1959 ж. Хола қырғыны: Кениядағы Мау Мау көтерілісі кезінде британдық отаршылдар жасаған зұлмат. Жазалау лагеріндегі тұтқындарға жасалған қатыгездік туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мау-Мау көтерілісі кезінде жасалған қырғын, басқа да ұқсас аттас қырғындар.
Massacre committed during the Mau Mau Uprising
other massacres with similar names
1959 жылғы Хола қырғыны – Кенияның Хола қаласындағы отарлық тұтқын лагерінде Мау-Мау көтерілісі кезінде британдық отаршылдық күштері жасаған қырғын.
The 1959 Hola massacre was a massacre committed by British colonial forces during the Mau Mau Uprising at a colonial detention camp in Hola, Kenya.
Оқиға
Хола лагері "қатты ядро" деп жіктелінген тұтқындарды ұстау үшін құрылған. 1959 жылдың қаңтарына қарай лагерьде 506 тұтқын болды, олардың 127-сі оқшауланған "жабық лагерьде" ұсталды. Бұл шалғайырақ лагерь ең қарсылық көрсететін тұтқындарға арналған. Олар тіпті күш қолдану қаупі болған жағдайда да, отаршылдық "қайта оқыту процесіне" қатысудан, қолмен жұмыс істеуден немесе отаршылдық бұйрықтарын орындаудан бас тартты. Лагерь командирі 88 тұтқынды жұмысқа мәжбүрлеу жоспарын жасады. 1959 жылдың 3 наурызында лагерь командирі бұл жоспарды іске қосты, нәтижесінде күзетшілер 11 тұтқынды өлтірді. Қалған 77 тұтқынның барлығы ауыр және қанағаттандырылмайтын жарақаттар алды.
Hola camp was established to house detainees classified as "hard core." By January 1959 the camp had a population of 506 detainees of whom 127 were held in a secluded "closed camp." This more remote camp was reserved for the most uncooperative of the detainees. They often refused, even when threats of force were made, to join in the colonial "rehabilitation process" or perform manual labour or obey colonial orders. The camp commandant outlined a plan that would force 88 of the detainees to bend to work. On 3 March 1959, the camp commandant put this plan into action – as a result of which 11 of the detainees were clubbed to death by guards. All the 77 surviving detainees sustained serious permanent injuries.
Колониалды басқарушылардың жасыру әрекеті
Бұл оқиға туралы алғашқы хабар Шығыс Африканың "Стандарт" газетінде жарық көрді. Газеттің алдыңғы бетінде он адам Хола ұстау лагерінде қаза тапқаны жазылған. Газет отаршылдық биліктің "ресми мәлімдемесін" келтірді: "Адамдар шамамен жүз адамнан тұратын топта қазылған араларды қазып жатыр. Өлім олар жұмыс тобының барлық мүшелері мен күзетшілер пайдаланатын су арбасынан су ішкеннен кейін болды". Осы оқиға туралы алғашқы хабарлардан кейін бірнеше апта ішінде қосымша ақпарат пайда болды. Өлімге қатысты тергеу жүргізілді, нәтижесінде 11 тұтқынның нашар су ішуден емес, зорлық-зомбылықтан қаза тапқаны анықталды. Дәрігер: "Олар өкпесі бітуден немесе көптеген көкжиектерден және басқа жарақаттардан соңғы шоктан қайтыс болды", - деді. Коронер: "Бірнеше Мау Мау өкілдерінің жарақаттары олардың айтқандарымен сәйкес келеді, олармен ынқымасыздық танытқан тұтқындарды күзетшілер ұрып-соққан, бұл коменданттың келісімімен жасалған", - деп хабарлады. 1959 жылғы маусымда шыққан "Тайм" журналындағы "Хола жанжалы" атты мақала осы оқиғаны сипаттады. Мақалада 1959 жылғы 3 наурызда 85 тұтқын сыртқа шығарылып, жұмыс істеуге бұйырылғаны, бірақ "ондаған тұтқын жұмыс істеуден бас тартып, жерге құлап түскені" және күзетшілер тарапынан ұрып-соғылғаны айтылды. Журналдың мәліметінше, шабуыл аяқталғаннан кейін 11 тұтқын өлім аузында жатқан, ал тағы 23-і ауруханада емдеуді қажет еткен. Американдық тарихшы Каролина Элкинс өзінің Пулитцер сыйлығын алған "Империялық есеп: Кениядағы Ұлыбританияның ГУЛАГ-ы туралы айтылмаған оқиға" (2005), 344–353 беттерде "Хола қырғыны" туралы айтады. Элкинстің сөзіне қарағанда, Кения тәуелсіздік алған кезде британдық және отаршылдық әкімшілік тарихының көп бөлігі жасырылды, көптеген ресми құжаттар тәуелсіздікке өту кезеңінде қасақана жойылды. Элкинс қолжетімді түпнұсқа құжаттарды және аман қалған кениялықтармен және отаршылдық қызметкерлермен сұхбаттасу арқылы Хола түрмесінің бір бөлігінің анттарынан немесе қозғалысқа қатысуынан бас тартқан "қатаң" Мау Мау көтерілісшілері үшін қашық жазалау лагері ретінде пайдаланылғанын көрсетті. Тұтқындарды "жарақтандыру" үшін физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық қолданылды, осылайша оларды "қайта оңалтуға" және концлагерь жүйесінен шығарып, Кикую резервацияларына қайтаруға болады. Тергеу нәтижелері жарияланғаннан кейін, Парламенттегі оппозиция мүшелері талқылауды талап етті. Лагерьлердегі адам құқықтары бұзылуына қатысты артып келе жатқан жағымсыз жарияланымдар мен одан әрі тергеулерді талап ету Ұлыбританияның Кения колониясы әкімшілігіне көрсеткен қолдауын азайтты және Кенияның тәуелсіздігіне қарай жылдамдатылған қадамдарға әкелді. 2016 жылға дейін кениялықтар Мау Мау көтерілісі кезіндегі азаптаулар үшін британ үкіметінен өтемақы талап етіп келді. Хола қырғынынан кейін отаршылдық үкімет Холаның атын қырғынды жасыру үшін Галоле деп өзгертті. 1971 жылы президент Кениятта қырғынның естелігін қайта жаңғырту мақсатында Галоленің бұрынғы атын қайтаруға бұйырды. Ол бұл бұйрықты Тана өзенінен келген үлкен делегациямен кездескеннен кейін берді. Содан бері ол қайтадан Хола деп аталады. Кейбір ертегілерде бұл оқиға туралы тізілмеген, өйткені олардың көпшілігі британдық үкіметке немесе отаршылдық қолдауға ие басылымдар немесе екіншілік мәтіндер. Төтенше жағдайдан кейінгі алғашқы он жылда жарияланған екіншілік мәтіндердің көпшілігі британдық/отаршылдық/лоялистік көзқарасқа сәйкес келді.
