Хуан Сюань: Чұ патшалығының императоры және өмірі

Кіріспе

Қытай императоры (369–404)

Хуан Сюань (369 – 19 маусым 404), әдепті есімі Цзиндао (敬道), лақап аты Лингбао (靈寶), ресми атауы Чу императоры Вудао (楚武悼帝), Цзинь әулетінің әскербасысы. Ол қысқа мерзімге Цзинь императоры Анның тағын басып алып, 403 жылы өзінің Чу мемлекетін жариялады, тарихта Хуан Чу деп белгілі. Бірақ 404 жылы генерал Лю Ю бастаған көтеріліспен жеңіліп, қаза тапты. Ол Хуан Вэннің кіші ұлы болған.

Ерте мансап

Хуан Сюань 369 жылы, сол кездегі Цзинь әскербасы Хуан Вэньнің және оның әйелі Сима Синганның (司馬興男) Нанканг ханшайымы, Цзинь императоры Миннің қызының кіші ұлы болып дүниеге келді. (Тағы бір дерек бойынша, ол Хуан Вэньнің күңі Ма ханымнан туған.) 373 жылы Хуан Вэнь қайтыс болғанда, оның лауазымы оның үлкен ұлы Хуан Сиге (桓熙) тиесілі болуы керек еді. Бірақ Хуан Вэньнің інісі Хуан Чонг, Хуан Вэньтің әскерге басшылық етуді сеніп тапсырған адам, Хуан Сидің Хуан Вэннің тағы бір інісі Хуан Ми (桓秘) және Хуан Вэннің тағы бір ұлы Хуан Цзи (桓濟) оны өлтіріп, билікке қол жеткізуді жоспарлап отыр деп ойлады, сондықтан Хуан Сиді, Хуан Цзиді және Хуан Миді қамауға алды. Оның орнына, Хуан Вэньнің лауазымын Хуан Сюаньға беруді қалағанын мәлімдеді. Осылайша Хуан Сюань төрт жасында Нань командирлігінің герцогы атағын мұраға алды, ал герцогтік шамамен қазіргі Жинчжоу, Хубэй аймағына сай келетін. Хуан Сюань өскен сайын амбициялы болып, жоғары лауазымдарға талпынды, бірақ императорлық үкімет оған күдікпен қарады және 391 жылға дейін үкіметтік қызметке тағайындамады. Сол жылы ол император Сяовудың мұрагер ханзадасы Сима Дзэдзоңның (кейін император Ань) көмекшісі болды. Осы шамада ол император Сяовудың кіші інісі, Куаиджи ханзадасы Сима Даозимен жаман қарым-қатынасқа түсті. Сима Даози Хуан Сюаньды қонаққа шақырған бір мәжілісте, мас болғаннан кейін: «Хуан Вэнь қартайғанда опасыздық жоспарын жасаған жоқ па?» деді. Хуан Сюань бұл сөздерге қатты қорқып, Сима Даози оны өлтірер деп ойлап, жерге жығылды. Осыдан бастап ол ханзадаға ашу ішін қозды. Соңында Хуан Сюань Исинь командирлігінің (義興, қазіргі Уси, Цзянсу) губернаторы болды, бірақ бұл лауазымның өзінің қабілетіне сай емес екенін сезінді, сондықтан отставкаға келіп, өз герцогтігіне қайтты. Ол император Сяовуға жолдаған баяндамасында император Сяовудың Хуан Вэньге көп қарызы бар екенін айтты, бірақ император Сяову бұл баяндаманы назарға алмады. Хуан Сюань Нань командирлігінде болған жылдары, аймақ халқы Хуан Сюаньден Цзинь провинциясының (荊州, қазіргі Хубэй және Хунань) губернаторы Инь Чжунканнан (殷仲堪) гөрі көбірек қорқыды. Иньнің өзі де Хуанға өте құрметпен және қорқынышпен қарады. Нәтижесінде, Хуан Сюань халқына да, губернаторға да қалағанын істетіп, өзінің ықпалын жүргізді.

