Сербтілендіру: Тарих және мәдени ассимиляция процесі
Serbianisation
Сербтілендіру – серб мәдениеті, тілі мен халқының таралуы. Тарихи аймақтардағы сербтілендіру саясаты, этникалық өзгерістер мен діни ықпал туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербтендіру немесе сербтендіру, сондай-ақ сербтілендіру, сербтендіру немесе сербтілендіру (немесе;; сърбизация немесе посръбчване; ; serbificare) – серб мәдениетінің, халқының және тілінің әлеуметтік интеграция арқылы немесе мәдени немесе күштеп ассимиляциялау арқылы таралуы.
Serbianisation or Serbianization, also known as Serbification, and Serbisation or Serbization ( or ; ; сърбизация or посръбчване; ; serbificare) is the spread of Serbian culture, people, and language, either by social integration or by cultural or forced assimilation.
Орта ғасырлар
Болгария және Румыния халқы қоныстанған Морава және Тимок өзендері арасындағы аймақ 1291/1292 жылдары Сербия мемлекетінің құрамына енді, осымен аймақтың сербтендірілуі басталды. Серб императоры Стефан Душанның үкімшілігіне өткен албандар мемлекеттік саясат талабы бойынша православие дініне көшіп, албан аттарын сербшелендіруге міндеттелді. XIV ғасыр серб деспоты Углеша Мрнявчевич, серб императоры Стефан Урош V атынан Македонияның көп бөлігін басқарып, Афон тауындағы монахтар қауымын сербтендіруге әрекет етті.
Populated by Bulgarians and Romanians, the area between the Morava and Timok rivers became part of the Serbian state in 1291/1292 which began the Serbianisation of the region. Albanians that came under the rule of Serb Emperor Stefan Dušan were required by state policy to convert to Orthodoxy and Serbianise their Albanian names. Uglješa Mrnjavčević, a fourteenth century Serbian despot who ruled much of Macedonia on behalf of Serb Emperor Stefan Uroš V attempted to Serbianise the monastic community of Mount Athos.
Сербия Княздығы
Тарихи деректерге сүйенсек, 19 ғасырдан бұрын Осман империясында ұлтшылдықтың өрлеуіне дейін Балқандағы қарапайым православиелік христиандардың көпшілігі өздерінің этникалық тегі туралы анық түсініксіздікке тап болған. Жергілікті оңтүстік славян тілінде сөйлейтін шаруалар өздерін діні, тұрғын жері және кәсібі арқылы анықтауға үйренген. Ұлттық мемлекеттер құрылғаннан кейін шаруалар мектептер мен әскери шақыру, ресми шіркеу және үкіметтік баспасөз арқылы идеологиялық тұрғыдан баулуға ұшырады. Осы мемлекеттік басқару құралдары арқылы ұлттық сананың нақты және қарқынды дамуы іске асырылды. 19 ғасырдың ортасындағы кейбір серб деректері Ништің оңтүстік-шығысындағы аймақтар, соның ішінде Оңтүстік Поморавье және Македония, негізінен болгарлармен қоныстанған деп дұрыс мәлімдеді. Сербияның "Видовдан" газетінде (No. 38, 29 наурыз 1862), болашақ болгар-серб шекарасы солтүстікте Дунайдан басталып, Тимок және Оңтүстік Морава өзендері бойымен, содан кейін Шар тауының сілемдері арқылы Қара Дрин өзеніне дейін, Охрид көліне қарай созылатыны айтылды. Бүгінгі Шығыс Сербия аймағы 17 және 18, 19 ғасырлардағы тұрақты соғыстар, жаулап алулар, оба, сербтердің ұлы қоныс аударуы және болгарлардың көші-қоны салдарынан аймақтағы басым халық тобының өзгеруіне куә болды. Серб революциясынан кейін және тәуелсіздік алғаннан кейін ғана серб ұлттық идеясы Ништің шығысындағы аймақта күш алды. Көптеген авторлардың пікірінше, шамамен 1850 жылы сербтер мен болгарлар арасындағы шекара Ништің солтүстігінен өтті, бірақ Киприан Роберт Ниш қаласының халқының жартысы сербтерден тұратынын мәлімдеді. Прокупле ауданында албандар ең көп санды этникалық топ болды, ал Враньеде болгарлар мен албандар азшылық серб халқымен қатар тең үлесте бөлінген. Пирот және Лесковац аудандарында болгарлар басым этникалық топты құрады. Түріктер негізінен ірі қалаларда тұрды және 1862 жылы басқа мұсылман азшылықтарымен бірге қуылды. Османдық кезеңде Ниш санджағы "Болгария" деп аталатын аймаққа енді. Сербия элитасы 19 ғасырдың ортасынан кейін Ништің оңтүстік-шығысындағы болгарлар ежелгі сербтер екенін мәлімдеді, бұл Гарашаниннің экспансионистік жоспары – "Начертание" жобасын іске асыру болды. 1870 жылы Оңтүстік Поморавье Болгария Экзархатына қосылды. Милан Савич осы кезде (1878) Ниш және оның төңірегі болгарлармен қоныстанған екенін айтты. Ресей мен Осман империясы арасындағы соғыстан кейін (1877-1878) Ниш, Пирот және Вранье аймақтарындағы жерлер Сербияның құрамына кірді. Сербия осы жаңа аумақтарды біркелкілендіріп, жаңғыртты және осылайша 19 ғасырдың соңында Тимок және Морава өзендерінің аңғарларындағы жергілікті болгарларды ассимиляциялады.
