Кіріспе
"Соғыс ойындары" – Space: 1999 телесериалының бірінші маусымның төртінші бөлімі. Сценарий авторы – Кристофер Пенфолд, режиссері – Чарльз Крайтон. Финалдық сценарий 1974 жылдың 15 қазанында дайындалды. Түсірілімдер 1974 жылдың 24 қазанынан 7 қарашасына дейін жүргізілді.
Сюжет
Ай екіжұлдызды жүйе арқылы өтіп барады, онда сенсорлар дамыған өркениетке ие, өмірге жарамды планетаны анықтайды. Бірнеше күн бойы алғашқы хабарларға жауап келмейді. Альфадағы көңіл-күйдің нашарлауымен, радар үш нысанды анықтайды, олар алыс қашықтықтан ескертусіз Айға қарай жылдам қозғалып келеді. Қызметкерлер бұл кемелердің Жерде жасалған Mark IX Hawks ғарышкерлері екенін көргенде таңғалады. Жауап бермейтін планетадан жақындап келе жатқан соғыс машиналарын көріп, Джон Кениг Бірінші ұрыс тобын жұмылдырады. Алан Картер басқаратын үш қаруланған "Бүркіт" ұшып, оларды тоқтатуға шығады. Ай базасы Альфа шайқасқа дайындалады: Екінші ұрыс тобы күшті күшке қойылады, қорғаныс экрандары қосылады, құтқару және жедел медициналық бөлімдер әрекетке дайындалады. Ғарышта "Шаян" эскадрильясы қорғаныстағы "Бүркіттерден" оңай қашып құтылады. Бірінші топ қуалайды, бірақ "Шаяндардың" ең жоғары жылдамдығы "Бүркіттерден" екі есе жоғары. Коэниг шабуылдан қорқуының қате екенін үміттенеді, сондықтан алдын ала оқ атудан тартынады. Қасқырлар Альфаға жақындауды жалғастырады, олар "Бүркіттердің" қару-жарағынан шыға алмай тұрып, ол оқ атуға бұйрық береді. "Шаян" эскадрильясы жойылды. Картер жеңісінің тым оңай болғанына алаңдағаннан кейін, екінші "Шаян" эскадрильясы қарама-қарсы бағыттан келе жатқанын көреді. Коэниг Екінші топты әрекетке жібереді. Eagle Four Альфадан көтерілгенде, соққы алады, жарылыстан қалған қалдықтар Бас Миссия ғимаратына тиіп, қызметкерлерге төбесін құлатады. Eagle Five палубадан екі метр биіктікте соққы алады. Eagle Six көтеріліп жатқанда, "Шаян" ұшыру алаңын жояды. Жақын маңдағы ғимаратқа тиіп, оның бөлімшелеріндегі адамдар ғарышқа ұшып кетеді. "Шаян" эскадрильясы қайта топтасып, "Бүркіт-1", "Бүркіт-2" және "Бүркіт-3" топтарына оларды ұстап алуға уақыт береді. Соғыс қысқа да, қатыгез да болады. Картер Бірінші топтан аман қалған жалғыз мүше. Кемесі ұшқан қалдықтардан зақымдалған, ол өлі қалғандай әрекет етеді. "Шаян" эскадрильясы Ай базасына жетеді. Қажет емес персонал жер астына жасырылады, ал апаттық есіктер барлық бөлімдерді жабады. Коэниг пен кішігірім команда бас миссияда шабуылды күтіп отырады. Альфа қирап барады, өйткені "Шаян" қорғанышсыз базаны бірнеше рет атқылайды. Шрапнель Медициналық бөлімнің жедел жәрдем станциясының терезесін тесіп өтеді. Хелена Рассел бөлмені тазартуға бұйрық береді, ал Боб Матиас қауіпті ағынды жабуға тырысады. Коэниг пен оның адамдары көмекке жүгіреді. Медициналық ғимаратқа шабуыл жасалғанда, терезелер жарылады. Бөлмеде қысым күрт төмендегенде, Коэниг Еленаны жабылып жатқан есіктен қауіпсіз жерге алып кетеді. Бақытсыз Матиас пен бір төсекке жатқан науқас ай бетіне құлап, мерт болады. Альфа қирағаннан кейін, "Шаян" кері шегінеді. Коэниг, ғарышкерлердің келесі қадамын ойлап, бас миссияға оралады. Сандра Бенистің үлкен экрандағы жауабы бар: ғарыштық ұрыс кемесі жақындап келеді, оны "Шаяндардың" флотилиясы сүйемелдеп келеді. Альфаның ұшақтарды жойғаннан кейін, ғарышкерлер енді бомбалаушыларды жіберіп жатыр. Шетелдік күштер "Арлан-1" кемесінің айналасынан өтеді. Картер алдағы қырғынды тоқтатуға тек