Huan Xuan was born in 369, as the youngest son of Huan Wen, then the paramount general of Jin, and his wife, Sima Xingnan (司馬興男) the Princess of Nankang, the daughter of Emperor Ming of Jin. (An alternative account has him as born of Huan Wen's concubine Lady Ma.) When Huan Wen died in 373, his title should have gone to his heir apparent Huan Xi (桓熙), his oldest son. However, Huan Chong, Huan Wen's brother whom Huan Wen entrusted the command of the army to, believed (correctly) that Huan Xi was in a plot with another brother of Huan Wen's, Huan Mi (桓秘), and another son of Huan Wen's, Huan Ji (桓濟), to assassinate him and take power, and so detained Huan Xi, Huan Ji, and Huan Mi. Instead, he declared that it was Huan Wen's desire that his title be passed to Huan Xuan, and so Huan Xuan, at age four, inherited the title of Duke of Nan Commandery, with the dukedom roughly corresponding to modern Jingzhou, Hubei. As Huan Xuan grew in age, he became ambitious and wanted high posts, but the imperial government was highly suspicious of him and did not give him governmental posts until 391, when he became an assistant to Emperor Xiaowu's crown prince Sima Dezong (later Emperor An). Around this time, he had an encounter with Emperor Xiaowu's younger brother Sima Daozi, the Prince of Kuaiji, that went badly—as at one feast where Sima Daozi invited Huan Xuan as a guest, after Sima Daozi became drunk, he made the statement, "Was it not true that when Huan Wen became old, he planned treason?" Huan Xuan was so struck by the statement that he fell prostrate on the ground, fearing that Sima Daozi would kill him, and from this point he bore a grudge against the prince. Eventually, Huan Xuan became the governor of Yixing Commandery (義興, roughly modern Wuxi, Jiangsu), but felt that the post was not sufficient for his talent, and he therefore resigned and returned to his dukedom, and he wrote a report to Emperor Xiaowu that was highly accusatory in tone in which he claimed that Emperor Xiaowu had much to owe to Huan Wen, and Emperor Xiaowu ignored the report. During Huan Xuan's year at Nan Commandery, the people of the commandery were far more fearful of him than of the governor of Jing Province (荊州, modern Hubei and Hunan), Yin Zhongkan (殷仲堪). Yin himself was very respectful and fearful of Huan as well. Effectively, Huan Xuan got his way with both the people and the governor, whatever he wanted.

