Кіріспе

Crotaphytus reticulatus, әдетте тіркесімді жағалы кекілек деп аталатын, Crotaphytidae тұқымдасына жататын орташа мөлшердегі кекілек түрі. Бұл түр Тамаулипан мезквитасының жартылай құрғақ, тасты аймақтарына тән. Оның ареалына АҚШ-тың Техас штаты және Мексиканың Коахуила, Нуэво-Леон және Тамаулипас штаттары кіреді. Crotaphytidae тұқымдасының барлық түрлерінің ішінде C. reticulatus ғана тасты ортаға ғана шектелмейді.

Сипаттама

Crotaphytus reticulatus – қоңырға дейін сарғыш қоңыр түсті кесіртке, денесінің, аяқ-қолдарының және құйрығының көп бөлігін торлы өрнек жабады. Осы торлы өрнектердің кейбіреуі қара пигментпен толтырылған. Crotaphytus туысының қалған түрлерінен айырмашылығы, C. reticulatus-та еркек және ұрғашы арасында түс айырмашылығы көбейту маусымында ғана байқалады. Осы кезде еркектердің кеуделері ақырған сары түске боялады. C. reticulatus-тың жағасы нашар көрінеді, ал алдыңғы жағасы құрсақ жағынан толық. Жұмсақ тіс (dewlap) немесе тамақ аймағы жасыл-сұр түсті, ортасы қара пигментті. Көбейту маусымында ұрғашының тамақ аймағы ортасында қара пигментсіз ақтан сарыға дейін өзгереді. Симметриялық қара дақтар өрнектің кейбір бөліктерін толтырады. Құрсақ беті ақ немесе қаймақ түсті. C. reticulatus толық ұзындығы (құйрығын қоса есептегенде) өседі. Еркектердің мойнында қара жағасы, кеудесі мен тамағында сары белгілері болады. Ұрғашылар жұмыртқалауға дайын болғанда құрсақтарының астыңғы жағында қызғылт жолақтар пайда болады. Жағалы кесірткелердің құйрығының тамырында кішкентай қалталары және алдыңғы аяқтарының үстінде тері бүктемелері болады. Осы жерлерде кенелер мен қышымалар жиналады. C. reticulatus-та туыстың қалған бөлігінде кездесетін жамбас қуысының артқы бөлігіндегі кене қалталары жоқ. Бұл туыстың алғашқы ата-бабалар тобынан ең бірінші бөлініп шыққанын көрсетеді. C. reticulatus-тың аузында қара меланин және жамбас қуысының қара секрециясы бар. C. antiquus-тан басқа туыстың қалған бөлігінде сұр секрециялар кездеседі.

Мінез-құлық

Желілі жағалы кекірек күндізгі және негізінен етқоректі, омыртқасыздармен және басқа да кішкентай шаян тәрізділермен, тіпті басқа кекіректермен де қоректенеді. Көбінесе күнге күйіну үшін тастарға шығып отырады, бірақ оған жақындағанда жылдам қашады. C. reticulatus өмірін жерде, жақын туысы жолбарыс кекірегі сияқты өткізеді. Қауіп сезгенде, кеміргіштердің қуыстарына және бұталардың астына тығынады.

Қорғау мәселесі

C. reticulatus түрінің географиялық ареалы мекен орындарының қырылуы және, мүмкін, климаттың өзгеруі салдарынан тарылып барады. Желілі мойынды кекірек – АҚШ-та коллекциялаудан қорғалған жалғыз кротафит түрі.