The historical sources demonstrate that before the 19th century and the rise of nationalism in the Ottoman Empire the majority of the ordinary Orthodox Christians on the Balkans had only a vague idea of their ethnic identity. The local South Slavic speaking peasants were accustomed to defining themselves in terms of their religion, locality, and occupation. After the national states were established, peasantry was indoctrinated through the schools and military conscription, the official Church, and the governmental press. It was through these instruments of the state administration, that a national identity came into real and rapid development. Some Serbian sources from the mid 19th century, correctly, continued to claim, the areas southeast of Niš, including Southern Pomoravlje and Macedonia, were mainly Bulgarian populated. Per Serbian newspaper, Vidovdan (No. 38, March 29, 1862), the future Bulgarian Serbian frontier would extend from the Danube in North, along the Timok and South Morava, and then on the ridge of Shar Mountain towards the Black Drin River to the Lake of Ohrid in the South. The region of today's Eastern Serbia faced a number of changes in regard to the dominant population group in the area, due to constant wars, conquests, plague Great Migrations of the Serbs, and Migrations of Bulgarians during the 17th and the 18th 19th century. It was only after the Serbian revolution and later independence that the Serbian national idea gained monumentum within the area east of Niš. According to many authors ca. 1850 the delineation between Serbs and Bulgarians ran north of Niš, although Cyprien Robert claimed that Serbs formed half of the town of Niš population. In the sub district of Prokuplje, the most numerous ethnic group were the Albanians, while in Vranje, Bulgarians and Albanians were equally distributed alongside minority Serbian population. In Pirot and Leskovac sub districts, the Bulgarians were the main ethnic group. The Turks lived mainly in the bigger towns, and were later expelled with other Muslim minorities in 1862. In Ottoman usage then the Sanjak of Niš was included in an area designated as "Bulgaristan", i. e. Bulgaria. Serbian elites after the mid of the 19th century, claimed that the Bulgarians located south east of Niš were Old Serbians, which was an implementation of Garašanin's expansionist plan called Načertanije. In 1870, the Southern Pomoravlje was included in the Bulgarian Exarchate. Milan Savić still claimed that at this time (1878) Niš and environs were Bulgarian populated. After the war between Russia and the Ottoman Empire (1877–1878), the lands in the regions of Niš, Pirot and Vranje became a part of Serbia. Serbia had successfully homogenized and modernized these new territories and in this way it assimilated the local Bulgarians of the Timok and Morava river valleys toward the end of the nineteenth century.
Сербия Корольдігі
1878 жылы Сербия тәуелсіздік алды және мемлекет ішінде әртүрлі этникалық топтардың діни ұстанымдарын және жеке есімдерін сербтендіруге қысым күшейді. Ништің демографиялық құрамы өзгерді, нәтижесінде 1878 жылға дейін қала халқының жартысын құраған сербтер 1884 жылы 80 пайызға жетті.
In 1878 Serbia became independent and pressure developed in the state for people from different ethnic groups to Serbianise religious denominations and their personal names. The demographics of Niš underwent change whereby Serbs who formed half the urban population prior to 1878 became 80 percent in 1884.
