Кіріспе

Христиандық реализм – христиан дәстүріндегі саяси теология. Ол үш Киелі кітапқа негізделген: адамзаттың күнәлілігі, адамзаттың еркіндігі және Ұлы Ырғақтың жарамдылығы мен маңыздылығы. Христиандық реализмнің негізгі саяси ұғымдары – билік тепе-теңдігі және саяси жауапкершілік. Бұл саяси-теологиялық көзқарас 20-ғасырлық американдық теолог және қоғамдық зиялы Рейнхольд Нибурдың еңбектерімен тығыз байланысты. Нибур адамдардың ішкі бұзылғандыққа бейімділігі Құдай Патшалығын жер бетінде іске асыруға мүмкіндік бермейді деп саққан. Адамдар арасындағы теңсіздіктерге байланысты біз Жердегі Көк Патшалығы идеалынан кейбір жағдайларда бас тартуға дайын болуымыз керек. Нибур адамның толыққанды жетілуі – иллюзия екенін айтқан, адамзаттың күнәлілігін әлем еңбек дауларымен, Мичиган штатының Детройт сияқты өнеркәсіптік орталықтардағы нәсілдік тәртіпсіздіктермен, Екінші дүниежүзілік соғыстың қасіреттерімен, коммунистік және фашистік тоталитарлық режимдермен, сондай-ақ Холокостпен бетпе-бет келген кезде ерекше атап көрсеткен. Христиандық реализм – 20-ғасырдың әлеуметтік жақсы хабар қозғалысына жауап ретінде пайда болды. Көптеген американдық саяси қайраткерлерге Христиандық реализм әсер еткен, олардың ішінде Барак Обама, Мартин Лютер Кинг және Джимми Картер бар.

Августин Гиппоның алғашқы ұлы христиан реалисі

Нибур және оның әріптестері өздерін еврей пайғамбарларынан бастау алған және кейін христиан теологиясы ретінде қалыптасқан христиан дәстүрін ұстанатындар деп есептеді. Гипполық Августин әдетте алғашқы ұлы христиан реалисі деп есептеледі. Нибур Августинның "осы құрметке лайық екенін, себебі оның «Civitas Dei» еңбегіндегі әлеуметтік шындық суреті қоғамның барлық деңгейлерінде кең таралған әлеуметтік топтарды, шиеленістерді және бәсекелестікті жеткілікті түрде бейнелейді" деді. Екі қаланың қарым-қатынасын зерделеу арқылы Августин христиандық үміттің қазіргі әлемдегі мәселелерге адамдардың жауапкершілігіне қалай әкелетінін түсінді. Оның пікірінше, христиандар Құдайдың Патшалығын күтіп, жер аударылғандар сияқты өмір сүреді, бірақ Құдайдың соңғы үкімі христиандарға осы дүниедегі міндеттерін орындауға мүмкіндік береді. Сондықтан христиандар жай ғана бақылаушы емес. Олар моральдық өмір сүру үшін осы дүниеге толыққанды қатысуға шақырылады, сонымен бірге осы дүниелік тілектерден босатылып, жалпы игілікке үлес қосуға ұмтылу керек. Қазіргі әлемдегі мәселелерге қатысты Августин адамдардың осы мәселелерді толық шеше алатынына үміттенбегенмен, оларға мән беру қажет.

Саяси ықпал

Христиандық реализм суық соғыс дәуірінде Американың сыртқы және ішкі саясатына зор ықпал етті. 1960 және 1970 жылдардағы саяси ой-пікірде христиандық реализмнің әлсіреуіне байланысты пайда болған неоконсервативті қозғалыстың көптеген өкілдері Нибурдың философиясына адал екендерін жариялады; алайда, кейбір сыншылар неоконсервативтілік Нибурдың әлеуметтік әділдікке берілгендігін назарға алмады (немесе тікелей қабылдамады) деп санайды.

ХХІ ғасырдағы христиандық реализм

9/11 оқиғасынан кейінгі дәуірде бірқатар ғалымдар саяси реализмнің шамадан тыс секулярлы сипатына, әсіресе постмодернистік сын тұрғысынан сұрақтар қоюда. Кембридж университетінің профессоры Чарльз Джонс халықаралық құқық пен нормативтік теория халықаралық қатынастар теориясында христиандық этикаға негізделгенін ұсынды. Англия мектебімен байланысты болған ғалымдардың христиандық реалистік негіздеріне қарамастан, халықаралық қатынастарда дінге деген қызығушылықтың қайта жандануы салыстырмалы түрде жаңа құбылыс болып табылады.