Қуаттылықты біртіндеп арттыру

396 жылы Сяову императоры қайтыс болғаннан кейін, император Ан император болды, ал ол дамуы бұзылғандықтан, Сима Даоцзи оның ағасы ретінде регент ретінде қызмет етті. Сима Даози қабілетсіз болды, ал оның сенімді серіктестері Ван Гуобао (王國寶) және Ван Сю (王緒) сыбайлас жемқорлықтан байып алу мүмкіндігін пайдаланды. Олар Инь Чжункан мен Ван Гонг (王恭) Ян (兗州) және Цин (青州) провинцияларының (ол кезде қазіргі орталық Цзянсу) губернаторының әскери күшінен қорқып, Сима Даозиді өздерінің иеліктерін азайтуға көндірді. Ван Гонг бұл әрекетіне жауап ретінде Ван Гуобао мен Ван Сюйді шығару туралы кампанияны талқылау үшін Инге хабаршыларын жіберді. Хуан Сюань өзінің ісіне кедергі келтіруге көмектеседі деп сеніп, Иньді Ван Гонгтың науқанына қосылуға шақырды. Ван Гонг Инге қосылатынына сеніп, науқанды бастады және Сима Даозиді Ван Гуобао мен Ван Сюйді өлтіру үшін тез қорқытты. 398 жылы Хуан Сюань Гуан провинциясының (廣州, қазіргі Гуандун және Гуанси) губернаторы лауазымын сұрады, ал Сима Даози Иньмен жаңа тәртіпсіздіктер басталады деп қорыққандықтан, оған бұл лауазымды беруге дайын болды. Хуан Сюань бұл лауазымға қабылданды, бірақ Гуан провинциясының астанасы Паню (番禺, қазіргі Гуанчжоу, Гуандун) қаласына хабарламады. Сол жылы Сима Даозидің өз иелігінің бір бөлігін тартып алып, оны өзінің серіктесі Ван Юға (王愉) бергеніне ашуланған Ю Кай (庾楷) Ю провинциясының (豫州, қазіргі орталық Анхуй) губернаторы Ван Гонг пен Инді Ван Ю мен Сима Даозидің тағы бір серіктесі Сима Шанцзиді (司馬尚之) шығаруды көздейтін тағы бір көтеріліске кірісуге көндірді. Алайда, шын мәнінде әскери адам болмағандықтан, Инь алға қарайғы әскерлерге Хуан Сюань мен Ян Куанцзиге (楊佺期) команда берді. Олар тез арада астана Цзяньканға қарай алға жылды, бірақ Ван Гонгтың генералы Лю Лаоцзи (劉牢之) оған қарсы шығып, оны тұтқынға алып, өлтірді. Ван Гонг қайтыс болғаннан кейін, Сима Даози Инь коалициясын жоюға тырысты. Ол оны биліктен шығаруды бұйырды және оның орнын Хуан Сюаньның туысы Хуан Сю (桓脩) -ға берді, ал Цзян провинциясын (江州, қазіргі Цзянси және Фуцзянь) Хуан Сюаньға және Юн провинциясын (雍州, содан кейін қазіргі солтүстік Хубэй мен оңтүстік-батыс Хэнань) Янға берді. Хуан мен Ян бірден Инге қарсы шықпайды, бірақ билік бабын қабылдағысы келеді. Бұл Инь әскерлерінің дереу кері шегінуіне себеп болды, өйткені Инь өзінің Цзинь провинциясын қайтадан қорғағысы келді және көп ұзамай Сима Даозиді өзіне қайтаруға мәжбүр етті, бірақ Хуан, Инь және Ян арасындағы араздықтың тұқымы себілді. Ин Хуаннан қорқып, Янмен одақтасты. Алайда, ол Янға да қорқынышты болды, сондықтан Янның Хуанға бірге шабуыл жасау жоспарын бірнеше рет тоқтатты. 