Кіріспе
Құстың жалпы көрінісі немесе сыртқы түрі (Jizz немесе giss) – құстың пішіні, дене тіркейісі, ұшу стилі немесе басқа да әдеттегі қимылдары, мөлшері және түсі, сондай-ақ дауысы, мекендеу ортасы және орналасқан жері сияқты ерекшеліктерінен туындайтын жалпы көрінісі немесе сыртқы түрі. Бұл түсінік құстарды қадағалауда кеңінен танымал болды, бірақ оның тиімділігі соншалық, далалық биологтар да басқа жануарлардың жалпы сипаттамаларын сипаттау үшін оны жиі қолданады. Ол микроскопия сияқты байқау биологиясының басқа да салаларында да кездеседі. Экологтар мен ботаниктер «мекендеу ортасының ерекшелігі» немесе өсімдіктің ерекшелігі туралы айтуы мүмкін. Шон Дули джиззді «бір түрдің анықталмайтын қасиеті, оның беретін сезімі» деп сипаттаған және оны көптеген адамдар «құстарды анықтаудың алхимиясы» деп есептесе де, джизз идеясының физикалық негізі бар екенін атап өткен. Тәжірибелі құстарды қадағалаушылар көбінесе джиззді пайдаланып, бір қарағанда далада сенімді түрді анықтай алады. Көбінесе джизз түр деңгейінен гөрі отбасы немесе туыс деңгейінде анықтауға көмектеседі, мысалы: «Ол әрине, торғайдың ерекшелігіне ие болды, бірақ оның қандай түр екенін көре алмадым».
Jizz or giss is the overall impression or appearance of a bird garnered from such features as shape, posture, flying style or other habitual movements, size and colouration combined with voice, habitat and location. The concept was popularised in birdwatching, but is so useful that it has since been adopted increasingly widely by field biologists in referring to the impression of the general characteristics of other animals. It similarly appears in such fields of observational biology as microscopy. Ecologists and botanists may speak of "habitat jizz" or the jizz of a plant. Sean Dooley described jizz as "the indefinable quality of a particular species, the 'vibe' it gives off" and notes that although it is "dismissed by many as some kind of birding alchemy, there is some physical basis to the idea of jizz." Experienced birders can often make reliable identifications in the field at a glance by using jizz. Often jizz is useful for identifying to the family or genus level, rather than the species level, as in: "It definitely had the jizz of a thrush, but I couldn't see what kind."
Этимология
Термин алғаш рет 1922 жылы орнитолог Томас Ковардтың "Country Diary" бағанасында, "Манчестер Гардиан" газетінің 1921 жылғы 6 желтоқсандағы санында пайда болды; бұл мақала кейін 1922 жылы жарық көрген "Құстар мекендейтін жерлер және табиғат естеліктері" кітабына енгізілді. Ол оны "батыс жағалауынан шыққан ирландтыққа" жатқызды.
Егер біз жолда келе жатсақ, алдағыда таныс біреуді көрсек, оның ерекше белгілерін немесе киімдерін ажырата алмасақ та, біз қателеспейміз деп сенімді бола аламыз; көлік құралында, жүріс-тұрысында, жалпы келбетінде таныс нәрсе болады; шын мәнінде, бұл адамның ерекшеліктері. Джереми Гринвуд бұл терминді 1923 жылы "Open Air" журналында "танымал автор" Е.И. Тернер ханымның қолдануы арқасында кеңінен танымал еткенін айтады. Бұл терминнің Екінші дүниежүзілік соғысындағы RAF ұйымының GISS аббревиатурасынан ("ұшақтың жалпы пішіні мен мөлшері") шыққан деген теория бар, бірақ 1922 жылы терминнің қолданылуы осы теорияны жоққа шығарады. Тағы бір теория бойынша, "jizz" сөзі – неміс тіліндегі "гештальт" сөзінің бұрмалануы, ол шамамен пішін немесе бейне дегенді білдіреді. Басқа мүмкіндіктерге сөздің мәні немесе "just is" сөзінің қысқартылған түрі кіруі мүмкін. Бұл теорияларды 2018 жылы орнитолог Джереми Гринвуд пен оның інісі Джулиан жоққа шығарды.