Кіріспе

Патентпен берілген құқықтарды бұзу – патент иесінің рұқсатынсыз патенттелген өнертабысқа қатысты тыйым салынған әрекетті жасау. Рұқсат көбінесе лицензия түрінде беріледі. Патент бұзушылықтың анықтамасы сот юрисдикциясына қарай өзгеше болуы мүмкін, бірақ әдетте патенттелген өнертабысты пайдалану немесе сатуды қамтиды. Көптеген елдерде патентті бұзу үшін пайдалану коммерциялық сипатта (немесе коммерциялық мақсатта) болуы керек. Патенттелген өнертабыстың қамтитын көлемі немесе қорғау шегі берілген патенттің талаптарында белгіленеді. Яғни, талаптардың шарттары патент иесінің рұқсатысыз не істеуге рұқсат етілмейтінін халыққа білдіреді. Патенттер аумақтық сипатта болады, сондықтан бұзушылық тек патенттің қолданыста болған елінде ғана мүмкін. Мысалы, егер патент АҚШ-та берілсе, онда АҚШ-тағы ешкімге патенттелген затты жасауға, пайдалануға, сатуға немесе импорттауға тыйым салынады, ал басқа елдердегі адамдар өз елінде патенттелген өнертабысты пайдалануға құқылы. Қорғау шегі елден елге өзгеруі мүмкін, себебі патенттің тексеруі әр елдің немесе аймақтың патенттік кеңсесімен жүзеге асырылады – немесе кейбір елдерде мазмұндық тексеру жүргізілмейді – және патентке қойылатын талаптар әртүрлі болуы мүмкін.

Жанама бұзушылық

Кейбір юрисдикцияларда патентті бұзудың "жайысқа бұзу" деп аталатын ерекше түрі бар. Жайысқа бұзушылық, мысалы, егер патентте бір құрылғы талап етілсе, ал үшінші тарап сол талап етілген құрылғыны жасау үшін ғана қолданылуы мүмкін өнімді ұсынса, орын алуы мүмкін.

Еуропа

Еуропада ұлттық патенттердің, еуропалық патенттердің ұлттық бөлімдерінің және Еуразиялық патенттердің бұзушылықтарын қарау құзыреті ұлттық соттарда болады, егер бұзушылық олардың аумағында болған жағдайда. Еуропалық экономикалық аймақ елдері үшін юрисдикция Брюссель режимімен айқындалады, яғни сол елдер үшін бұзушының тұрғылықты жері бойынша сот та құзыретті. Бірыңғай патенттік сотқа (БПС) қатысатын 17 ел үшін, бас тартпаған жағдайда, бұл сот ұлттық соттармен бірдей еуропалық патенттер бойынша құзыретті. БПС сондай-ақ БПС-қа қатыспайтын елдердің (мысалы, Испания, Норвегия) ЕЭА соттарымен бірге, егер жауапкердің сол жерде тұрғын жері/іскерлік орны болса, бірыңғай патенттердің бұзушылығына қатысты дауларды қарауға құзыретті.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ заңнамасында, егер сотталушы бұзушылық тудыратын өнертабысты немесе оған баламаны жасаған, пайдаланған, сатқан, сатуға ұсынған немесе импорттаған жағдайда құқық бұзушылық орын алуы мүмкін. Көптеген патенттік құқық бұзушылық істерінде лайықты роялти төлемі қарастырылады. 1971 жылдан бері бұл төлем "Georgia Pacific Corp. v. United States Plywood Corp." Федералдық апелляциялық сот шешімімен реттеледі. АҚШ-та реттеуші органдарға ұсыну үшін деректер жинау мақсатында патенттелген өнертабысты пайдалануға қатысты қауіпсіздік шаралары көзделген.