өзі ғана болатынын біледі, ол және оның серігі Пит Джонсон қоректеніп, дрейдноутқа лазерлік зарядты атып жібереді. Кеме мен оның ұшақтары жаппай от шарымен жоғалып кетеді. Миссия орындалды, Картер базаға оралады. Коэниг қираған командалық пунктінде базаны қалпына келтіруге үміті аз. Басшылық кеңесінде жоғары басшылар Альфаға қатысты соңғы шешім қабылдайды. Барлық маңызды жүйелер - азық-түлік өндіру және қайта өңдеу қондырғылары, су тазарту қондырғысы, негізгі генераторлар қатты зақымдалған және оларды жөндеу үшін бірнеше апта қажет болады, бірақ батареяның қуаты сегіз күнге ғана жетеді. Өлім-жітім салдарынан 128 адам қаза тапты немесе із-түзсіз жоғалып кетті, көбісі жарылғыш заттың әсерінен ғарышқа ұшып кетті. Келесі Күн жүйесіне алты ай бар, Коэниг олардың жалғыз үміті планетада баспана іздеу деп есептейді. Альфа-халықтардың тірі қалғандары эвакуацияға дайындалады. Пол Морроу бейбіт ниетін жариялағаннан кейін, Коэниг пен Хелена қарусыз барлаушы "Бүркітпен" ұшып, шабуылдаушылармен диалогқа түсуге тырысады. Су бетін жақындата келе, Хелена жасыл жер мен дамыған қалаларды көріп, таңғалады. Коэниг кеме бағытынан ауысып жатқанын айтады, қолмен түзетулер ешқандай әсер етпейді және Альфамен байланыс үзіледі. Дауыс оларды жер үсті бақылауына алғанын және қонуға дайындалу керектігін айтады. Олар дамыған, әдеттен тыс бақылау орталығына жеткізіледі. Хелена айналасындағы шамдар мен түстер шетелдіктердің тілі болуы мүмкін деп ойлайды, бірақ Коэниг дауыс байланысын еске салады. Адам тәрізді ер адам үлкен басымен мөлдір бағанның ішінде пайда болады. Оның беті де, дауысы да сезімсіз, ол жерліктер өздерінің мәселесін айтуын сұрайды. Коэниг шетелдікті бейбіт хабарларына немқұрайлы қарағанын, шабуыл жасағанын және олардың өмір сүру құралдарын жоқ қылғанын айтады. Шетелдіктің жауабы қарапайым: олардың ғарышта орны жоқ. Адамзат тек зиянды организм, қорқыныш індеті. Әйел шетелдік олардың осы әлемде болуы миллиард жылдық өркениетті жоятынын айтады. Коэниг олардың жоқ болу туралы үкімін қабылдаудан бас тартады. Ол Жер орбитасынан кеткеннен бері, ең қиын жағдайларға қарамастан, олар ғарыстың қаталдығына төтеп бергенін айтады. Адам рухының күшімен немесе жоғары күштің инабатымен олар төзеді. Оның жарияланымдарына әсер етпей, шетелдіктер үнсіздікке батып кетеді. Үмітін жоғалтқан Коэниг басқа әдіс қолданады: ол өзінің айналасындағы нәзік артефакттарды бүлдіре бастайды. Екі шетелдік бағандарынан шығып, Жердегі лазерлік мылтықтарды ұстайды. Коэниг оққа түсіп, еденге құлайды, мерт болады. Елена жылап, күйген денесін құшақтайды. Шетелдіктер оған жақындасады, ол оқ атарлық тапаншасын шығарады, әйел оның қолданған күшіне қарсы қолданылатынын айтады. Бір сәтте ол бұрышқа тығылып, келесі сәтте шетелдіктердің киімдерін киіп, олардың бағандарының бірінде отырады, толығымен тыныш. Оның ойын оқығандай, ер адам Еленаға осы әлем қорқыныштан асып түскенін айтады. Коэниг туралы әйел оның қорқынышы оны өлтіргенін айтады. Ол Еленаға олардың күшімен бөлісіп, оның тілегін орындауға мүмкіндік береді. Дәрігер шоғырланады, Коэниг тіріліп, жарақатсыз тұрады. Ол оны босатуға тырысады, бірақ энергиялық өріс оны кері қайтарады. Көмексіз Коэниг "Бүркітке" оралып, ұшып кетеді. Бергманға хабарласып, олар осы планетада өмір сүре алатынын, бірақ оларға орын табу үшін күресу керектігін айтады. Соңғы лазерлік "Бүркітті" шақырып, онымен ғарышта кездесуге