Черногория Княздығы
Заңгер және әлеуметтанушы Валтазар Богишичтің пікірінше, Черногорияның барлық православиелік азаматтары сербтер болған. Ол, олар көбінесе теміршілікпен айналысатын рома халқының шағын тобын сербтендіргенін мәлімдейді.
According to jurist and sociologist Valtazar Bogišić all Eastern Orthodox citizens of Montenegro were Serbs. He states that they Serbianised a small number of Romani people who mostly worked as blacksmiths.
Осман Македониясы
Сербияның өкілдері, мысалы, мемлекет қайраткері, дипломат және тарихшы Стоян Новакович, болгарлардың күшті ықпалына қарсы тұру үшін, жергілікті тұрғындарды болгарлардың қалған бөлігінен ажырату және "серб идеясын" сіңдіру мақсатында жеке славян македондық ұлттық санасын қалыптастыруға ынталандырды. 19 ғасырда серб ұлтшылдары Осман Македониясына сапар шегіп, жергілікті халық арасында серб ұлттық сезімін ояту үшін ұлттық үгіт-насихат жүргізді. Осы ұлтшылдардың бірі – Милош Милоевич, Сербияның ежелгі заманда әлдеқайда кең аумақты болғанын және көптеген континенттерге тарағанын айтты.
Representatives from Serbia, such as the statesmen, diplomat and historian Stojan Novaković encouraged a separate Slavic Macedonian identity to counter the strong Bulgarian influence, to separate the local population from the rest of the Bulgarians, and to instill the "Serbian idea". Serbian nationalist oriented politicians in the 19th century traveled to the area of Ottoman Macedonia and spread national propaganda with intent to build a Serbian national feeling among the local population. One of these nationalist was Miloš Milojević who claimed that Serbia in ancient times has been far bigger, with expansion to more continents.
Аға құс
Осман империясының алдындағы Сербия империясы мен оның институттарының ортағасырлық Сербиядағы Балқан влахтарын сербтестіруге уақыты болмады, себебі ол көп ұзамай түрік үстемдігіне түсті; бұл процесс 19 ғасырға дейін аяқталмады. Сонымен қатар, "влахтарды" сербтестіру процесі Серб Православ шіркеуі арқылы Далмация және Әскери шекараларда (Война Кражина), яғни Хорватия Корольдігінің аумақтарында, Боснияда влахтар өздерінің соңғы тұрақты мекенін тапты. Шіркеудің ерте және орта кезеңдерде влахтарды сербтестіру процесінде ең шешуші рөлі болды. 16-18 ғасырларда православиелік влахтардың қоныстану процесінің бірігуі және олардың серб ауыл халқына біртіндеп сіңісуі жоғары деңгейге жетті және Осман билігі тарапынан мойындалды. Соңғы кезеңде ең маңызды рөлді 1880 және 1890 жылдары "Србобран" газеті ойнады. Иво Баначтың сөзіне сәйкес, бұрынғы серб мемлекетінің барлық дербес билігі Осман империясы Печ патриархтарына берілді. Сербтер Габсбург монархиясына жеткізген тары жүйесі серб ұлттық санасын қалыптастырудың тиімді құралы болды. Печ патриархаты және кейіннен Карловци митрополиясы болгарлар, "влахтар", албандар, румындар және көптеген католик хорваттар сияқты Балқандағы православиелік халықтың бір бөлігін сербтестірді. Веран Курсардың пікірінше, батыс Балқандағы католик және мұсылман влахтар немесе басқа серб емес элементтердің болуын төмендетуге болмайды, бірақ бұл аймақтағы влахтардың басым көпшілігі православиелік христиандар және сербтестірілген, көбінесе екі тілді болған. Печ патриархатының қарауындағы барлық славян және славян тілінде сөйлейтін православиелік христиандар, яғни серб патриархтары, ақырында сербтер ретінде танылды, бұл процесс қазіргі заманға дейін толыққанды аяқталған жоқ.
