Кіріспе

Роуленд Вэнс Ли (Rowland Vance Lee; 6 қыркүйек 1891 – 21 желтоқсан 1975) – американдық кинорежиссер, актер, сценарист және продюсер.

Ерте өмір

Огайо штатының Финдлей қаласында дүниеге келген Ли, газет ашқан сайысшы әйелдің ұлы еді. Ол Колумбия университетінде білім алды және Бірінші дүниежүзілік соғыста жаяу әскерде қызмет етті.

Актерлік мансап

Ли 1917 жылы "Жабайы жеңімпаздың жесірі", "Уақыт құлыптары мен алмаздар", "Аналық инстинкт", "Полли Энн", "Қатты тосқауыл", "Аналық ұшқын" және 1918 жылы "Олар қашып кетті" фильмдерінде ерте дебют жасады. Ол сондай-ақ "Шефтегі әйел", "Су, су, барлық жерде", "Өзінің заңы" (Хобарт Босвортты қолдап) және "Оның әйелінің досы" (барлығы 1920 жылғы) фильмдерінде ойнады.

Кәсіптің өзгеруі

Томас Х. Инс Лиге актерлік және режиссерлік өнердің қайсысын таңдау керектігін ұсынды. Ли «Мыңнан бірге» (1920), «Купидонның таңбасы» (1921) және «Өмірдің кубогы» (1921) фильмдерімен режиссерлікке көшті. «Тілек» фильмін түсіріп жатқанда ауырып қалды. Фоксқа қайта оралғанда Ли Таркингтонның тағы бір бейімдеуін – «Жұмсақ Юлияны» (1923) түсірді. «Жұмсақ Юлиядан» кейін Ли бірнеше ай бойы Еуропада кино өнерін зерттеді, және ол бұл практиканы келесі он жыл бойы жалғастырды. Ли «Бұдан қашып құтыла алмайсың» (1923), Маргарита Де Ла Моттемен бірге «Махаббатқа ғашық болғандар» (1924) және «Елі жоқ адамның» (1925) қымбат бейімдеуін түсірді. Оның басқа жұмыстарының ішінде «Хаос» (1925), «Шеттен келген» (1926) (Уолтер Пидженмен бірге) және Джозеф Конрадтың «Ностромо» романы бойынша түсірілген «Күміс қазына» (1927) фильмдері бар. Сондай-ақ ол «Жастық шабылы» (1927) фильмінің режиссері болды.

Бастысы

Ли 1926 жылы Paramount компаниясына барып, онда "Борлы сым" (1927) және "Сырлы сағат" (1928) фильмдерінде Пола Негриді режиссерлік етті. "Қиямет күні" (1928) фильмінде Флоренс Видор мен Гэри Купер түсті. Ол Негримен "Үш күнәкар" (1928) және "Актрисаның махаббаты" (1928) фильмдерінде қайта жұмыс істеді, содан кейін Купер мен Фэй Рэймен "Бірінші сүйіспеншілік" (1928) фильмін түсірді. 1929 жылы Джордж Банкрофтпен бірге "Уолл-стриттің қасқыры" фильмін режиссерлік етті. Одан кейін Ольга Бакланованың қатысуымен "Қауіпті әйел" (1929) фильмін түсірді, сосын Ли алғашқы дыбысты Фу Манчу фильмін – "Сырлы доктор Фу Манчу" (1929) фильмін жасады. 1929 жылы ол үш ай Еуропаны аралап саяхаттады. Ли "Парамоунт он Парад" (1930) атты жұлдызды көрсетілімге үлес қосқан көптеген режиссерлердің бірі болды. "Доктор Фу Манчудың оралуы" (1930) "Сырлы доктор Фу Манчу" фильмінің жалғасы еді. Содан кейін Ли Банкрофтпен "Ледис Люб Брутс" (1930) және "Дерликт" (1930) фильмдерін, ал Купермен "Уайомингтен келген адам" (1930) фильмін түсірді.

Англия

Ли Уолтер Хьюстонмен бірге "The Ruling Voice" (1931) фильмін түсіру үшін Warner студиясына барды. Келесі екі жыл бойы Англияда тұрып, ол "Капитан Крэддок" (1931) фильмінің ағылшын тіліндегі сценарийін жазды, "Күналы буын" (1931) фильмін Columbia студиясында, ал "Лондонның сол түні" (1931) фильмін Англияда Paramount студиясы үшін түсірді; соңғы фильмде Роберт Донат түсті. Fox студиясына оралғаннан кейін Ли "Будапешттегі зообақ" (1933), "Мен Сюзаннамын" (1933) және "Азарт ойыны" (1934) фильмдерін түсірді; соңғы фильмде Джордж М. Кохан ойнады.

