Кіріспе

Пайдалану – құралдарды жалға беру компаниялары активтердің тиімділігін бағалаудың басты әдісі. Ең қарапайым түрінде, ол активтерден түскен нақты кірісті, олардың қамтамасыз ете алатын мүмкін кіріске қатысты өлшейді.

Есептеулер

Жалға беруді пайдалану әртүрлі есептеулерге бөлінеді және барлық компаниялар дәл бірдей жұмыс істемейді. Жалпы алғанда, екі негізгі есептеу бар: активтің физикалық пайдаланылуы, ол жалға алуға қолжетімді күндер санына қатысты нақты жалға алынған күндер саны арқылы өлшенеді. (Бұл жабдықтың кейбір түрлері үшін сағаттармен өлшенуі мүмкін) және активтің қаржылық пайдаланылуы (Солтүстік Америкада «$ Пайдалану» деп аталады), ол белгілі бір кезеңде алынған жалға алу кірісі, мақсатты немесе стандартты, жеңілдіксіз тариф бойынша алуға болатын әлеуеттік кіріске қатысты өлшенеді. Физикалық пайдалану кейде «ағымдық пайдалану» деп те аталады, онда жалға беру компаниясы активтердің ағымдағы пайдалануын нақты уақытқа қарай бағалайды (мысалы, қазір, бүгін сағат 9:00 және т.б.). Пайдалану есептеулері көптеген факторларға байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы: 2 апта сайын профилактикалық техникалық қызмет көрсетуді қажет ететін жабдықтары бар компания, айдағы қолжетімді күндер санын азайтуға шешім қабылдауы мүмкін, себебі жабдық техникалық қызмет көрсетуге байланысты айына 2 күн қолжетімсіз болады. Кейбір жалға беру бизнестері жалға алу шарты бойынша төлем жасау кезінде «тегін күндер» ұсынады, мысалы, ұлттық немесе мемлекеттік мерекелерде, сондықтан жабдық физикалық тұрғыдан жалға берілгенімен, сол күндері табыс таппайды. Кейбір компаниялар ең төменгі тарифтерді қолданады, мысалы, сіз экскаваторды 1 күнге жалға алсаңыз да, 3 күндік ең төменгі тариф есептеледі. Осылайша, физикалық пайдалану күні 100% құрайды, бірақ қаржылық пайдалану 300% құрайды, өйткені сіз 1 күн жұмыс істегеніңіз үшін 3 күндік кіріс алдыңыз. Пайдалану көрсеткіштерін өлшеу және есептеуде басқару командаларына көмектесу үшін жалға беру бағдарламалық құралы әдетте қажет болады. Активтерді қадағалау бағдарламалық құралы пайдалану көрсеткіштерін арттыру немесе басқару үшін де маңызды болуы мүмкін. Бұл контексте пайдалану рентабельділікпен тығыз байланысты. Төмен физикалық пайдалануды жалға алу тарифтерін жоғары ұстау арқылы жеңілдетуге болады, ал жоғары физикалық пайдалану әдетте жалға алу тарифтерін төмендетуді негіздейді. Жабдықтың әртүрлі түрлері тарифтер мен пайдалану арасындағы қатынасты өзгерте алады.