Pre Ottoman Serbian Empire and its institutions had no time to serbicize the Balkan Vlachs in medieval Serbia, since it soon fell under the Turkish dominance; that process was not finished until the 19th century. Furthermore, the process of serbization, of "Vlachs" has been accomplished through the Serbian Orthodox Church in Dalmatia and the Military Frontiers (Vojna Krajina), i. e., in the territories of the Croatian Kingdom, together with Bosnia, where Vlachs found their final domicile. The Church had the most decisive role in the serbization process of Vlachs in the initial and middle phases. During the 16–18th centuries the amalgamation of the process of sedentarization of the Orthodox Vlachs and their gradual fusion into the Serbian rural population reached a high level and was recognized by the Ottoman authorities. In the final phase, the most significant role was played by the newspaper Srbobran in the 1880s and 1890s. According to Ivo Banac almost whole civil authority of the former Serbian state Ottomans transfer to the patriarchs of Peć. The millet system that the Serbs transferred to the Habsburg Monarchy was a good instrument for transmitting the Serbian national identity. Patriarchate of Peć and later Metropolitanate of Karlovci Serbianized parts of Balkan Orthodox people such as Bulgars, "Vlachs", Albanians, Romanians and a significant number of Catholic Croats. According to Vjeran Kursar although Catholic and Muslim Vlachs, or other, non Serbian elements which exist in the western Balkans should not be underestimated still the vast majority of Vlachs in that area were Orthodox Christians and Serbian(ised), often still bilingual. All Slavic or Slavicised Orthodox Christians under the jurisdiction of Patriarchate of Peć ie Serbian patriarchs were eventually identified as Serbs, this process did not finish until modern times.
Соғыс аралығындағы Югославия
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа Корольдық серб монархиясының демеушілігіне тәуелді болды, нәтижесінде елдегі басқа этникалық топтар қарсылық білдірген орталықтандыру және сербтендіруге бейімділік пайда болды. Соғыстан кейін Белградта жаңа үкімет құрылды, ол тез арада жандармерияны сербтендіріп, елдегі серб емес халықты жаңа Корольдықты Сербия Корольдығының жалғасы деп қарауға мәжбүр етті.
Following the First World War, the new Kingdom was reliant on patronage from the Serb monarchy that resulted in tendencies of centralisation and Serbianisation that other ethnic communities in the country opposed. In Belgrade a new government was formed after the war that quickly Serbianised the gendarmerie and made non Serbs in the country view the new Kingdom as an extension of the old Kingdom of Serbia.
Вардар Македониясы
Қазіргі Солтүстік Македония аймағы 1912 жылға дейін Осман империясының құрамында болды. 1911 жылғы «Британ энциклопедиясының» басылымына сәйкес, 20 ғасырдың басында Македония халқының көпшілігін славяндар құрады. Энциклопедияның өзінде осы славяндардың көп бөлігі «болгарлар» деп есептелді. Вардар Македониясы Сербия Корольдігіне қосылғаннан кейін, македондық славяндар мәжбүрлі сербтендіру саясатына тап болды. Өздерін болгарлар деп жариялағандар қудаланды немесе Болгарияға депортацияланды. Болгар экзархатының жоғары дін қызметкерлері де жер аударылды. Болгар мектептері жабылып, мұғалімдер жұмыстан шығарылды. Македония халқы сербтер деп жариялануға мәжбүр болды. Бас тартқандар ұрылып, азапталды. Скопьеден сербтер деп жариялаудан бас тартқан көрнекті тұлғалар мен мұғалімдер Болгарияға айдалды, кейін бұл аймақ «Оңтүстік Сербия» (ресми емес) немесе «Вардар Бановинасы» (ресми) деп аталды. Бұл аймақта сөйленетін диалекттер серб-хорват диалекттері деп танылды. Оңтүстік диалекттері білім беру, әскери және басқа да ұлттық іс-шараларда басылды, оларды қолдану қылмысқа жазаланды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Вардар Македониясында серб үкімдігі қайта орнатылды, жергілікті болгар немесе македон халқы танылмады және сербтендіру әрекеттері жалғасты. Югославия Македонияны «ассимиляция» және «ұлтандыру» арқылы біріктіруді мақсат тұтты, осы үшін екі негізгі міндет қойылды. Барлығы 4200 серб отбасысы, 50 000 серб жандармы мен әскері Сербиядан Вардар Македониясына көшірілді, бұл аймақты сербтендіруді және халықты өзгертуді жеделдету үшін жасалды. Халықтың шағын бөлігі өзін оңтүстік сербтер және сербтер деп жариялады, көбінесе мүмкіндікті пайдалану ниетімен. Сол билік өкілдері халыққа қатысты қайшылықты көзқарастарға ие болды, оларды сербтер деп айтса, жергілікті тұрғындар олардың сербтермен салыстырғанда теңсіздікке ұшырағанын байқады. Мемлекет жергілікті автономияны, мәдениетті немесе тілді қолдайтындарды «болгаршыл» деп санап, оларды жоюға тырысты. Болгарияға жақындығымен ерекшеленетін Тиквеш және Брегальница сияқты аймақтар серб четниктерімен күштеп сербтендірілді, нәтижесінде халық мәжбүрлі еңбекке жұмылдырылып, жергілікті көшбасшылар өлтірілді. 