Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қысқаша және көрнекті әңгімелеу
Short and descriptive story telling
Виньетка (/audio=en us vignette. ogg//v//ɪ//n/'/j//ɛ//t/, сондай-ақ /v//iː//n/'/ /) – қысқа және көрнекті мәтін түрі, уақыттың шағын кезеңін бейнелейтін француз тілінен алынған сөз. Виньеткалар көбінесе сюжетке емес, айқын образдылыққа және мағынаға баса назар аударады. Виньеткалар жеке-дара болуы мүмкін, бірақ олар көбінесе үлкендерек повестемелердің бір бөлігі болып табылады, мысалы, романдарда немесе әңгімелер жинағында кездесетін виньеткалар сияқты. Бұл сөз ағылшын тілінде алғаш рет 1751 жылы қолданылған және "декоративтік өрнек" деп анықталған. Бұл виньетканың ерекшеліктерін көрсетеді: қысқалық, спонтандылық және дереулік сезімі.
A vignette (/audio=en us vignette. ogg//v//ɪ//n/'/j//ɛ//t/, also /v//iː//n/'/ /) is a French loanword expressing a short and descriptive piece of writing that captures a brief period in time. Vignettes are more focused on vivid imagery and meaning rather than plot. Vignettes can be stand alone, but they are more commonly part of a larger narrative, such as vignettes found in novels or collections of short stories. In English, the word was first documented in 1751, and was given the definition “decorative design". This reflects the characteristics of a vignette; brief and spontaneous, with a sense of immediacy.
Тарих
19 ғасырда виньеткалар газеттерде кездесіп, жаңалық мақаласының тақырыбын жазушының көзқарасынан қысқаша, айқын сипаттаған. Норман Симс (2007) пікірінше, бұл виньеткалық эскиздер жазушыларға бүгінде көбінесе жоғалтып алатын мүмкіндік берді – қарапайым өмір туралы жазу мүмкіндігі. Журналистика мен әдебиет жазудың ерекше, бөлек салаларына ажырады, ал 19 ғасырдың соңында әдеби журналистика пайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін постмодернистік және тәжірибелік әдебиет өркендегеніне байланысты виньеткалардың ерекшеліктері қайтадан танымал болды. Постмодернистік әдебиет дәстүрлі «роман» құрылымын, хронологиялық сюжет пен кейіпкерлердің дамуы туралы ұғымдарды қабылдамайды. Минималистік, «өмірден орам» сияқты әдістер мен фрагментация постмодернистік әдебиетте танымал болды, бұл виньеткалардың да маңызды қасиеттері. Виньеткада флеш-фикшнге қарағанда аз әрекет пен драма болады, бірақ бір сәтті жанды түрде бейнелеуге көбірек мән беріледі. Осы серияда адамның жағдайына тән, мысалы, жалықтыру мен жалғыздық сияқты тақырыптарды жанды түрде бейнелеу үшін виньетка стилі қолданылады. Кино мен телешоуларда кейіпкерлердің ішкі әлемі мен өткен өмірі туралы толыққанды ақпарат беру үшін де виньеткалар қолданылады. 1989 жылғы «When Harry Met Sally» романтикалық комедиясында режиссер Роб Райнер ойдан шығарылған сюжет желісін қарт, үйленген жұбайлардың қалай танысқандары туралы шын өмірлік виньеткалармен үйлестіреді. Виньеткалар психологиялық зерттеулерде де қолданылады (қараңыз: Виньетка (психология)). Бұл виньеткалар бұрынғы зерттеулердің нәтижелеріне немесе нақты өмірдегі мысалдарға негізделуі мүмкін. Психологиялық зерттеулерде виньеткаларды пайдаланудың бір кемшілігі – адамдар осы ойдан шығарылған жағдайларға нақты өмірдегідей реакция білдірмеуі мүмкін. Виньеткалар психологиялық ұғымның ойдан шығарылған мысалын беру үшін де қолданылуы мүмкін. Виньеткаларды көбінесе Солтүстік Америка психологтары мен сараптамаларда қолданады (қараңыз: Виньетка (сараптама)).
