Кіріспе

Евангелияның ежелгі қолжазбасы

"Codex Vercellensis Evangeliorum" деген атау Италияның Пьемонт аймағындағы Верчелли қаласындағы собор кітапханасында сақталған екі қолжазба кодекске сілтеме жасайды.

Көне латын тіліндегі "Кодэкс Верцелленсис"

Кафедральдық кітапханада сақталған ежелгі латын тіліндегі "Vercellensis Evangeliorum" кодексі, Евангелияның ежелгі латын тіліндегі ең ерте қолжазбасы саналады. Оның стандартты белгісі – "Codex a" (немесе Берон жүйесінде 3). Бұл кодекстегі Евангелиялардың реті: Матай, Жохан, Лұқа және Марқ, бұл рет кейбір басқа да көне "батыс" қолжазбаларында да кездеседі, мысалы, Беза кодексінде. Оның Матай 3-ші тарауында, 16-шы аяттан бұрын, Иса крещение алғанда кенеттен нұр шашырағандығы туралы мәлімдеме бар (Et cum baptizaretur, lumen ingens circumfulsit de aqua, ita ut timerent omnes qui advenerant). Кодекс Марқ Евангелиясының соңғы он екі аятын қамтиды, бірақ ол басқа бетке ауыстырылған. Марқ 15:15 аятынан кейінгі түпнұсқа беттері жоғалып кеткен, ал орнына 16:7 аятының ортасынан басталатын және 20-шы аятқа дейінгі мәтінді қамтитын, бірақ Вульгата нұсқасындағы қосымша бет қойылған. Беттердің мөлшерін ескере отырып, жоғалған түпнұсқа беттерде 9-20 аяттар болмаған деген қорытындыға келуге болады, бірақ бұл есептеу (1928 жылы С.Х. Тернер жасаған) тек төрт бет жоғалғаны, жазушы кездейсоқ мәтінді өткіріп алмағаны және қосымша бетті қойған адам жоғалған бетке қол жеткізгені туралы расталмаған болжамдарға негізделген. Алайда Тернер, жазушының неліктен төрт беттің біреуін ғана ауыстыруға тырысқанын түсіндірмеді. Қосымша беттің басқа қолжазбадан алынып, "Vercellensis Codex" кодексіне енгізілгені ықтимал. "Vercellensis Codex" мәтіні "Codex Corbeiensis II" (ff2) мәтінімен байланысты, ол да бір көне латын тіліндегі көшірме (онда Марқ 16:9-20 аяттары бар). Сенімді дәстүр бойынша, бұл кодекс Верчелли епископы Евсевийдің басшылығымен жазылған, бұл оны IV ғасырдың соңына жатқызады. Онда Эвталиан аппараты бар. Кодекс ХХ ғасырдың басында қалпына келтіріліп, тұрақтандырылды. Орта ғасырдың басында ант беру рәсімдерінде қолданылғандықтан, оның көп бөлігі оқуға қиын немесе тіпті жойылған, сондықтан оның мәтінін білу үшін бұрынғы редакторлардың еңбектеріне сүйенуге тура келеді.

Мәтіндік ерекшеліктері

Матай 27:9-да Еремия пайғамбар айтқан сөздер орындалған деген сөйлемде, Кодекс Еремия (Иеремиам) сөзін жойды, дәл сияқты қолжазбаларда: Кодекс Бератинус, Минускул 33, Ежелгі латын Кодекс Вероненсис (b), syrs, syrp, copbo. Лұқа 23:34-те: "Иса: "Әке, оларды кешір, олар не істеп жатырғанын білмейді", - деді" деген сөздерді жойды. Бұл жою Папирус 75, Синай, B, D*, W, Θ, 0124, 1241, Безелат кодексі, syrs, copsa, copbo қолжазбаларымен қолдалады. Сондай-ақ, онда Батыс интерполяциялары деп аталатын бірнеше жоюлар бар.