1930 жылдары Вардар Македониясында сербтендіруге қарсы тұрып, өзін македониялықтар деп санаған, бірақ болгар идеясы олар үшін жалғыз нұсқа емес екенін көрсеткен жаңа буын өсті. Дегенмен, жергілікті халықтың айтарлық бөлігі сербтендірілген славяндарға айналды. Үкімет пен оның кең ауқымды сербтендіру кампаниясы жергілікті халық арасында қалыптасқан македондық ұлттық сананың іздерін жоюға сәтсіз аяқталды. Аймақтың ассимиляцияланбауы серб саясатының пайдаланушылық және отаршылдық сипатымен, интеграцияға бағытталмауымен байланысты болды. Мемлекет жергілікті темекі монополиясын бақылап, тұрақты және айтарлықтай кіріс алды, бірақ тұрғындардың өмір сүру деңгейін көтеруге көп инвестиция жасаған жоқ. Министрлер мен лауазымды тұлғалар арасында үнемі ауысым болып тұрды, олар көбінесе сайлау алдында немесе мансаптық өсу үшін пайда болды, ал жергілікті әкімшіліктегі қызметкерлердің көпшілігі елдің басқа аймақтарынан келген, қабілетсіз және жемқор болды. Жергілікті тұрғындар әлеуметтік-саяси жүйеге қатысудан шеттетілді, элиталарға қысым көрсетілді және мемлекеттік қауіпсіздік күштері тұрғындар арасында үрейлі атмосфера құрды. Белградтың саяси элитасы жергілікті тұрғындарға сенімсіздікпен қарады, оларды «таза сербтер» деп атады немесе «классикалық оңтүстік» сияқты терминдер қолданды. Соғыс аралық кезеңде Болгария Вардар Македониясындағы сербтендіру саясатына наразылық білдірді. Екінші дүниежүзілік соғыста болгар армиясы оңтүстік Югославияны басып алды, ал олардың әскерлері жергілікті македондық славяндар тарапынан сербтендіруден құтылушылар ретінде қарсы алынды.
The region of present day North Macedonia until 1912 was part of the Ottoman Empire. According to Encyclopædia Britannica 1911 Edition, at the beginning of the 20th century the Slavs constituted the majority of the population in Macedonia. Per Britannica itself the bulk of the Slavs there were regarded as "Bulgarians". Immediately after annexation of Vardar Macedonia to the Kingdom of Serbia, the Macedonian Slavs were faced with the policy of forced serbianisation. Those who declared as ethnic Bulgarians were, harassed or deported to Bulgaria. The high clergymen of the Bulgarian Exarchate were also deported. Bulgarian schools were closed and teachers expelled. The population of Macedonia was forced to declare as Serbs. Those who refused were beaten and tortured. Prominent people and teachers from Skopje who refused to declare as Serbs were deported to Bulgaria. then called "Southern Serbia" (unofficially) or "Vardar Banovina" (officially). The dialects spoken in this region were referred to as dialects of Serbo Croatian. Southern dialects were suppressed with regards to education, military and other national activities, and their usage was punishable. Following the First World War Serbian rule was reinstated over Vardar Macedonia, the local Bulgarian or Macedonian population was not recognised and an attempted Serbianisation occurred. Yugoslavia aimed to incorporate Macedonia through "assimilation" and "nationalisation" through two main goals. Total numbers were 4,200 Serb families with 50,000 Serb gendarmes and troops relocated from Serbia to Vardar Macedonia to advance the Serbianisation of the region and population. A small number of inhabitants did declare themselves as South Serbs and Serbs, often done for reasons of opportunism. The same authorities held conflicting views toward the population, whom they told were Serbian, whereas local inhabitants noticed they were treated unequally in relation to their Serb counterparts. The state considered individuals that supported local autonomy, culture or language as a Bulgaroman and sought their suppression. Regions with pro Bulgarian sentiments such as Tikveš and Bregalnica were violently Serbianised by Serb četniks that resulted in the population being gathered up for forced labour and local