Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Освальдо Фрота Пессоа (30 наурыз 1917 – 24 наурыз 2010) – бразилиялық белгілі дәрігер, биолог және генетик. Освальдо Фрота Пессоа Рио-де-Жанейрода дүниеге келді, онда ол барлық білімін алды, алдымен 1938 жылы Федералдық округ университетінде (қазіргі Рио-де-Жанейро мемлекеттік университеті) жаратылыстану тарихы бойынша бітірді; кейіннен 1941 жылы Бразилия университетінің Ұлттық медицина мектебінде медицинаны бітірді. 1953 жылы ол сол мектепте докторлық диссертациясын қорғады және 1953 жылдан 1955 жылға дейін Нью-Йорктегі Колумбия университетінде докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өту үшін стипендиямен шетелге кетті. Оның оқыту және ғылыми-зерттеу мансабы 1942 жылы Рио-де-Жанейро Федералды университетінің Философия, ғылым және әдебиет факультетінде ассистент-профессор болып жұмысқа орналасқанда басталды. Ол 1958 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Сол жылы ол Сан-Паулу университетінде жаңа лауазымға өтіп, Сан-Паулу қаласына көшті, онда зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. 1978 жылы ол толық профессор атағын алды және 1995 жылы құрметті профессор болып сайланды. 1964 және 1965 жылдары Фулбрайт бағдарламасы бойынша Висконсин университетінде (Мэдисон) қонақ профессор болып жұмыс істеді. Ғылыми лидер ретінде доктор Фрота Пессоа көптеген маңызды лауазымдарды атқарды, мысалы: Вашингтондағы Панамерикандық одақтың (Америка мемлекеттері ұйымы) ғылым білімі саласындағы маманы (1955–1956), Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының адам генетикасы жөніндегі консультанты (1961–1986), Панамерикандық одақтың генетиканың көпұлттық бағдарламасының Бразилиядағы үйлестіру орталығының директоры (1968–1973), 1972–1979 жылдары Биологияны оқыту бойынша оқу бағдарламасын зерттеу орталығының (CECEB) директоры, Бразилия генетика қоғамының (1968–1970) және Латын Америкасы генетика қауымдастығының (1969–1971) президенті, Сан-Паулу штатының ғылым академиясының негісқалаушы мүшесі (1974). Ол генетика бойынша 130-дан астам ғылыми мақала және 500-ге жуық насихаттау мақалалары жариялады. Оның негізгі зерттеу қызығушылықтары – Drosophila жүйелемесі, адам популяцияларының генетикасы, цитогенетика, медициналық генетика және генетикалық кеңес беру, психиатриядағы генетика. Доктор Фрота Пессоа әрқашан биологияны оқытуды және ғылымды насихаттауды қолдайтын, ғылымды қоғамдық түсінуді дамытуға мүсіндеме жасаған белсенді және құрметті адам болды. Ол 1939 жылдан 1958 жылға дейін Рио-де-Жанейроның мемлекеттік мектептерінде ғылым мен биология пәнін оқытты. Осы тәжірибесіне сүйене отырып, ол орта білім беруге арналған биология бойынша алғашқы оқулықтардың бірін жазды, ол бестселлерге айналып, көптеген басылымдарда жарық көрді. Барлығында ол 26 оқулық және ғылым мен биология пәнінің мұғалімдеріне арналған 17 нұсқаулық жариялады. Осы еңбектері үшін ол ЮНЕСКО-ның ғылымды насихаттау жөніндегі Калинга сыйлығын және CNPq Хосе Рейс сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, Бразилия үкіметі оны Бразилия ғылыми еңбегі орденінің Ұлы крестімен марапаттады және медицинаға қатысты маңызды зерттеулері үшін Бразилия медицина академиясының 1989 жылғы Альфред Юрзиковиски сыйлығымен марапаттады.
Oswaldo Frota Pessoa (30 March 1917 – 24 March 2010) was a noted Brazilian physician, biologist and geneticist. Oswaldo Frota Pessoa was born in Rio de Janeiro, where he did all his studies, first in natural history at the Federal District University (currently the State University of Rio de Janeiro), graduating in 1938; and subsequently medicine at the National School of Medicine of University of Brazil, graduating in 1941. He got his doctoral degree at the same school, in 1953 and soon afterwards went abroad on a scholarship for post doctoral studies at Columbia University, in New York City, from 1953 to 1955. His teaching and research professional career began in 1942, when he accepted a position of assistant professor at the School of Philosophy, Sciences and Letters of the Federal University of Rio de Janeiro, a post he held until 1958. In that year he accepted a new position at the University of São Paulo, moving to São Paulo City, where he worked until his retirement. He attained a full professorship there in 1978 and was elected an emeritus professor in 1995. In 1964 and 1965 he was a Visiting Professor at the University of Wisconsin–Madison on a Fulbright Program fellowship. As a scientific leader, Dr. Frota Pessoa held many prominent positions, such as: specialist in Science Education of the Pan American Union (Organization of American States) in Washington, D. C. (1955–1956), consultant in Human Genetics for the World Health Organization (1961–1986), director of the Coordination Center of Brazil of the Multinational Program of Genetics of the Pan American Union (1968–1973), director of the Centro de Estudos sobre Currículo para o Ensino de Biologia (CECEB) from 1972 to 1979, president of the Brazilian Society of Genetics (1968–1970) and of the Latin American Association of Genetics (1969–1971), founding member of the Academy of Sciences of the State of São Paulo (1974). He published more than 130 research papers on genetics and about 500 popularization articles. His main research interests were the systematics of Drosophila, the genetics of human populations, cytogenetics, medical genetics and genetic counseling, and genetics in psychiatry. Dr. Frota Pessoa was always one of the most active and respected enthusiasts for the teaching of biology and the popularisation of science and a promoter of public understanding of science. He actually taught science and biology in secondary schools of the public system of Rio de Janeiro from 1939 to 1958. Based on this experience, he wrote one of the first textbooks on biology for secondary education, which became a best seller and was published in many editions. In all, he published 26 textbooks and 17 guides for science and biology teachers. For these efforts, he won the UNESCO Kalinga Prize for the Popularisation of Science and the CNPq José Reis Award for the Divulgation of Science. He was also decorated by the Brazilian government with the Great Cross of the Brazilian Order of Scientific Merit and was awarded the 1989 Alfred Jurzikowyski Prize of the Brazilian Academy of Medicine, for relevant basic research for medicine.