Кіріспе

XIII ғасырдағы күрд ислам ғалымы Әл Хафиз Зайн әл Дин Абд әл Рахим әл Иракый (أبو الفضل زين الدين عبد الرحيم العراقي, 1325-1403) – белгілі күрд шафиғи ғалымы және өз заманының ең басты хадис ғалымы.

Өмірбаян

Ол: Әл-Ирақи, Иракпен байланысты, себебі оның тегі күрд, Ербил қаласынан шыққан, сосын әкесі оның жас кезінде Мысырға көшіп, сол жерде өсіп, оны дүниеге әкелген ізгі, құлшылық ететін әйелге үйленді. Ол 1325 жылы Нил өзенінің жағасындағы Маншиет әл-Махраниде дүниеге келді. Оның ата-анасы ізгі, тақуа адамдар болғандықтан, ол үш жасқа толғанда әкесі қайтыс болды. Ол сегіз жасында Құранды жатқа алды, сондай-ақ «Әл-Танбих», «Әл-Хави», «Имам» сияқты басқа да кітаптарды жаттап алды. Оның алғашқы қызметі қираат ғылымы болды, ол фиқһ пен оның бастауларын зерттеді және оларда жетістікке жетті. Оның ұстазы Джамал әл-Дин әл-Иснави оның түсінігін мақтап, сөздерін бағалап, пікірталастарын тыңдады. Содан кейін ол әл-Из ибн Джамадан нұсқа алып, хадис білімін үйрене бастады, сол себепті өз елінің ғалымдарынан білім алды, сосын хадис іздеу үшін Шам елдеріне және басқа жерлерге саяхат жасады. Ол шейх әл-Ислам Тақи әл-Дин әл-Субкимен кездесіп, бірнеше жыл бойы одан білім алды. Ол жиһадқа барып, Мекке әл-Мукарраманың жанында тұрып, көп еңбек етті, көшіріп, оқып, тыңдап, заманының ұлы хафизі болды, оның замандастары олай айтқан. Ол грамматика, тіл, есімдер, қираат, хадис, фиқһ және оның бастауларын білетін ғалым еді, бірақ оған хадис өнері басымдық берді, сондықтан ол осы саланың шебері атанды және осы салада теңдесі болмады.