бұйрық береді. Қонғаннан кейін Коэниг пилотпен орын ауыстырады. Джонсон барлаушы "Бүркітті" Айға қайтарады, ал Коэниг пен Картер планетаға бағыт алады. Осы уақытта эвакуация аяқталады. Бергман соңғылардың бірі болып кетеді. Ол Айға қонған болашақ саяхатшыларға арналған қысқа тарихын және олардың белгісіз тағдырын жазып, жүрекке тиетін хабарлама қалдырады. Ол Альфаға шын жүректен қоштасады. Планетада Елена оның тұтқындаушыларының абстракцияларын түсінуге тырысады. Бағанға қамалған болса да, олар оның тұтқын емес екенін, ойы жететін жерге баруға еркіндік берілгенін айтады. Әдеттегідей бейжай, олар Коэнигтің оны құтқаруға және осы планетада өмір сүруге тырысқанын хабарлайды. Оның сәтті болатынын сұрағанда, ер адамның жұмбақ жауабы Коэнигтің олардың тоқтатуынан қатты қорқатыны болады. Планетаға жақындағанда, "Бүркіт" энергиялық кедергіге тап болады. Коэниг жалғастырады, бірақ "Бүркіт" күшті күшке шыдамайды. Екеуі де ұшып кетеді, кеме жарылады. Ғарышта қалықтап тұрған Коэниг Картерді шақырады, бірақ астронавт өлі...
Музыка
Барри Грейдің әдеттегі музыкасынан (негізінен "Breakaway" және "Another Time, Another Place" шығармаларынан алынған) өзге, Майк Хэнкинсонның "Астронавттар" атты композициясы, ғарышкерлердің ұшақтармен шайқасы кезінде, сондай-ақ Альфа шабуылдары сахналарында пайдаланылады.
Өндіріс
Алғашында Джордж Беллақтың ұсынылған әлеуетті сюжеттер тізіміне енген "Соғыс ойындары" атты эпизодты сюжеттік кеңесші Кристофер Пенфолд жазған. "Қара күн" және "Таршыласу курсы" эпизодтарымен бірге, бұл эпизод актерлер, түсірілім тобы және жанкүйерлер тарапынан бағдарламаның ең сәтті туындыларының бірі саналады, және "Space: 1999" ғылыми фантастикасына тән метафизикалық көзқарасты көрсетеді. Актриса Зиения Мертон бұл эпизод режиссер Чарльз Крайтонның жарылыстарды сомдау, құм немесе шаң дауылдарын жасау, сондай-ақ реквизиттерді немесе костюмдерді ескірту үшін қолданылатын, ұнтақ тәрізді затты өндіретін компанияда үлкен үлеске ие болғанына одан да сенімді болғанын айтады. Крайтон режиссерлік еткен "Өмір мен өлім" және "Соңғы күн батуы" эпизодтарындағы шаңды дауылдардан кейін, бұл өнім Альфаға жасалған шабуыл кезінде құлаған қиындылармен араластырылды. Трейлерлер Басты Миссия және Медициналық орталық декорацияларының үстіне орнатылып, актерлерге төгілді. Мертон үстелінің астына тығылып, бұл жағдайдан құтылды; алайда Мартин Ландау және Прентис Хэнкок сияқты басқалары осылай сәтті болмады. Бұл эпизодта көрінетін, Мартин Бауэрдің жобалаған ғарыш кемесі алғаш рет "Альфа баласы" эпизодында пайда болды, кейін "Аждаһаның иелігі" және "Метаморфоз" эпизодтарында да пайда болды. Ми кешенінің құралдары бастапқыда "Жерге қарай" эпизодындағы Кальдориан кемесі үшін жасалған еді. Шет елдік тұрғындардың мөлдір бағаналы тұрғындары "Тығырықталған рух" және Альфаның Гидропоника бөлімінде өткен басқа эпизодтар үшін өсіп келе жатқан бөлімдерге айналдырылды. Сондай-ақ Бауэрдің жобалаған "Хоук" ғарыш кемесі осы эпизодта алғашқы және жалғыз рет пайда болды. Түсірілім кезінде "Бүркіттерге" тым ұқсас көрінетініне қатысты алаңдаушылықтарға жауап ретінде Bray Studios техникалық қызметкері Сирил Фостер түсірілімге дейін миниатюраларға қызғылт сары түсті бөлшектерді асықтырып бояды.
Новелизация
Эпизод 1975 жылы жарық көрген Джон Ранкиннің "Айға шабуыл" ("Lunar Attack") атты "Жыл бірінші: 1999" романдарының бесінші кітабына сәйкес келтірілді.