Кіріспе

Tell Mar Elias – бұл археологиялық үйінді, яғни tell, қала шебінен сәл тыс және Аджлунның солтүстік-батысында, Иорданияның солтүгіндегі Аджлун облысында, тарихи Гилеад аймағында орналасқан. "Илияс" – латын және араб тілдеріндегі Илия пайғамбардың аты, Еврей Киелі кітабының 1 Патшалар кітабында ол "Тишбилік" деп аталған, бұл оның Тишбе деген қалада өмір сүргенін, тіпті сол жерде туғанын көрсетеді. Тарихи Лестиб қаласының қираған орындары ("эль Иштиб" немесе "эль Истиб" араб тілінде) дәстүрлі түрде Тишбемен байланыстырылады және tell-ден бір аңғар артында жатыр. Tell-дің үстінде Илия пайғамбарға арналған византиялық монастырдың қираған қалдықтары мен екі шіркеуді көруге болады.

Археология

Діни маңызы бар Тишбе орнына жақындығынан, Византия кезеңінде екі христиан шіркеуі салынды, олардың кішірек шіркеуі 4-5 ғасырларда, ал үлкені – біздің заманымыздың 6 ғасырында тұрғызылды. Кейінгі шіркеу Иорданиядағы белгілі ең ірі Византия шіркеулерінің бірі болып табылады. Екі шіркеуді қамтитын Византия монастыры Иордания археологтары тарапынан жақында қазба жұмыстарынан табылды. Шіркеулердің бірінің еденіндегі мозаикалық жазуда пайғамбар Илия есімдері кездеседі. Қазбадан алынған заттар, оның ішінде мәрмәрдан жасалған өрнектер мен кішкентай металл діни бұйымдар жақын орналасқан Аджлун қамалының археологиялық мұражайында көрсетілуде.

Исламдағы маңызы

"Құранда пайғамбар Ілияс деп аталатын Небхи Ілияс рухына құрмет көрсетіледі, ол жердегі Византия шіркеулерінің қираған қалдықтарының үстіндегі емен тоғайына құрметпен қаралады."