Эдвард Смолл

Эдвард Смолл Донеттің қатысуымен "Конт Монте-Кристо" (1934) фильмінің адаптациясын жазуға және режиссерлікке Лиді шақырды; бұл үлкен сәттілікке жетті және одан кейін талай шайқас фильмдері түсірілді. Фокс компаниясы бірігіп, 20th Century Fox болып қайта құрылды, оның өндіріс жетекшісі Даррил Ф. Занук Лиді студияның алғашқы фильмдерінің бірі – Джордж Арлис бас рөлде ойнаған "Кардинал Ришелье" (1935) атты тарихи фильмді түсіруге алды. Ли RKO компаниясынан тағы бір шайқас фильмі, "Үш мушкетер" (1935) фильмін жазуға және режиссерлікке ұсыныс алды. United Artists үшін ол "Жаңбырлы күннен кейін" (1936) және Агата Кристидің "Бейтаныс адамнан махаббат" (1937) атты ағылшын тіліндегі бейімдеуін түсірді. Голливудқа оралған Ли Смоллмен "Нью-Йорк тойы" (1937) фильмі үшін қайта жұмыс істеді, бұл тарихи фильм үлкен сәтсіздікке ұшырады. Бұл фильмді RKO компаниясы қаржылады, сондай-ақ Лидің келесі "Ана Кэридің қозылары" (1938) фильмін де қаржылады.

Жалпыға бірдей

Ли Юниверсалмен келісімшартқа қол қойды, онда ол "Сервис де Люкс" (1938) фильмін режиссерлік етті. Базил Ратбон мен Борис Карлоффтың басты рөлдерде ойнаған "Франкенштейннің ұлы" (1939) фильмімен ол үлкен жетістікке ие болды. Ли одан кейін Ратбоун мен Дуглас Фэрбенкс кішінің қатысуымен "Күн ешқашан батпайды" (1939) және Ратбоун мен Карлоффтың қатысуымен "Лондон мұнарасы" (1939) фильмдерін түсірді.

Кейінгі фильмдері

Ли Смолл үшін тағы бір "Монте-Кристо ұлы" (1940) фильмін жасады. Ол RKO студиясына "Powder Town" (1942) фильмін түсіру үшін қайта оралды, содан кейін тағы бір тәуелсіз продюсер Бенедикт Богеус үшін "Сан-Луис-Рей көпірі" (1944) фильмін түсірді. Богеус Лидің жұмысын ұнатып, оны "Капитан Кидд" (1945) фильмінде пайдаланды. Ли Робеспьер туралы фильм түсіретінін хабарлады, бірақ ол 1945 жылы зейнетке шықты.

Роуленд В. Ли ранчосы және кейінгі өмірі

Ли 1935 жылы сатып алған Сан-Фернандо аңғарындағы ранчосын басқаруға көңіл бөлді. Ол ірі қара мен люцерна өсірді. 1940 жылдың тамызында Ли болмағанда, оның жеке көлінде екі қыз суға батып қайтыс болды. Ол Чатсворт суқоймасына көрінетін жерінің бір бөлігін кино түсіру алаңына айналдырды. Онда түсірілген фильмдердің ішінде "Мен сені әрқашан сүйдім", "Поездағы жат адамдар" (1951), "Қылыш ұшында", "Аңшының түні" (1956), "Достыққа шақыру" (1956), "Ормандағы жарық" (1958) және "Арт көше" (1961) фильмдері бар. Бірақ 1960 жылдардың басында бұл жер кино түсіру үшін тым құнды болып кетті. Ли Ллойд К. Дугластың романы бойынша "Үлкен балықшы" фильмін өндіріп, қайта киноға оралуға шешім қабылдады. Ол сценарийді Говард Эстабрукпен бірге жазды және режиссураға Франк Борзаджды шақырды. 1975 жылы, 84 жасқа толып, үш айдан кейін Ли Калифорния штатындағы Палм-Дезерт қаласындағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол "Белдік" деп аталатын детектив жанрындағы сценарийді аяқтаған еді. Одан әйелі Элеонора және бұрынғы голливудтық сценарист, інісі Дональд В. Ли қалды.