Кіріспе

Құс түрлері

Көк жұмақ құсы (Paradisornis rudolphi) – жұмақ құсының ірі түрі. Бұл Paradisornis туысының жалғыз өкілі, бірақ бұрын Paradisaea туысына жатқызылған. Ол әлемдегі ең таңғажайып және әсем құстардың бірі саналады, оның еркектерде ғана болатын жарқын және әсем бүйір қауырсындары, сондай-ақ еркектерге тән екі ұзын сым тәрізді қауырсындары бар.

Диета

Көк жұмақ құсы негізінен жеміс жейтін түр, инжір, дәнек жемістері және жидектер сияқты әртүрлі жемістермен қоректенеді, бірақ рационында жануарлар да кездеседі; олар тек жәндіктер ғана емес, сонымен қатар кесірткелер сияқты омыртқалы жануарларды да қамтиды. Олар көбінесе жеке тамақтанады, бірақ ұрғашылар мен жас құстар басқа құстармен немесе басқа түрлермен бірге ағаштарда тамақтануға бейім. Жеміс іздегенде жоғары жағында, ал жануарлар іздегенде төменгі биіктікте азықтанатындары байқалады.

Өсіру

Аталық көп әйел алады және әсерлі сүйіспеншілік биін көрсетеді. Бірақ көптеген жұмақ құстарынан өзгеше, ол әдетте жұқа талға жалғыз өзі билейді, ал анасы жақыннан бақылайды. Би кезінде аталық бұтақтан басымен төмен қарай ілініп тұрады. Кеудесінің ортасындағы қызыл шекарасы бар қара овал ырғақты түрде кеңейіп, тарылады. Оның күлгін-көк түсті қауырсындары жаңғырықтай жайылып, денесін алға-артқа қозғайды, ал қара жіптері екі жаққа қарай екі әдемі иілім құрайды. Би кезінде ол үнемі жұмыртқаға ұқсас, әлсіз гуылдаған дыбыс шығарып, анасы қашық кетсе қайта шақыру үшін шырылдайды немесе сөйлейді. Ұя салу және бала күтімі міндеттерін тек аналық атқарады; ол сабақтар, бұтақтар, пальма жапырақтары, жүзімдер және басқа материалдардан ұясын өзі салады, көбінесе жалпақ, тостаған тәрізді пішінде. Олар көбінесе бір жұмыртқа туады, бірақ екі жұмыртқа сирек кездеседі, ал анасы балаларын қорғауға өте бейім. Жұмыртқалар лосось түсіне жақын, ал ұштарында қызыл қоңыр, қызыл немесе ақшыл қызғылт реңдегі ұсақ дақтар болады.

Қалыптануы мен сақталуы

Тұрақсыздықтан туындаған орта мекендеу орындарының жоғалуы, шектеулі таралған аймағы, популяцияның аз саны және кейбір аймақтарда құнды қауырсыны үшін аулау фактілеріне байланысты, сиырқұстың сирек кездесетін көк түрі IUCN Қауіпті Түрлердің Қызыл Тізімінде "Қауіпке ұшырауы мүмкін" деп тіркелген. Ол CITES-тің II қосымшасына енгізілген. Оның саны азайып бара жатқаны болжанып отыр, шамамен 2500-ден 10000 басқа дейін.