leaders killed. In the 1930s a more homogeneous generation was growing up in Vardar Macedonia, which resisted Serbianisation and increasingly identified itself as Macedonian, but which also made it clear that the Bulgarian idea was no more the only option for them. A sizable part of the local population nonetheless had undergone a transformation as Serbianised Slavs. The government and its widespread massive Serbianisation campaign was unsuccessful in trying to eliminate the traces of an emerging Macedonian national consciousness among the local population. The failed assimilation of the region was due to Serb policies that were exploitative and colonial and not directed toward integration. The state controlled the local tobacco monopoly and acquired a steady and sizable amount of revenue without investing much in return to raise the living standards of the inhabitants. A high rate of turnover existed among ministers and officials who mainly showed up prior to elections or to advance their own career and often staff in the local administration from other parts of the country were incompetent and corrupt. Locals were excluded from involvement in the sociopolitical system, suppression of elites occurred and state security forces instilled an environment of fear among inhabitants. Local inhabitants were mistrusted by the political elite of Belgrade whom designated them as being pure Serbs or through terms such as the "classical south". During the interwar period Bulgaria resented the Serbianisation policy in Vardar Macedonia. In World War II, the Bulgarian Army occupied southern Yugoslavia and their troops were welcomed as liberators from Serbianisation by the local Macedonian Slavs.
Қазақстан
Косовоны сербтендіруге жасалған әрекет және албандардың осы әрекеттерге қарсы тұру реакциясы албандар мен сербтер арасындағы қақтығысқа себеп болған факторлардың бірі болды. Аймақ мемлекет үшін стратегиялық маңызға ие болды және жергілікті албан халқының қауіпсіздігіне қатысты "сенімсіз" деп есептелді. Бұл Сербия мен Черногорияның басқа аймақтарынан келген қоныс аударушыларды Косовоға көшіруді ынталандыру жоспары болды, оларға қаржылық және жер жәрдемдері арқылы артықшылық беріліп, славян элементін күшейту көзделді. Бұл процесте Косовода жаңа елді мекендер салынды және сербтендіру саясатының нәтижесінде кейбіреулері серб эпостық поэзиясының батырларының құрметіне Лазарево, Обилић, Милошево деп аталды. Албан халқы аймақты тастап кетуге итермеленді, себебі олар Түркияға не Албанияға қайтарылуға мұқтаж иммигранттар деп есептелді немесе Югославияда ассимиляциялануы күтілді. Мемлекет 1918 жылы жергілікті албан халқын сербтендіруге бағытталған күш-жігерінің бір бөлігі ретінде албан мектептерін жапты. 1918-1923 жылдар аралығында мемлекеттік саясаттың нәтижесінде 30 000-нан 40 000-ға дейін, негізінен мұсылман албандар Түркияның Измир және Анатолия аймақтарына көшіп кетті. Косоводағы сербтендіру саясатының басқа да шараларына тиімді үкіметтік басқаруды құру және аймақтағы албан мәдениетінің дербес дамуын қабылдамау кірді.
The attempt at the Serbianisation of Kosovo and Albanian reaction toward resisting those efforts has been a factor contributing to conflict among Albanians and the Serbs. The region was strategically important for the state and its security with the local Albanian population deemed as "unreliable". It was a settlement plan to encourage Serb and Montenegrin settlers from other parts of Yugoslavia to resettle in Kosovo through preferential treatment of financial and land incentives to strengthen the Slavic element. The process involved the construction of new settlements in Kosovo and due to serbianisation efforts some were named Lazarevo, Obilić, Miloševo after heroes from Serbian epic poetry. The Albanian population was encouraged to leave the region, as they were perceived to be immigrants in need of repatriation to either Turkey, Albania or expected to assimilate within Yugoslavia. The state closed Albanian schools in 1918 as part of its efforts toward Serbianising the local Albanian population. Between 1918 and 1923, as a result of state policies 30,000 and 40,000 mainly Muslim Albanians migrated to the Turkish regions of İzmir and Anatolia. Other parts of the Serbianisation policy in Kosovo included establishing an effective government administration and refusing autonomous Albanian cultural development in the region.