400 жылы Цзинь провинциясы қатты су тасқынынан зардап шекті, ал Инь су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін азық-түлік қорын толығымен сарп етті. Хуан бұл мүмкіндікті пайдаланып, Инге үлкен шабуыл жасады. Ян Инге көмекке келді, бірақ әскерлері нашар қамтамасыз етілген Хуан Ин мен Янды жеңіп, оларды өлтірді, олардың провинцияларын басып алды, ал Цзинь территориясының үштен екі бөлігін тиімді бақылауға алды. Хуанның дарегі арта түсті, ол құдайлардың ықыласына ие екенін дәлелдеу үшін жиі адамдарға сәттілік белгілерін ұсынды. Ол одан әрі Сима Даозиге (осы уақытқа дейін оның ұлы Сима Юаньсян регент ретінде ауыстырған) хат жазып, оны Ван Гонгты өлтірген деп жалған айыптап отырды. 401 жылы стратегияшы Чжан Фашунның (張法順) ұсынысы бойынша Сима Юаньсян Хуанды бас тартқан деп жариялады және оған қарсы науқан бастады, бірақ қолдау үшін Лю Лаожиге толықтай арқа сүйеді. Лю, егер Сима Юаньсян Хуанға қарсы жеңіске жетсе, оны бақылауға алмай қалады деп алаңдайтын, қайтадан тарапты өзгертіп, Хуанға қосылды, ол бастапқыда астанаға шабуыл жасаудан қорықты, бірақ ақырында Бьян Фанцзидің (卞範之) үндеуінен солай етті, көп ұзамай Цзяньканға жетті, ал Сима Юаньсянның күштері құлдырады. Хуан Сюань императорлық режимді қолға алды, Сима Юаньсянды өлтірді және Сима Даозиді жер аударыды (бірақ көп ұзамай оны жер аударылу кезінде өлтірді). Хилалы Люға сенбейтін Хуан оны әскери қолбасшылықтан айырып, Лю қайтадан көтерілуге тырысты, бірақ өз армиясының офицерлері қайталанған көтерілістерден шаршап, оны тастап кетті, ол өзін-өзі өлтірді. Хуан енді бүкіл Цзинь империясын басқаратын болды. Алайда Хуанның көп ұзамай-ақ өзіне тым сенімді екені және батыл емес екені көрініп тұрды. Ол император Анға солтүстікке қарай кейінгі Циньге қарсы аттануға бұйрық берді, бірақ кейін император Анға солтүстікке қарай аттануға бұйрық бермеуге бұйрық берді. Бұдан әрі, флотын дайындағанда, ол жемістерді кішкентай кемеге жинады, шайқас оған қарсы бұрылса қашуға дайын болды. Ол сондай-ақ шенеуніктерге өте сын көзбен қарады; кез келген ұсақ қателік одан қатаң жаза алды. Ол сондай-ақ қазыналарға өте берілді және қымбат суреттерді, жазуларды немесе үйлерді көргенде, оларды алудың жолын табуға тырысты. Кейбір амбициялы адамдар оның әлсіздігін көріп, оған қарсы көтерілуді қарастырды. 403 жылы Хуан Сюань өзін Чу патшасы деп жариялады және тоғыз сыйлықты алды, бұл болашақ биліктің белгілері. 403 жылдың қысында ол император Аннан тақты оған беруді талап етті және ол жаңа Чу мемлекетінің императоры болды.

