Кіріспе

Германиядағы мәдени ландшафт және бұрынғы Дүниежүзілік мұра орны – Германияның Саксония штатының астанасы Дрездендегі Эльба өзені бойында жатқан мәдени ландшафт және бұрынғы Дүниежүзілік мұра орны. Дрезден алқабы арқылы созылатын бұл аңғар, Орталық Еуропадағы Эльба өзені бойында қалыптасқан екі маңызды мәдени ландшафттың бірі, екіншісі – төмен ағыстағы Дессау-Вёрлиц бақшасы. Эльба аңғарының көркемдік және сәулеттік құндылықтары, оның ішінде Дрезден қалалық аймағы, сондай-ақ табиғи өзен жағалаулары мен еңістері 2004 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді. Бірақ, 2006 жылдың шілдесінде ол «Қауіпті Дүниежүзілік мұра» санатына енгізіліп, Валдшлюшен көпірінің салынуына байланысты 2009 жылдың маусымында тізімнен алынып тасталды.

Сипаттама

Мәдени ландшафт Эльбаның иректер бойындағы Дрезден қалалық аймағын қамтиды, ол оңтүстік-шығыстағы Лошвиц ауданынан солтүстік-батыстағы Острагегеге жазығына дейін созылады. Лузация таулы үстіртінің орманды Эльба беткейлері мен солтүстік-шығыстағы Дрезден даласы аңғарды қатаң желден қорғайды; жылдық орташа температурасы 9,3 және 10 °C аралығында болғандықтан, тіпті жүзім шаруашылығы (саксон шарабы) да кең таралған. Эльба жағалауы кең жайылымдармен (Эльбвизен) ерекшеленеді, олардың үстіне ешқандай құрылыс салмай, олардың орнында су тасқынының салдарынан бос қалған. Бұл ландшафт 1992 жылғы Еуроодақтың Мекендемелер туралы директивасына сәйкес қорғалатын аймақ болып табылады және көптеген кішірек қорғалатын аймақтарды (Naturschutzgebiete) қамтиды. Эльба аңғарындағы елді мекендер мен архитектура Дрезденнің Ренессанс дәуірінен бергі саксон резиденциясы ретінде дамуын көрсетеді. Қызығушылық тудыратын орындарға солтүстік беткейдегі Альбрехтсберг сарайы, қамалы мен ескі ауылы бар Пиллниц, Лошвиц Шилер алаңындағы "Көк ғажайып" көпірі, жақын жердегі Дрезден фуникулері мен аспалы жолы, немесе Енидзе темекі фабрикасы жатады. Елба өзенінің үстіндегі тарихи қала орталығында салынған "Еуропаның балконы" атанған Брюль террасасының төңірегінде Фрауэнкирхе, Семеропера, Цвингер, Дрезден қамалы және Дрезден соборы, саксон сайлаушылары мен патшаларының католик сотының шіркеуі орналасқан. Оң жағалауда мемлекеттік канцелярия ғимараты мен Жапон сарайының төңірегіндегі үкіметтік кварталы бар Иннер Нойштадт ауданы жатыр. Жақында салынған Жаңа Синагога немесе Саксон Ландтагы бұл суретті аяқтайды. Блазевиц сияқты ауданның бір бөліктері қаланың тарихи шағын аудандары болып табылады, сонымен қатар өнеркәсіптік аудандар да бар.

Дүниежүзілік мұра мәртебесінің жойылуы

Өзенді кесіп өтетін төрт жолақты Валдшлюшшен көпірін салу жоспарлары даулы болды. 2006 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра комитеті Дрезденнің Эльба аңғарын Қауіпті Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізіп, оны Дүниежүзілік мұралар тізімінен алып тастау мүмкіндігін қарастырды. Комитеттің ресми сайтында "Ельба өзені арқылы көпір салу жоспарлары мүліктің ландшафтының тұтастығына соншалықты зиян келтіруі мүмкін, осыдан оның Дүниежүзілік мұралар тізімінде болуға лайық емес болуы мүмкін" деп көрсетілген, сондықтан Дрезденнің Эльба аңғарына "Қауіпті Дүниежүзілік мұралар тізіміне" енгізу туралы шешім қабылданды, сондай-ақ 2007 жылы жоспарлар орындалған жағдайда мүлікті тізімнен шығаруды қарастыру үшін. Көпір 2005 жылы референдумда мақұлданғанмен, қалалық кеңес 2006 жылдың 20 шілдесінде көпір салуға конкурс жариялауды тоқтатуға шешім қабылдады. Бірақ бірнеше сот шешімінен кейін қала 2007 жылдың соңында көпір салуды бастауға мәжбүр болды, ал 2008 жылы қосымша сот отырыстары өткізілді. 2008 жылдың шілдесінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра комитеті құрылысты тоқтату және ландшафттың тұтастығын қалпына келтіру үмітімен Дрезденнің Эльба аңғарын Дүниежүзілік мұралар тізімінде қалдыруға шешім қабылдады. Әйтпесе, мүлік 2009 жылы тізімнен шығарылатын болды. 2009 жылдың маусым айында Севильяда өткен ЮНЕСКО отырысында Дүниежүзілік мұра комитеті 14 дауысқа 5 қарсы, 2 қалысқан дауыспен Дрезденнің Эльба аңғарының Дүниежүзілік мұра орны мәртебесін жою туралы шешім қабылдады.