Воеводина
Соғыс аралық кезеңде үкімет саясаты арқылы Воеводинадағы венгр этникалық тобын сербтендіруге ұшыратты.
During the interwar period, the government through its policy subjected ethnic Hungarians in Vojvodina to Serbianisation.
Македония
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Маршал Тито 1929–1941 жылдар аралығындағы Вардар Бановинасының бір бөлігінен SR Македонияны құрып, македондық жекелігінің және македон тілінің жеке оңтүстік славян тілі ретінде дамуына ынталандырды. Македондық ұлттық сезімдер қазірдің өзінде пісіп жетілген еді, бірақ кейбір зерттеушілер тіпті сол кезде де македон славяндары өздерін болгарлардан бөлек этнос санайтындығы күмәнді екенін айтады. Югослав коммунистері жаңа Югославияның мәжбүрлі сербтендіру саясатын жалғастырады деген қорқынышты басу үшін жеке македон ұлтының бар екенін мойындады. Югославия билігі жергілікті славяндарды болгарлар деп мойындаса, олардың Болгарияның құрамында болуы керек екенін мойындаған болар еді. Шындығында, македон тілі мен ұлтын мойындау жергілікті халықты болгарландырудан арылтып, Югославиямен сәйкестендіруді қолдайтын ұлттық сананы қалыптастыруға бағытталған. Нәтижесінде, болгар екенін жариялаған адамдар қайтадан түрмеге қамалды немесе жер аударылды, осылайша Вардар Македониясы болгарландырудан арылды. Кейбір зерттеушілер 1945–1950 жылдар аралығында македон тілін кодификациялау процесін «сербтендіру» деп сипаттады. Македон тілінің кодификация кезеңінде екі бағыт пайда болды: македондықтарды қолдайтын, бірақ болгарлық бейімділіктері бар тілдік көпшілік және серб тілін ашық қолдайтын тілдік азшылық. Югославияның саяси құрылымының көмегімен тілдік азшылық тілдік көпшілікті жеңді. Македон тілі жаңадан жарияланған SR Македонияның «бірінші» ресми тілі болды, ал серб тілі «екінші» тіл деп жарияланды, болгар тіліне тыйым салынды. Македон тілі стандартының сербтендірілуінің қайтарылмайтын шешімді нүктесі 1950 жылдардың соңында болды. Осылайша серб-хорват тілінің ықпалы соншалықты артты, астана Скопьедегі әдеттегі тіл «серб тілінің креолдық түрі» деп сипатталды. Болгарлар үшін македондық ұлтшылдық – аймақтағы сербтендіру процесінің нәтижесі. Болгар ғалымдары мен саясаткерлері македон тілі сербтендірілді деп санайды, өйткені ол Югославиядағы соғыстан кейінгі кодификация процесінде серб тілінен сөздерді қабылдады, бұл Болгария үкіметі айыптаған нәрсе.
After WWII Marshal Tito formed out SR Macedonia of a part of 1929–1941 Vardar Banovina, and encouraged the development of Macedonian identity and Macedonian as a separate South Slavic language. The Macedonian national feelings were already ripe, but some researchers argue that even then, it was questionable whether the Macedonian Slavs considered themselves to be an ethnicity separate from the Bulgarians. Yugoslav Communists recognized the existence of a separate Macedonian nation to quiet the fears of the Slavic population that a new Yugoslavia would continue to follow the policies of forced serbianization. For the Yugoslav authorities to recognize the local Slavs as Bulgarians would be to admit, they should be part of Bulgaria. In fact, the recognition of the Macedonian language and nation aimed to de bulgarize the local population and to create a national consciousness that would support the identification with Yugoslavia. As result, persons continuing to declare Bulgarian identity were again imprisoned or went into exile, and so Vardar Macedonia was finally de bulgarised. Some researchers have described the process of codifying the Macedonian language during 1945–1950 as 'Serbianization'. Within the period of Macedonian language codification, two tendencies emerged: one language majority, that was pro Macedonian, with some pro Bulgarian biases, and one language minority openly pro Serbian. The language minority, with the help of the Yugoslav political establishment defeated the language majority. Macedonian became a “first” official language in the newly proclaimed SR Macedonia, where Serbian was declared as “second” language, while Bulgarian was prohibited. The irreversible turning point of Serbianisation of the Macedonian standard took place in the late 1950s. In this way the influence of Serbo Croatian arose to such a level, that the colloquial speech of the capital Skopje has been described as a "creolized form of Serbian". For Bulgarians, Macedonian nationalism represents the result of the Serbification process in the region. Bulgarian scholars and politicians maintain that the Macedonian language was Serbified as it adopted words from the Serbian language in the postwar codification process under Yugoslavia that the Bulgarian government has denounced.
