Кіріспе

Лэнс Уильямс пен Марк Файнару Уада "Көлбеу ойыны" кітабын Сан-Франциско хроникасының журналистері болған кезде бірлесіп жазды. Стероидтер саласындағы тергеу жұмыстары үшін Уильямс пен Файнару Уада 2004 жылы Джордж Полк сыйлығымен марапатталды. Тергеу барысында Уильямс пен Файнару Уада алғаш рет былай деп хабарлады:
жеңіл атлетика жұлдызы Марион Джонс стероид жеткізушісі BALCO-дан заңсыз препараттар алған деген күдік туды.
әлемдік рекорд иегері Тим Монтгомери федералдық қазылар алдында стероидтер қолданғанын мойындады.
бейсбол шебері Джейсон Джанби стероидтер қолданғанын куәландырды.

2006 жылдың 5 мамырында Файнару Уада мен Уильямс федералдық қазылар алдында құпия ақпаратты қалай алғанын айту үшін шақырылды. 31 мамырда авторлар Сан-Францискодағы АҚШ округтік судьясы Мартин Дженкинстен куәлік беруден босатуды сұрады. Бұл өтінішке Вашингтон Пост тілшілері Карл Бернштейн және бұрынғы бас прокурор Джон Эшкрофттің бұрынғы баспасөз хатшысы Марк Коралло берген жазбаша куәліктер қолдау көрсетті, бірақ 2006 жылдың 15 тамызында қабылданбады. 2006 жылдың 21 қыркүйегінде сотқа бағынбағандықтары үшін журналистер сотқа наразылық танытқандары үшін 18 айға түрмеге кесілді. Екеуі де дереккөздерін ашудың алдында түрмеге отыруға дайын екендерін бірнеше рет мәлімдеді. Алайда, 2007 жылдың 14 ақпанында адвокат Трой Эллерман ақпаратты жария ету, прокурорларды жаңылыстыру, әділетке кедергі келтіру және қазылардың құпия ақпаратты жарияламау туралы бұйрығын орындамау қылмыстары үшін кінәлі деп мойындағаннан кейін екеуі де түрме жазасынан құтылды. Екі журналист 2007 жылы тамаша журналистика үшін Дик Шап сыйлығымен марапатталды. Файнару Уада 2007 жылдың қарашасында "Хроникадан" кетіп, ESPN-ге қосылды. 2009 жылдың тамызында Уильямс "Хрониканы" қалдырып, Тергеулік репортаждар орталығының жаңа Батыс жағалауы бөлімшесі – "Калифорния күзетшісіне" өтті.

Куәлік беруге мәжбүрлеу

2006 жылдың 15 тамызында АҚШ-тың Файнару Уадаға қарсы қозғалған іс аясында, 06 90225 нөмірімен, АҚШ аудандық судьясы Джеффри Уайт Файнару Уада мен Уильямсқа сотқа шақыру қағаздарына бағынуды және куәлік беруді бұйырды. Олар осыған бағынбаса, сөйлеуге келісетінше немесе үлкен жюри тоқтатылғанша соттан тыс жазаға тартылып, түрмеге қамалады деді. Егер жоғары соттың шешімі бұл үкімді күштен шығарса, олар бұл міндеттен босатылуы мүмкін. Бұрын журналистер куәлік беруден гөрі түрмеге отыруға дайын екендерін мәлімдеген еді.

