Жаңбыршы (Tringa incana) – орташа денелі су құсы. Сипаттамасы, түрі, және ғалымдардың жіктемесі туралы ақпарат. Қазақстанда кездесе ма? Толығырақ оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Айнала жүретін құс (Tringa incana; бұрын Heteroscelus incanus: Pereira & Baker, 2005; Banks et al., 2006) – орташа мөлшердегі су құсы. Сыртқы түрі жағынан өте жақын туысы – сұр құйрықты құс, T. brevipes-ке ұқсайды. Трингтер тұқымындағы құстардың ішінде, олардың қанаттары мен арқасы өрнексіз, сұр түсті болып келеді, ал көктемгі түсінде кеудесіне қарай таралатын қабықшалы өрнегі және екеуінің де айқын көзге көрінетін қас қабаты болады.
The wandering tattler (Tringa incana; formerly Heteroscelus incanus: Pereira & Baker, 2005; Banks et al., 2006), is a medium sized wading bird. It is similar in appearance to the closely related gray tailed tattler, T. brevipes. The tattlers are unique among the species of Tringa for having unpatterned, greyish wings and backs, and a scaly breast pattern extending more or less onto the belly in breeding plumage, in which both also have a rather prominent supercilium.
Таксономия
Қаңғыбас құс 1789 жылы неміс табиғаттанушысы Иоганн Фридрих Гмелиннің Карл Линнейдің «Жарамсалы табиғат жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында ресми түрде сипатталған. Ол оны Scolopax туысына жатқызып, Scopolax incana деген екі атау берді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1785 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтамның «Құстардың жалпы шолуы» кітабында сипатталған «күлгін түсті шұбар құсқа» негізделген. Лэтамның үлгісін табиғаттанушы Джозеф Бэнкс ұсынған. Ол 1777 жылы Уильям Андерсонның Джеймс Кук Тынық мұхитына жасаған үшінші сапарындағы Қоғам аралдарындағы Мо’ореа аралынан жиналған. Қаңғыбас құс 1858 жылы Спенсер Фуллертон Берд енгізген Heteroscelus туысына көшірілді, ал 2006 жылы бұрынғы жылы жарияланған молекулалық филогенетикалық зерттеулерге сүйене отырып, қазіргі Tringa туысына көшірілді. Tringa туысының атауы – 1603 жылы итальяндық табиғаттанушы Улиссе Альдровандинің жасыл құмшаңға берген нео-латынша атауы. Incana деген сөз латын тіліндегі incanus сөзінен алынған, ол «ақшыл сұр» немесе «көне» деген мағынаны білдіреді. Бұл түр монотипті, яғни ешқандай түршесі танылмайды.
The wandering tattler was formally described in 1789 by the German naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it in the genus Scolopax and coined the binomial name Scopolax incana. Gmelin based his description on the "ash coloured snipe" that had been described in 1785 by the English ornithologist John Latham in his book A General Synopsis of Birds. Latham's specimen had been supplied by the naturalist Joseph Banks. It had been collected in 1777 by William Anderson on the island of Mo'orea in the Society Islands during James Cook's third voyage to the Pacific Ocean. The wandering tattler was moved to the genus Heteroscelus which had been introduced by Spencer Fullerton Baird in 1858. and then in 2006 moved to the current genus Tringa based on a molecular phylogenetic study published the previous year. The genus name Tringa is the Neo Latin word given to the green sandpiper by the Italian naturalist Ulisse Aldrovandi in 1603 based on Ancient Greek trungas, a thrush sized, white rumped, tail bobbing wading bird mentioned by Aristotle. The specific epithet incana is from the Latin incanus meany "light gray" or "hoary". The species is monotypic: no subspecies are recognised.
Сипаттама
Бұл құстардың денесі мықты, жоғарғы жағы, қанат асты, беті мен мойны сұр түсті, ал құрсағы ақ. Олардың қысқа, қою сары аяқтары және қою сұр мүсігі бар. Жүптесу кезеңіндегі ересек құстардың ішкі жағында айқын жолақтар болады. Дауысы – жылдамдалатын, үзіліс-үзіліс ноталардың жылдам дірілі. Әрбір шақыруда 3 немесе 4 соққыдан тұруы мүмкін.
These birds have stocky bodies with gray upperparts, underwings, face and neck and a white belly. They have short dark yellow legs and a dark gray bill. Adults in breeding plumage are heavily barred underneath. The call is a rapid trill of accelerating, staccato notes. They can consist of 3 or 4 beats, per call.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Жазда, саяхаттаушы татлер Ресейдің қашық шығысында, Аляскада, Калифорния жағалауының бөліктерінде және Канаданың солтүстік-батысында кездеседі. Олар тау өзендері бойындағы тасты жерлерде ұялайды. Басқа уақыттарда оларды Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы тасты аралдарда, Калифорниядан Оңтүстік Америкаға және Австралияға дейінгі Тынық мұхитының тасты жағалауларында табуға болады. Көбеймейтін маусымда олар Тынық мұхитында кеңінен таралып, көбінесе жағалауларды және оқшау аралдарды іздейді.
In summer, the wandering tattler is found in far eastern Russia, Alaska, portions of the California coast and northwestern Canada. They nest in rocky areas along mountain streams. At other times, they are found on rocky islands in the southwest Pacific and on rocky Pacific coasts from California to South America and as far as Australia. In the nonbreeding season it is well distributed throughout the Pacific, often seeking coastlines and isolated islands.
Тамақ және азықтандыру
Олар бауырсақтар және теңіз құрттары сияқты су омыртқасыз жәндіктерімен қоректенеді. Көбейтілу маусымында олар жәндіктерді де жейді. Суда басып жүргенде, олар белсенді түрде азық іздейді, шағылысқан қимылдар жасайды. Тамақтану әрекеттеріне қысқа мерзім ішінде бір орынға қайта-қайта оралу кіруі мүмкін. Оларды тасты жағалаудың үстінен немесе пирс бойынан төмен ұшып бара жатқанын көруге болады.
They feed on aquatic invertebrates such as crustaceans and marine worms. During breeding season, they also eat insects. While wading, they forage actively, making jerky bobbing movements. Feeding behaviors can include repeated returns to the same location over short periods of time. They can be seen flying low over a rocky coastline or along a jetty.
Өсіру
Аналық 4 зәйтүн түсті жұмыртқаны беткей шұңқырға салады. Екі ата-ана да оларды күтіп, балаларына тамақтандыруға көмектеседі, олар ертеде өздеріне жем табуға қабілетті болады.
The female lays 4 olive colored eggs in a shallow depression. Both parents incubate and help feed the young, who are soon able to forage for themselves.