Жануарларды қорғау: өсімдіктерден және химиялық заттардан жасалған, жануарларды алшақтату жолдары. Иіс және дәмге негізделген қорғағыштар туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жануарларды қорғау құралы – жануарларды жеке заттардан, сондай-ақ тағам, өсімдіктер немесе өзіңізден алшақтату мақсатымен жасалған кез келген зат немесе әдіс. Өсімдіктер мен басқа да тірі организмдерде жыртқыштардан қорғану үшін химиялық заттар – жартылай химиялық сигналдарды бөліп шығару қабілеті табиғи түрде болады. Адамдар осы қасиеттерді мақсатты түрде пайдаланып, жануарларды қорғаудың әртүрлі тәсілдерін құрайды.
An animal repellent consists of any object or method made with the intention of keeping animals away from personal items as well as food, plants or yourself. Plants and other living organisms naturally possess a special ability to emit chemicals known as semiochemicals as a way to defend themselves from predators. Humans purposely make use of some of those and create a way to repel animals through various forms of protection.
Шолу
Репелленттер әдетте жануардың қандай да бір нәрсеге қарсы табиғи теріс реакциясын пайдаланып жұмыс істейді, ал таңдалған нәрсе – жануардың табиғи ортасында одан қашуға үйренген (немесе инстинктивті түрде қашуға бейім) нәрсе болады. Химиялық репелленттердің екі негізгі түрі бар: иіс және дәм. Біріншісі жылы маусымда жақсы әсер етеді, ал екіншісі, жануар оны жегеннен кейін ғана суық маусымда тиімді. (Мысалы, Milorganite шалғы қоректігінің иісі оны тиімді репеллент етеді деп есептеледі.) Мұндай репелленттер жануарларды қорғайтын табиғи заттарды имитациялайды және/немесе белгілі бір жануарды немесе жануарлар түрін соншалықты мазалайды, олар қорғалған нысаннан немесе аумақтан қашады. Бұрыш, мүк, таррагон, сарымсақ, түрлі эфир майлары және кастор майы сияқты өсімдік тектес репелленттер, сондай-ақ диатомит топырағы және шіріген жұмыртқа қалдықтары осыған мысал. Бұдан өзге, кейбір репелленттер мақсатты жануарда қорқыныш сезімін тудыру арқылы әрекет етеді. Мұндай репелленттер жануарлардың зәрін, кептірілген қанды немесе шашын қамтуы мүмкін. Кейбір жануарлар өздерінің жыртқыштарының зәрінің иісін сезгенде қашады. Сондықтан, жолбарыс зәрі жануарларды қашықта ұстау үшін өте тиімді. Койот зәрі бұғыларды қорғау үшін қолданылады. Түлкі зәрі қояндарды, шұбарларды, борсықтарды, сорлы аңдарды және суырларды қорғауға пайдаланылады. Bobcat зәрі тышқандарды, егеуқұйрықтарды және басқа кеміргіштерді қуып шығарады. Қасқыр зәрі моосқа қарсы қолданылады. Қолданылған мысық құмы да тиімді. Үй итттеріне қарсы сірке суы қолданылуы мүмкін. Басқа репелленттер химиялық емес. Жай электрленген немесе тікенді сыммен қоршалған қоршау мал мен жыртқыш жануарларды механикалық түрде қорғай алады. Кейбір электрлік репеллент жүйелері акулаларға қарсы сынақтан өткен. Көлік құралдарында бұғыларды тас жолдан алшақтату үшін жоғары жиілікті сыбызғылар қолданылады, ал осыған ұқсас құрылғылар кейбір жәндіктерді немесе кеміргіштерді қорқыту үшін қолданылады. Үй жануарлары мен итттеріне арналған осы типтегі репелленттерге адамдарға әсер етпейтін жоғары жиілікті дыбыс шығаратын ультрадыбыстық құрылғылар жатады. Мұндай химиялық емес репелленттердің тиімділігі жануардан жануарға өзгеше болатындықтан және олардың жұмыс істейтінін дәлелдейтін ғылыми зерттеулердің аздығынан әлдебір дау тудырады. Дегенмен, олар қауіпсіз және адамгершілікке жатады, сондай-ақ қозғалысқа сезімтал шашыратқыштар мен электрондық үй жануарларын шектеу құрылғылары да сондай-ақ үй жануарларын иелерінің белгіленген аумақтарда ұстауына мүмкіндік береді. Кенияда арыстанды қорқыту үшін жарқыраған шамдар қолданылады. Идеал репеллент мақсатты жануарға ғана тән болуы керек; яғни, ол қорғауды қалаған жануарды қуып шығаруы керек, ал басқа жануарларға немесе адамдарға зиян келтірмеуі керек. Жануарларды қорғаудың бір түрі еншілес құстар үшін тиімді болуы мүмкін, ал басқа жануарларды қорғаушы сканкс үшін тиімдірек болуы мүмкін. Адамдарға немесе басқа тіршілік иелеріне әсер етпейтін, тек қана жағымсыз жануарларды қуып шығаратын репеллент әдісін жасау қиын болуы мүмкін.
Repellents generally work by taking advantage of an animal's natural aversion to something, and often the thing chosen is something that the animal has learned to avoid (or instinctively avoids) in its natural environment. Chemical repellents fall into two main categories, odor and taste. The former work better in the warm season and the latter, which ward off an animal only after it eats, in the cold season. (For example, the smell of the lawn fertilizer Milorganite is claimed to make it an effective repellent.) Such repellents mimic natural substances that deter animals and/or are designed to be so irritating to a specific animal or type of animal that it will avoid the protected object or area. Contact plant origin repellents such as pepper, peppermint, tarragon, garlic, various essential oils, and castor oil, as well as diatomaceous earth and putrescent egg solids, are examples. Further, some repellents function by inducing fear in the target animal. Such a repellent may contain animal urine, dried blood, or hair. Some animals will avoid anything that has the odor of the urine of their predators. Tiger urine is thus very effective at keeping away animals. Coyote urine has gained currency as a deer repellent. Fox urine is used to repel rabbits, groundhogs, woodchucks, squirrels and chipmunks. Bobcat urine repels moles, mice, voles and other rodents. Wolf urine is used to repel moose. Used cat litter is also effective. Domestic dogs can be repelled by vinegar. Other repellents are not chemical. A simple electrified or barbed wire fence can mechanically repel livestock or predator animals. Some electrical repellent systems have been tested against sharks. High frequency whistles are used on vehicles to drive deer away from highways, and similar devices are used to deter certain types of insects or rodents. Repellents of this kind for domestic cats and dogs include ultrasonic devices which emit a high frequency noise that does not affect humans. These types of non chemical repellents are controversial, both because their effectiveness varies from animal to animal and because there have been few scientific studies conducted to prove that they work. They are, however, safe and humane, as are motion activated sprinklers and electronic pet barriers, which latter are used by pet owners to confine their own pets to designated areas. Flashing lights are used to repel lions in Kenya. The ideal repellent is completely specific for the target animal; that is, it drives away the animal that one wishes to repel without affecting or harming any other animals or people. One type of animal repellent may be effective for raccoons, while another animal repellent may be more effective for skunks. It can be difficult to design a repellent method that drives away only undesirable animals while having no effect on people or other creatures.