Кіріспе

Free World Trust v Électro Santé Inc, [2000] 2 S. C. R. 1024, 2000 SCC 66, – Канада Жоғарғы Сотының патенттер, атап айтқанда, патенттік талаптарды түсіндіру және маңызды және маңызды емес элементтерді анықтау қажеттілігі туралы маңызды шешімі. Camco v. Whirlpool (2001), 9 C. P. R. (4th) 129 (SCC) ісімен бірге, Канада Жоғарғы Соты АҚШ-та қолданылатын эквиваленттер доктринасын қабылдамады және Catnic v. Hill & Smith ісінде Ұлыбританияның Лордтар Палатасы алғаш қолданған мақсатты түсіндіру доктринасын қабылдады. Бұл шешім – екі доктрина арасындағы Канада сот практикасындағы белгісіздікті шешкен маңызды кезең болды. Сот патенттермен қамтамасыз етілетін қорғау көлемін және құқық бұзушылық шарттарын да нақтылады.

Өмірбаян

Электромагниттік терапиялық жүйе – 1981 жылы шығарылған 1,113,156 канадтық патенттің ағылшын тіліндегі атауы. Канадалық доктор Роланд А. Дроле және Гаетан Шарланд осы құрылғыны «әр түрлі ревматизм және артрит ауруларын емдеуге арналған электромагниттік құрылғы» деп мәлімдеді. Олардың сызбалары, канадтық патентте көрсетілгендей, құрылғыны «Ri 2000 MAGNETOTHERAPY SYSTEM» деп белгілеген. 1983 жылы доктор Дроле және мырза Шарландқа «ЭЛЕКТРОМАГНИТТІК ТЕРАПИЯЛЫҚ ЖҮЙЕ ЖӘНЕ ӘДІСІ» деп аталатын тағы бір патент берілді, онда «Ri 2000» туралы толыққанды мәліметтер келтірілген және құрылғы «Ri 2000 RHUMART ТЕРАПИЯЛЫҚ ЖҮЙЕСІ» деп аталды. Бұл екінші патент 1981 жылғы патенттің көптеген ерекшеліктерін сақтап қалды. Шындығында, екі патент те өз құрылғыларын «RODROL INSTRUMENTATION INC.» деп көрсетіп, белгілеген. Free World Trust 1981 және 1983 жылдары шығарылған 1,113,156 («156 патенті») және 1,150,361 («361 патенті») нөміріндегі өнертабыстардың патенттерінің заңды иесі болды. 2000 жылдың 15 желтоқсанында Free World Trust v. Électro Santé Inc. ісінде Канада Жоғарғы Соты 156 және 361 патенттерін бұзу туралы шешім шығарды. Бұл іс Канадада «патентті бұзудың критерийін» және «мақсатты талаптарды құру принциптерін» белгілегенімен де атақты болды. Сот транскрипттерінде Électro Santé Inc. сияқты бәсекелес компанияның схемаларды емес, микроконтроллерді пайдаланатын ұқсас технологияны әзірлегені айтылған. Free World Trust Électro Santé компаниясын патентті бұзды деп сотқа берді, себебі құралдар әртүрлі болғанымен, өнертабыстардың нәтижесі бірдей болды. Квебек Жоғарғы Соты Électro Santé-нің өнертабысы жаңалық емес деп тапты және осылайша олардың өнертабысы жарамсыз деп танылды. Апелляциялық сот бұл шешімді жоққа шығарды және заң бұзушылық болмағанын анықтады. Бірауызды шешіммен Жоғарғы Сот апелляциялық соттың шешімін қолдады.

Соттың пікірі

Сот төрешісі Бинни бір ауыздан қабылданған шешімді жазды. Ол патентті "талапты құру" арқылы түсіндіру процесін сипаттаудан бастады. Талапты құру – патенттің маңызды емес бөлігін, патентпен қорғалатын негізгі элементтерінен ажырату процесі. Бұл жағдайда Free World иелігіндегі екі патенттің негізгі элементтері электромагниттік толқындарды "схемалық құралдармен" реттейтін басқару элементтерін қамтыды. Бинни анықтағандай, бұл өнертабыс белгілі компоненттердің қарапайым жиынтығынан әлдеқайда артық болды және жарияланымдарда бұрыннан болжалмаған. Бинни үшін басты мәселе – "сөзбе-сөз" және "мазмұндық" құқық бұзушылық арасындағы қайшылықты қалай шешу еді. Ол Патент заңының мақсаттарының бірі – ғылыми-зерттеу және дамуды ынталандыру үшін әділдік пен болжамдылыққа қол жеткізу екенін айтты. Патенттің кең ауқыммен қорғалуы инноваторларды талап етілген патенттің айналасындағы ұқсас идеяларды зерттеуден алаңдатуы мүмкін деп алаңдады. Биннидің пікірінше, болжамдылыққа "патент иесін оның талаптарымен байланыстыру" арқылы, ал әділдікке "осы талаптарды хабардар және мақсатты түрде түсіндіру" арқылы қол жеткізіледі. Бинни соттардың "өнертабыстың мәнін" табуға тырысуына күмәнмен қарады, себебі бұл жағдайды күмәнді және болжау мүмкін емес етеді. Оның ұсынған "мақсатты құрылымдау" тәсілі сөзбе-сөз түсіндіруден аулақ болып, патент иесі мен қоғам арасындағы әділдікті теңестіру үшін мазмұндық талаптардың ауқымын шектеуге бағытталған. Мақсатты құрылымдау маңыздыны маңызды емес нәрседен ажыратады. Талдау "патент жарияланған күніне патент қатысты өнер саласындағы білікті маманның" көзқарасынан жүргізіледі. Егер даулы өнертабыста маңызды элемент өзгеше болса немесе жоқ болса, құқық бұзушылық болмайды. Алайда, егер тек маңызды емес элементтер өзгеше болса немесе жоқ болса, құқық бұзушылық болуы мүмкін. Маңызды емес элемент – талаптың сөзінен анық маңызды болып көрінбейтін, немесе білікті оқырман оның орнын басатын элементті анықтай алатын элемент. Осы принциптерді істің фактілеріне қолдану кезінде Бинни Electro Sante өнертабысы Free World патентін бұзбайтынын анықтады. Бұл өнертабыстардың негізгі элементтері олардың нәтижесі емес, оларды өндіру тәсілі. Патент иесі белгілі бір нәтижеге жетудің барлық тәсілдерін монополиялауға құқылы емес. Микробақылаушыны қолдану едәуір өзгеше болғандықтан, ол жаңа өнертабыс болып табылады.