Кіріспе

1440 жылы Милан мен Италия лигасы арасындағы шайқас.

Шайқас

Лига әскері Тоскананың шағын орталығы Ангиариде шоғырланды және құрамында: кардинал Людовико Тревисан басшылығымен 4000 Папа әскері; шамамен сондай мөлшердегі Флоренция жасағы және Микелето Аттендоло бастаған Венециядан 300 қарулы сарбаз (атты рыцарь) ротасы болды. Оқиғаға Ангиаридің өзінен де қосымша адамдар келді. Сан жағынан басым Милан әскерін герцог Филиппо Мария Висконти атынан танымал кондотьеро Николо Пичинино басқарды және 28 маусым күні кешке аймаққа жетті. Сансеполькро қаласынан келген 2000-ге жуық адам Миландықтарға қосылды. Өз күшінің артық екеніне сенімді және күтпеген шабуылдың мүмкіндігін пайдаланып, Пичинино келесі күні түстен кейін шабуылға бұйрық берді. Бірақ Микелето Сансеполькро-Ангиари жолында Миландықтардың қоздырған шаңы мен тозаңын байқап, Лига әскерін шайқасқа дайындады. Микелеттоның венециялық аттылары Лига лагерін қорғайтын каналдағы жалғыз көпірде Миландық алғы шепті тоқтатты. Микелето мен венециялықтар көпірді ұстап тұрып, Лига әскерінің көп бөлігін шайқасқа жинауға мүмкіндік берді, бірақ ақырында капитан Франческо Пичинино мен Астор II Манфреди бастаған Миландық күштер кері тартты. Миландықтар алға жылжыды, бірақ олардың оң фланкі тез арада Папа әскерімен қатыгез шайқасқа түсті және көпірге шегінуге мәжбүр болды. Шайқас төрт сағатқа созылды, содан кейін жасалған айналма жолмен Миландықтардың үштен бірі каналдың Лига жағында оқшауланды. Ұрыс түнге дейін жалғасты, бірақ Лига әскерінің жеңісімен аяқталды.

Шығындар

Бұл шайқас замандастары Леонардо Бруни мен Флавио Биондо жазған тарихтарында сипатталған, екеуі де жеке тұлғалардың іс-әрекеттеріне назар аударған, бірақ жабдықтар мен тактика туралы да біршама пікірталас болған. «Соғыс ешқашан жау елінде шабуылдаушыларға осыдан аз зиян келтірген емес; себебі, мұндай үлкен жеңілісте, төрт сағатқа созылған шайқаста, бір ғана адам қаза тапты, және ол жаудың қаруынан немесе ар-намыстың қорғанынан емес, аттан құлап, аяқ астында қалып қайтыс болды. Сол кезде жауынгерлер өте аз қауіппен соғысқа түсті; олардың көбісі атты, қару-жарақпен қоршалған және қалағанда беріліп өлімнен сақталуға мүмкіндік болғандықтан, өмірін қауіпке тігудің қажеті болмады. Шайқасқанда қарулары оларды қорғады, ал енді қарсы тұра алмағанда, беріліп аман қалды. Ангиари шайқасында бір атты рыцарь ғана қаза тапса, жаяу әскерлердің осылай сәтті болуы екіталай. Франсис С. Сондерс «900-ге дейін» жауынгер қаза тапқан болуы мүмкін дейді.