Дау

Судья Уайт сотқа шақыруды қолдау туралы шешім қабылдағаннан кейін, екі журналисті дереккөздерін ашуға мәжбүрлеу керек пе, жоқ па деген мәселе бойынша көп дау туды. Көптеген адамдар баспасөз құралдарының өмір бойы құпия дереккөздерді пайдаланғанын айтады, ал басқалары Фаинару Вада мен Уильямс құпия дереккөздерін ашпау арқылы, іс жүзінде әділетке кедергі келтіріп, тиісінше жазаға тартылуы керек деп санайды. Құпия дереккөздердің қажеттілігін жақтаушылар жиі The Washington Post газетінің Боб Вудвард пен Карл Бернштейннің жұмыстарын және олардың құпия көзі "Deep Throat" деп аталатын тұлғаны, олар Уотергейт жанжалы туралы мақалаларында бірнеше рет еске алады. Калифорнияның бас прокуроры Билл Локьер мәлімдеме жасап: «Журналисті дереккөзді қорғағандығы үшін түрмеге қамау – бұл тек баспасөз ғана емес, сонымен қатар калифорниялықтарға жасалған шабуыл» деді. Екі журналистің қорғаушысы, Hearst корпорациясының адвокаты Ив Бертон: «Менің ойымша, Фаинару Вада мен Уильямстың дереккөздерін қорғауға конституциялық құқығы бар. Құқық қорғау органдарының ақпаратты кімнің жариялағанын анықтауға деген қызығушылығы осы журналистердің жасаған маңызды хабарлауымен салыстырылуы керек деп санаймын. Соңғы тридцать жыл бойы журналистерді қорғаған заңдар болмағанда, біз Уотергейт, BALCO және болашақтағы мемлекеттік сыбайлас жемқорлықтың басқа да істерін білмей қалар едік. Осы мәселеде халық үшін бұл қаншалықты маңызды екенін көруге болады. Журналистер халыққа ақпарат беруге міндетті, ал мұқият ойластырылған және дұрыс қолданылған құпия дереккөздерді пайдаланбаса, үкіметімізге қатысты маңызды мәселелерді біле алмаймыз», – деді. Лэнс Уильямс та осыған ұқсас алаңдаушылық білдіріп: «Үкімет бізді қудалауға келгенде, бұл оқиға жарияланғаннан бері әлем өзгерді. Вудвард пен Бернштейннің заманында үкімет елді аралап журналистерге сотқа шақыру жіберген жоқ. Бұл өте жаңа құбылыс. Меніңше, бұл қазіргі Бас прокурордың жаңа тәсілі. Бірақ соңғы он жылда сотқа шақырылған журналистердің саны көп емес. Ал жақында сотқа шақырылғандардың саны соңғы 20-25 жылдағы сотқа шақырылғандардың санынан әлдеқайда көп. Біз түрмеге түсу қаупі бар екенін білмедік, үкімет дереккөздерді анықтауға тырысады деп ойлағанбыз, бірақ жағдай осы деңгейге жетеді деп күтпеген едік. Өйткені сол кездегі тәжірибе бойынша, олар осылай істемейтін».

Үкіметтің ынталандыруы

2006 жылдың 21 тамызында RealGM тілшісі Форрест Уилкинсонмен сұхбатта Лэнс Уильямс былай деді: "Біз үкіметтің стероидтерді қолдануға деген қызығушылығында дәйексіздік болды деп әрқашан ойладық. "Балкоға" қарсы істі қозғағандар есірткі қолданушыларды қорғау үшін бар күштерін жұмсады, алдымен олардың заңсыз есірткі қолдануын кешіріп, кейін сот құжаттарынан олардың есімдерін жойды. Бұл бай спортшыларды қорғауға жасалған әрекет бүгінге дейін жалғасуда". Файнару Вада да үкіметтің ниеттерін сұраққа алды: "Сізде өте танымал спортшылар бар, кейбір жағдайларда миллиондаған долларлық кірісі бар спортшылар, олар есірткі қолданушылар болды және спортты тазалауға ұмтылыс жасады", - деді ол, "Конгресс, мүмкін, олардың есімдерін ашу керек еді, бірақ барлық спортшылар қорғалды және олардың есімдері қоғамдық ақпараттан жасырылды немесе "Жоғарғы лига бейсбол ойыншысы", "NFL ойыншысы" сияқты жалпылама атаулармен ауыстырылды".

Кітаптан түскен пайда

"Көлбеу ойындары" кітабы жарықтанғаннан кейін, оларға заңсыз жолмен қол жеткізген материалдан пайда табудың қабыл болатыны жоқ па деген пікірталас туды. Файнару Вада мен Уильямс екеуі де кітабынан осы уақытқа дейін ешқандай пайда таппағанын мәлімдеді. "Біз әлі авторлық гонорардан түсім көрген жоқпыз. Мен тек мынаны айта аламын, біз байымаймыз, зейнетке шықпаймыз, жаңа үйлер, сарайлар немесе осы сияқты ештеңе сатып алмаймыз. Мен өмірімді өзгерте алмаймын (күлді). Тіпті солай болса да, бұл маңызды емес деп ойлаймын. Мен бұл жұмысты ақша үшін істеген жоқпын, Лэнс те ақша үшін істеген жоқ; біз бұл жұмысты репортаж жасауды ұнатамыз, себебі бұл керемет оқиға және маңызды оқиға, содан барып істедік", - деді Файнару Вада RealGM сайтындағы мақаласында. Ол сондай-ақ: "Лэнс әзілдеп, есептеп көргенде, ол "Хроника" газетіндегі тілші ретінде бір жылда [Барри] Бондстың үш иннингте табатын сомаға тең табыс табады" деген пікірін айтты. Уильямс одан да ары барып, "Көлбеу ойындары" кітабын жазу үшін жұмыстан демалыс алуға мүмкіндік беру үшін оларға алдын ала төлем түскенін айтты.