After Emperor Xiaowu's death in 396, Emperor An became emperor, and as he was developmentally disabled, Sima Daozi, as his uncle, served as regent. Sima Daozi was incompetent, and his trusted associates Wang Guobao (王國寶) and Wang Xu (王緒) took the opportunity to become wealthy from corruption. They feared the military powers that Yin Zhongkan and Wang Gong (王恭) the governor of Yan (兗州) and Qing (青州) Provinces (at that time, roughly modern central Jiangsu) possessed and persuaded Sima Daozi to reduce their domains. In response, Wang Gong sent messengers to Yin to discuss a campaign to seek the removal of Wang Guobao and Wang Xu. Huan Xuan, believing that a disturbance would help his cause, encouraged Yin to join Wang Gong's campaign. Wang Gong, believing that Yin would join him, then started the campaign, and quickly intimidated Sima Daozi into executing Wang Guobao and Wang Xu. In 398, Huan Xuan requested the post of governor of Guang Province (廣州, modern Guangdong and Guangxi), and Sima Daozi, afraid that he would start a new disturbance with Yin, was quite willing to give him the post. Huan Xuan accepted the post but did not actually report to Panyu (番禺, modern Guangzhou, Guangdong), the capital of Guang Province. Later that year, angry that Sima Daozi had seized part of his domain and given it to his associate Wang Yu (王愉), Yu Kai (庾楷) the governor of Yu Province (豫州, then modern central Anhui) persuaded Wang Gong and Yin to start another rebellion aimed at the removals of Wang Yu and another associate of Sima Daozi's, Sima Shangzhi (司馬尚之) the Prince of Qiao. However, not being actually a military man himself, Yin gave the commands of the forward armies to Huan Xuan and Yang Quanqi (楊佺期). They quickly advanced toward the capital Jiankang, but Wang Gong's general Liu Laozhi (劉牢之) then turned against him, capturing and executing him. With Wang Gong dead, Sima Daozi next tried to destroy Yin's coalition by ordering him deposed and giving his post to Huan Xuan's cousin Huan Xiu (桓脩), while giving Jiang Province (江州, modern Jiangxi and Fujian) to Huan Xuan and Yong Province (雍州, then modern northern Hubei and southwestern Henan) to Yang. Huan and Yang hesitated—not willing to turn against Yin immediately but wanting to accept the powerful posts. This caused an immediate withdrawal of Yin's troops, as Yin wanted to resecure his Jing Province, and soon forced Sima Daozi to return the post to him, but the seeds of dissension between Huan, Yin, and Yang were sown. Yin, apprehensive of Huan, soon entered into an alliance with Yang. However, he was also apprehensive of Yang, and therefore repeatedly stopped Yang's plans to attack Huan together. Around the new year 400, Jing Province was suffering under a major flood, and Yin exhausted his food supplies for flood relief. Huan took this opportunity to make a major attack on Yin. Yang came to Yin's aid, but with the troops poorly supplied, Huan defeated both Yin and Yang and killed them, seizing their provinces, becoming effectively in control of two thirds of Jin territory. Huan became even more ambitious, and often had people offer him signs of fortune to try to show that he was being favored by the gods. He further wrote to Sima Daozi (who had, by this point, been displaced as regent by his son Sima Yuanxian), accusing him of falsely having Wang Gong killed. In 401, at the suggestion of the strategist Zhang Fashun (張法順), Sima Yuanxian declared Huan a renegade and started a campaign against him, but was thoroughly reliant on Liu Laozhi for support. Liu, who was more concerned that Sima Yuanxian would become uncontrollable if he were victorious against Huan, again changed sides and joined Huan, who was initially fearful of attacking the capital but eventually did so at the urging of Bian Fanzhi (卞範之), soon reached Jiankang, and Sima Yuanxian's forces collapsed. Huan Xuan took over the control of the imperial regime, executed Sima Yuanxian, and exiled Sima Daozi (but soon had him killed in exile). Not trusting of the treacherous Liu, Huan stripped him of his military command, and Liu tried to rebel again—but his own army officers were tired of repeated rebellions and deserted him, and he committed suicide. Huan was now in control of the entire Jin empire. Huan, however, soon displayed signs of over confidence and lack of actual fortitude. He had Emperor An issue an edict ordering him to advance north against Later Qin, but then had Emperor An issue another edict ordering him not to do so. Further, as he prepared his fleet, he set aside the treasures on a small ship, ready to flee if the battle turned against him. He was also hypercritical of his officials; any small error would draw a serious punishment from him. He was also very attached to treasures, and whenever he saw precious paintings, calligraphy, or houses, he would find some way to obtain them. Some ambitious individuals began to see signs of weakness in him and considered rising against him. In 403, Huan Xuan had himself created the Prince of Chu and given the nine bestowments, both signs of coming usurpation. In winter 403, he had Emperor An yield the throne to him, and he became emperor of a new Chu state.