The first report to surface about this incident was in the East African Standard. The front page article reported that ten died at the Hola detention camp. The paper quoted the "official statement" from the colonial authorities: "The men were in a group of about 100 who were working on digging furrows. The deaths occurred after they had drunk water from a water cart which was used by all members of the working party and the guards." More information about the incident emerged in the weeks that followed the initial reports. An investigation into the deaths ensued and it was discovered that the 11 detainees did not die of drinking foul water, but as a result of violence. The medical examiner said, "They had died from either lung congestion or shock and hemorrhage following multiple bruises and other injuries." The coroner reported, "The injuries of a number of Mau Maus apparently were consistent with their allegations that uncooperative prisoners had been beaten by guards, apparently with the consent of the commandant." A report in the June 1959 edition of Time magazine entitled "The Hola Scandal" described the events. The report stated that, on 3 March 1959, 85 prisoners were marched outside and ordered to work but "dozens of the prisoners fell to the ground, refusing to work" and were beaten by the guards. When the assault had concluded, according to the magazine, 11 prisoners lay dying and another 23 needed hospital treatment. American historian Caroline Elkins' tells the story of the 'Hola Massacre' in her Pulitzer Prize winning book, Imperial Reckoning: The Untold Story of Britain's Gulag in Kenya, (2005), pages 344–353. According to Elkins, much of the story of the British and Colonial administration was covered up during the transition to independence in Kenya, and many official documents had been intentionally destroyed during the transition. Elkins, by carefully tracing available original documents and interviews with surviving Kenyans and colonial staff, indicates that part of Hola Prison was used as a remote punishment camp for 'hard core' Mau Mau insurgents who refused to recant their oaths or affiliation to the movement. Physical and psychological abuse were used to 'break' detainees, so they could be 'rehabilitated' and moved out of the concentration camp pipeline and back to Kikuyu reservations. Once the inquiry findings were made public, the opposition members in the House of Commons called for a debate. Increasing adverse publicity and calls for further investigations of human rights abuses in the camps led to a reduction in UK governmental support for the Kenya Colony's administration, and resulted in accelerated moves towards Kenyan independence. As recently as 2016, Kenyans were seeking restitution from the British government for torture during the Mau Mau Uprising. After the Hola massacre the name of Hola was changed to Galole by the Colonial Government in order to cover up the massacre. In 1971, in a bid to revive memory of the massacre, President Kenyatta ordered that Galole revert to its original name. Kenyatta gave this order after he met with a large delegation from Tana River. Since then it is again known as Hola. Some of the early accounts do not even mention this incident, partly because many of the early accounts are either British government or colonial supported publications or secondary texts. Most of the secondary texts published during first decade or so after the Emergency were sympathetic to the British/Colonist/Loyalist point of view.
Реакциялар мен соңынан
Жағымсыз жариялылық британдық парламентке Британияның нашарлап бара жатқан имиджін қалпына келтіру үшін шаралар қабылдауға қысым жасады. Кениядағы барлық колониялық ұстау лагерлері жабылды және тұтқындар көп ұзамай босатылды. Содан кейін күш қолданбастан Африкадағы британдық мүдделерді сақтаудың жолын табуға тырысты, бұл тікелей болмаса да, Африкадағы британдық колонияларда тәуелсіздік процесін жеделдетті.
The negative publicity put pressure on the British parliament to take action to salvage Britain's deteriorating image. Colonial detention camps were closed throughout Kenya, and the prisoners were freed soon after. Attempts were then made to find a solution to maintaining British interests in Africa without the use of force, indirectly leading to a hastening of independence across British colonies in Africa.