Аудит жүргізу және қорытындылар

Клиренс іздеу, сондай-ақ жұмыс істеу еркіндігі (FTO) іздеуі немесе бұзушылық іздеуі деп аталады, ол берілген патенттерде немесе күтіліп жатқан патенттік өтінімдерде өнімнің немесе процестің берілген патенттердің немесе күтіліп жатқан патенттік өтінімдердің кез келген талаптарын бұзатындығын анықтау үшін жүргізіледі. Клиренс іздеуіне сондай-ақ мерзімі өткен өнер де кіруі мүмкін, ол "қауіпсіз бейім" ретінде әрекет етеді, бұл өнімнің немесе процестің қоғамдық домендегі патенттер негізінде пайдаланылуына мүмкіндік береді. Мұндай іздеулерді көбінесе бір немесе бірнеше кәсіби патенттік іздеушілер жүргізеді, олар бір немесе бірнеше патенттік адвокаттардың басшылығымен жұмыс істейді. Егер адам белгілі бір саланың немесе өнімнің патенттік белсенділігі туралы алаңдаса, клиренс іздеуін жүйелі түрде (мысалы, ай сайын) жүргізуге болады. Клиренс іздеуінен кейін клиренс пікірі жасалады, яғни берілген патенттердің немесе күтіліп жатқан патенттік өтінімдердің талаптарын бұзатындығы туралы бір немесе бірнеше патенттік адвокаттардың құқықтық пікірі. Клиренс пікірлері "жарамдылық және күші" пікірімен бірге жасалуы мүмкін. Жарамдылық және күші пікірі – бұл берілген патенттің жарамдылығы және/немесе күші туралы құқықтық пікір. Басқаша айтқанда, жарамдылық пікірі – патенттік адвокат немесе патенттік агент берілген патентті талдап, соттың оның жарамдылығы немесе күші туралы қалай шешім қабылдауы мүмкін екендігі туралы пікір беретін құқықтық пікір немесе хат. Патентке қатысты сот процесі басталар алдында жарамдылық пікірлері жиі сұралады. 2007 жылғы бір зерттеуге сәйкес, жарамдылық пікірінің орташа құны 15 000 доллардан аспайды, ал бұзушылықты талдау 13 000 долларды құрайды. АҚШ патенттері үшін осы пікірлердің құны нақты патентке, қорғаныс пен бұрынғы өнерге сілтемелердің санына, айыптау материалдарының тарихының ұзындығына және қарастырылып отырған технологияның күрделілігіне байланысты оннан жүздеген мың долларға (немесе одан да көп) жете алады. Сондай-ақ, патент бұзылмайтынын көрсететін (немесе бұрынғы қолдану, араласу құқықтары немесе бұрынғы өнертабыс сияқты басқа да қорғаныс шараларын ұсынатын) пікір де мүмкін.

Патент бұзушылық сақтандыру

Патент бұзушылық сақтандыруы – бір немесе бірнеше сақтандыру компанияларының өнертапқыш немесе үшінші тарапты патентті әдейі бұзу қаупінен қорғау мақсатында ұсынатын сақтандыру полисі. 2006 жылдың маусым айында Еуропалық Комиссия үшін патенттік сот дауларының тәуекелдеріне қарсы сақтандыру схемаларының мүмкіндігін зерттеу жарияланды. Бұл есепте, өте аз, пропорционалды түрде қымбат, жекелеген патенттік сот дауларын сақтандырудың (PLI) қазіргі жағдайында жалғасу тиімді сақтандыру жүйесінің мақсаттарына жетпейтіні айтылды. Керісінше, Еуроодақ пен жекелеген патент иелеріне кең таралған PLI схемасынан туындайтын экономикалық және техникалық пайданы қамтамасыз ету үшін тек міндетті схема ғана тиімді деп есептелді.

"Қорқытшылық"

1840 жылдардан бері "патенттік қарақшы" термині патентті бұзып, өнертапқышқа басымдық құқығын мойындамайтындарды кемсіте айту үшін қолданылып келген. Мысалы, телеграфты ойлап тапқан Сэмюэл Ф. Б. Морз 1848 жылы досына жазған хатында мұндай жағдайға шағымданған.

"Қарақшы" термині патенттерін белсенді түрде қорғайтын патент иелерін сипаттау үшін де қолданылған. Осылайша, патентті әдейі бұзсаңыз немесе патентті күшпен іске қоссаңыз, сізді шектен шығып кетті деп санайтындар "қарақшы" деп атауы мүмкін.

Патент бұзушылық туралы іс қозғау туралы қауіп

Патентті бұзу туралы сотқа шағымдану туралы мәлімдеме, қауіп төнген адамның коммерциялық қызметіне күшті әсер етеді. Сондықтан, Ұлыбритания сияқты кейбір елдердің заңдарында негізсіз сот талабын ұсыну, белгілі бір шектеулерде, жеке өзіне зиян келтіру болып саналады. Бірақ, АҚШ-та бұл жағдай осылай емес.

Елеулі бұзушылық жағдайлары

Монсанто Канада Инк. Шмайзерге қарсы – Монсантоның патенттеген канола тұқымын өсіргені үшін канадалық фермерге талап арыз берілді. Apple Inc. Samsung Electronics Co., Ltd. компанияларына қарсы. Microsoft Corp. Motorola Inc. компанияларына қарсы. Immersion v. Sony компаниясына қарсы.