries stationed outside his quarters and escapes. Arming himself, he meets up with Carter, also called into action by Arra. They make their way to Main Mission where, at minus three minutes to detonation. After storming the room, Koenig orders Computer to seal all entrances. The two men herd everyone away from the detonation switch. Koenig tries to convince the hostages that the collision will not result in destruction, but in the evolution of the Atherians to a higher form of life. His desperation only reinforces everyone's belief he is mad. At the risk of being shot, Morrow makes a dash for the switch. A brawl erupts as the two worlds rush toward each other, ending with the two 'madmen' being restrained. Helena moves to detonate the charges. Realising the countdown expired during the fight, Bergman stops her—the collision is now inevitable. The Alphans instinctively back away from the visual of Atheria's approaching surface on the big screen. Koenig waits for Arra who does not appear. Clinging to his faltering faith, he calls out for her as the floor begins heaving beneath his feet. At the moment of contact, Atheria vanishes the Moon ploughing through the space it occupied. Later, Koenig broods as he stares out a window into the empty space. He is joined by Helena, who apologises for her actions. He interrupts, insisting she did nothing wrong. His story was mad. How could anyone possibly know that two planets on a collision course would not collide, but merely touch ?

Музыка

Барри Грейдің әдеттегі музыкалық қосымшаларына ("Breakaway" және "Another Time, Another Place") қоса, Грей бұрын Андерсонның "Captain Scarlet and the Mysterons", "Joe 90" және "Thunderbird 6" фильмі үшін жазған музыкалық тректер де қолданылды.

Өндіріс

"Қара күн" және "Соғыс ойындары" эпизодтарымен қатар, "Тартылыс курсы" актерлер, түсірілім тобы және жанкүйерлер тарапынан бағдарламаның ең сәтті туындыларының бірі саналады, ғылыми фантастикаға метафизикалық көзқарасын көрсетеді. Америкада туған британдық теледраматург Энтони Терпилоффтың авториясындағы бұл оқиға, автордың сүйікті тақырыбы – логика мен санадан жоғары тұратын сенім мен адалдықтың жеңісін көрсетеді. Көптеген склерозбен ауырған Арра рөлі оның соңғы жұмысы болды (ол 1976 жылғы 13 қаңтарда 53 жасында қайтыс болды, эпизод ATV арнасында көрсетілгеннен кейін төрт ай өткен соң). Продюсер-суретші Кит Уилсон, оның өнер шеберлігінде қиындықтар болмағанын, бірақ абстрактілі және күрделі диалогтарын түсіну үшін Рей Остиннен көмек алғанын еске алады. Остин оның мүгедектер коляскасында түсірілім алаңына жеткізілгенін айтады. Ол оған: "Бұл кадрды жақсы түсір, себебі мен көп уақытқа созылмаймын", – дейтін, және олар оның он бес беттік материалдарын беспрецедентті екі күнде оқып шықты. Финалдық сценарийде Арра мен Кениг арасындағы эфирге шықпаған диалог бар. Уақыт шектеулі болғандықтан, Арра Альфанға, егер ол Ғайынатты микроскоптық жасуша ретінде қарастырса, оның галактикасын бір хромосома, Күн жүйесін ген, ал өзін сол геннің кішкентай бөлігі деп ойлауға болатынын түсіндірді. Бұл жоғалған бөлім Арраның кейінірек айтқан сөзіне түсінік берді – оның және оның халқының құрамындағы ген мутациялайды. Эпилогтың соңы да жоғалып кетті, онда Кениг Хеленаны терезе алдында жалғыз қалдыратын еді. Ол терезден сыртқа қарап тұрып, кенеттен шабыттанғандай болып, "Арра!" – деп айтар еді.

Мартин Бауэр Атериандық ғарыш кемесінің және ядролық зарядтың макеттерін жасады. Екеуі де "Аждаһаның иелігі" және "Метаморфоз" эпизодтарындағы ғарыш кемелерінің қоймаларында қайта пайда болады.

Новелизация

Эпизод 1975 жылы жарық көрген Э. С. Таббтың "Жыл бірінші, кеңістік 1999" атты төртінші романында, "Тартыс бағыты" деген атаумен бейімделді. Сценарийге адал болса да, Табб кеңістік вакуумында шок толқындары тарала алмайтындығы туралы ғылыми сынға жауап беруге тырысты. Бергман атомдық жарылыстың Ай мен Атерияны "субэфирлік" соққы толқынын жасау арқылы жолдан бұратынын болжайды; "субэфирлік құйынның" пайда болуы заттың нақты бөлшектеріне емес, оларды шектейтін "субпространдық матрицаға" әсер етеді. Бұл кірпіштерді оларды байланыстыратын сімен жылжытумен бірдей болар еді.