Қысқа билік және өлім

Хуан Сюань ата-анасын қайтыс болған соң император және императрица деп құрметтеді, әйелі Лю ханымды императрица етіп тағайындады. Бірақ, император болғаннан кейін ол үнемі қорқып, ұйықтамай жүргендігі айтылады. Ол шенеуніктерін күні бойы ұсақ-түйек жұмыстармен айналыстыруға мәжбүр етті, сондай-ақ халыққа ауыр салмақ салған ірі сарай салу жобаларын бастады. Бастапқыда Хуан Сюаньға қарсы тұруға батылы жеткен жалғыз жоғары лауазымды адам – И провинциясының (қазіргі Сычуань және Чунцин) губернаторы Мао Ку (毛) болды. Бірақ, көп ұзамай генерал Лю Ю, Лю Лаоцзидің туысы Хэ Вуцзи, Хуан Сюаньның шенеунігі Лиу Майдың (劉邁) інісі Лю И арасында құпия келісім жасалды. Оларға көптеген басқалар да қосылды, және 404 жылдың көктемінде Цзинькоу (京口, қазіргі Чжэньцзян, Цзянсу) және Гуанлинг қалаларынан Хуанға қарсы көтеріліс ұйымдастырылды. Хуан Сюань қорқып, өзінің туысы Хуан Цян (桓謙) Синье патшасы Лю Юге шайқаста жеңілген соң, император Аньмен бірге батысқа қашып, Цзянькангты Лю Ю коалициясына табыстады. Лю Ю астанаға келгеннен кейін, бұрынғы Цзинь императоры Хуанның қолында болғанына қарамастан, Цзиньді қайта орнатуды жариялады. Хуан Сюань жақын арада бұрынғы штабына, Цзянлингке жетті. Шенеуніктері енді оған құрмет көрсетпес деп қорқып, оларға одан да қатал қарады, бұл оның қол астындағылардың арасында наразылықты күшейтті. Хэ Вуцзи мен Лю И Цзянлингке жылдам ілгеріледі, ал Хуан тағы да қашуды жоспарлады. Оның бағыныштысы Мао Шиужи (毛脩之), Мао Кудың туысы, Мао Ку оны қолдайтыны туралы жалған ақпарат берді, соның салдарынан Хуан Сюань батысқа қарай И провинциясына бет алды. Бірақ, ол көп ұзамай Мао Кудың әскеріне тап болды, олар оның кемелеріне садақпен және жебелермен күшті шабуыл жасады, нәтижесінде кемелер шашырап кетті. Әскер офицері Фэн Цян (馮遷) Хуанның кемесіне өршіп, оның басын кесіп өлтірді. Оның бес жасар ұлы Хуан Шенг (桓昇) Цзянлингке жеткізіліп, оның да басы кесілді. Хуан Сюань қайтыс болғаннан кейін, оның туыстары мен немерелері бір жылдан астам уақыт бойы түрлі лауазымдарда бекініп тұрды, бірақ соңында барлығы өлтірілді немесе басқа аймақтарға қашуға мәжбүр болды. Хуан Сюаньның жаңа әулет құру арманы орындалмады.

Huan Xuan posthumously honored his parents as emperor and empress, and he created his wife Lady Liu empress. He was, however, described as being constantly in fear after he became emperor, not being able to sleep well. He forced his officials to spend all day on minutiae, and he further started major palatial construction projects that imposed great burden on the people. Initially, the only major official who dared to oppose Huan Xuan was Mao Qu (毛璩) the governor of Yi Province (modern Sichuan and Chongqing). However, a conspiracy soon formed among the general Liu Yu, Liu Laozhi's nephew He Wuji, and Liu Yi the brother of Huan Xuan's official Liu Mai (劉邁). They were soon joined by a number of other conspirators, and in spring 404 they started the uprising against Huan from the cities of Jingkou (京口, in modern Zhenjiang, Jiangsu) and Guangling. Huan Xuan panicked, and as soon as his cousin Huan Qian (桓謙) the Prince of Xinye lost some relatively minor battles to Liu Yu, Huan fled west with Emperor An, yielding Jiankang to Liu Yu's coalition. Once Liu Yu was in the capital, he declared the reestablishment of Jin, even though the former Jin emperor was still in Huan's hands. Huan Xuan soon arrive at his old headquarters of Jiangling. Fearful that his officials would no longer respect him, he dealt out even harsher treatments, which led to even greater alienation among his subordinates. He Wuji and Liu Yi quickly advanced on Jiangling, and Huan planned to flee again. His subordinate Mao Xiuzhi (毛脩之), Mao Qu's nephew, falsely informed him that Mao Qu would support him, and Huan Xuan headed west toward Yi Province. He soon encountered Mao Qu's troops, which made heavy bow and arrow attacks on his fleet, causing it to scatter. The officer Feng Qian (馮遷) boarded Huan's ship and beheaded him. His five year old son Huan Sheng (桓昇) was delivered to Jiangling and beheaded as well. After Huan Xuan's death, his cousins and nephews would hold out at their various posts for more than a year, but eventually were all killed or forced to flee to other states. Huan Xuan's hopes of establishing a new dynasty was no more.