In the 19th century, vignettes were found in newspapers and acted as brief and vivid descriptions of the news article’s subject, from the perspective of the writer. According to Norman Sims (2007), these vignette sketches “provided writers with something we often miss today: the opportunity to write about ordinary life.” By blending fact and fiction, journalists could use their writing to explore their uncertainties and speculations about the subject. Journalism and literature separated into different, distinct branches of writing, until literary journalism emerged in the late 19th century. Due to the rise of post modern and experimental literature after World War 2, attributes of vignettes resurfaced in popularity. Post modern literature rejects the conventional “novel” structure and notions of a chronological plot and character development. Techniques in postmodern literature such as minimalistic, “slice of life” stories and fragmentation became popular, which are also key characteristics of vignettes. A vignette contains less action and drama than flash fiction, and places more emphasis on vividly capturing a single moment. This series uses the vignette style to vividly portray themes of the human condition, such as boredom and loneliness. Movies and television shows also use vignettes to reveal more details about the inner world and past lives of characters. In the 1989 romantic comedy When Harry Met Sally, director Rob Reiner weaves the fictional plotline with real life vignettes of elderly, married couples telling the stories of how they met. Vignettes are also used in psychological research (see also: Vignette (psychology)) These vignettes may be based on previous research findings, or based on real life examples. A potential limitation of using vignettes in psychological research is that individuals may respond differently to these fictional scenarios than their real life response. Vignettes can also be used to provide a fictional example of a psychological concept. Vignettes have primarily been used by North American psychologists and in surveys. (see also: Vignette (survey)).
Винеткалардың жазушылары
Винеткалардың авторлары – Маргарет Атвуд, Элис Уокер, Эрнест Хемингуэй, Сандра Циснерос, Уильям С. Берроуз және Тим О’Брайен.
Writers of vignettes include Margaret Atwood, Alice Walker, Ernest Hemingway, Sandra Cisneros, William S. Burroughs, and Tim O'Brien.
Маргарет Атвуд
Маргарет Этвуд – канадалық жазушы, оның туындылары гендер және жеке сәйкестікті зерттейді. Маргарет Этвудтың "Әйел денесі" шығармасы жеті қысқа көріністен тұратын серия ретінде жазылған, және ерлер мен әйелдердің әйел денесіне қатысты көзқарастарының айырмашылықтарын көрсетеді. Төрт беттік бұл көріністер әйел денесінің қалай объектілеуге ұшырауы мүмкін екенін нақтылай түседі.
Margaret Atwood is a Canadian writer whose works explore gender and identity. Written as a series of seven short vignettes, Margaret Atwood’s The Female Body shows how perceptions of the female body differ between men and women. Only four pages in length, this series of vignettes highlights how the female body may be objectified.
Эрнест Хемингуэй
Эрнест Хемингуэй өзінің романдары мен әңгімелерімен танымал, және 1954 жылы әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды. "Біздің заманымызда" атты туындының жазу стилі – модернизм дәуіріне тән, қысқа, мәлімдемелі сөйлемдерден тұрады. "Біздің заманымызда" Бірінші дүниежүзілік соғыс пен оның салдарына, сондай-ақ ерлік, бейімделу, есейю және жауапкершілік тақырыптарына арналған. "Манго көшесіндегі үй" Чикагода өскен жас латын қызының көзімен Латын Америкасының мәдени ерекшеліктерін зерттейді. "Манго көшесіндегі үй" – негізгі оқиғаны құрайтын жеке виньеткалардан тұратын романдық туынды, және виньеткаларды кез келген тәртіппен оқуға болады: "Қайда қаласаң, содан баста. Ортасынан бастап, сыртқа қарай оқы. Қысқасы, кез келген жерден баста". "Жылаңаш түскі ас" есірткіге тәуелділік, гомосексуализм, зорлық-зомбылық және паранойя тақырыптарын зерттейді. "Олар алып жүретін заттар" шығармасында факт пен ойдан шығарылған аражік жоғалады, себебі баяндаушының аты автордың (Тим О'Брайен) атымен бірдей. Әр виньетка жоғалту, орын ауысу, естелік, жарақат және шындықтың мәні сияқты тақырыптарды зерттейді. О'Брайеннің "Олар алып жүретін заттар" атты туындысындағы жазу стилі бейресми, күнделікті және түсінікті. Кейбір оқиғалар басты кейіпкер Тимнің көзқарасынан бірінші жақта баяндалса, ал басқалары үшінші жақта, көбірек шектеулі көзқараспен айтылады.
Ernest Hemingway is noted for his novels and short stories, and was awarded the Nobel Prize for Literature in 1954. The writing style of In Our Time consists of succinct, declarative sentences characteristic of the Modernist period. In Our Time explores World War 1 and its aftermath, depicting themes such as masculinity, adaptation, maturity and responsibility. The House on Mango Street explores Latin American identity through the eyes of a young Latina girl growing up in Chicago. The House on Mango Street is a novel length work consisting of individual vignettes that frame an underlying story. and that the vignettes can be read in any order: "Start anyplace you want. Start in the middle and read your way out. In short, start anywhere." Naked Lunch explores themes of drug use, homosexuality, violence, and paranoia. The Things They Carried blurs the lines between fact and fiction as the first person narrator has the same name as the author (Tim O'Brien). Each vignette explores themes such as loss, displacement, memory, trauma, and the nature of truth. O'Brien's writing style in The Things They Carried is informal, colloquial, and straightforward. Some stories are told in first person from the perspective of protagonist Tim, while others are told in a more detached third person omniscient point of view.