"Батыс шеткі аймақтар"
Батыс шеткі аймақтар деп аталатын аумақтар 1920 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Нейи келісімі нәтижесінде Болгариядан Югославия Корольдігіне өткен. Ондағы Болгарияның барлық мектептері мен шіркеулері жабылды. Серб бастауыш мектептері ашылып, оқу-оқыту серб тілінде жүргізілді, ал болгар тіліне тыйым салынды. 1920 жылы Мемлекетті қорғау туралы заң қабылданды, ол сол жердегі болгарларды серб есімдерін және тегін қабылдауға мәжбүр етті. Халықтың көп бөлігі Болгарияға эмиграция жасады. 1922 жылы болгар сепаратистік ұйымы ИВОРО Цариброд-Белград темір жолына бірнеше шабуылдар жасаған кезде қарулы қақтығыс басталды. Болгариялықтар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұлттық азшылық мәртебесін алды. Олар Цариброд және Босилеград муниципалитеттерінде, сондай-ақ Пирот, Бабушница және Сурдулица муниципалитеттеріндегі кейбір ауылдарда тұрады. Дегенмен, 1948 жылы Тито-Сталиннің араздасуына байланысты болгар-югослав қарым-қатынастары бірнеше онжылдыққа күрт нашарлады. Болгар мұғалімдері қайтадан қуылды. Халыққа қорлау және жүйелі психологиялық қысым көрсетілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Голи-Оток еңбек лагерінде ұсталған азшылықтардың арасында болгарлар ең көп пайызды құрады. Басқа болгарлардың ондаған жылдар бойы географиялық оқшаулануы мен репрессиялар осы қауымның көп жылдар бойы өздерінің жеке азшылық кеңістігін құруға мүмкіндіксіздігіне әкелді.
The territories called Western Outlands were ceded by Bulgaria to the Kingdom of Yugoslavia in 1920 as a result of the Treaty of Neuilly, following the First World War. All Bulgarian schools and churches there were closed. Serbian primary schools were opened, teaching and learning in Serbian, while Bulgarian was prohibited. In 1920 a Law on the Protection of the State was adopted, which forced the Bulgarians there to accept Serbian names and surnames. A large part of the population emigrated to Bulgaria. An armed conflict started in 1922 when pro Bulgarian separatist IWORO carried out numerous assaults on the Tzaribrod–Belgrade railway. Bulgarians have received the status of a national minority after WWII. They live in the Caribrod and Bosilegrad municipalities and in some villages in Pirot, Babušnica and Surdulica municipalities. However, in 1948 there was a sharp deterioration for several decades of the Bulgarian Yugoslav relations, due to the Tito–Stalin split. The Bulgarian teachers there were expelled again. The population was subjected to humiliation and systematic psychological terror. Bulgarians made the highest percentage among the minorities detained on Goli Otok labour camp after the WWII. The decades of geographic isolation of other Bulgarians, and the repressions additionally led this community to inability to build its own minority space for many years.
Югославия соғыстары
1980 жылдары кейбір серб зиялылары Коммунистер лигасына сын айтып, Югославияның саяси және экономикалық проблемаларына оларды жауапты деп санады. Сонымен қатар, сербтердің қиын жағдайы туралы пікірталас пен түсіндірмелер арқылы "серб мәселесіне" шешімдер ұсынды. Пайда болған наративтердің бірінде коммунизм кезінде сербтер ежелгі дәстүрлерін тастап, сербтердің ұлттық ерекшеліктерін жоғалтып, серб мүдделеріне немқұрайлы қарайтындары, ал "сербтендіру" деп аталатын процесте тарихи жеңіліске ұшырағаны айтылды.
During the 1980s, some Serb intellectuals criticised and the League of Communists and held them responsible for Yugoslavia's political and economic troubles while offering solutions to the "Serbian question" through discussions and explanations of the Serb predicament. One of the narratives that emerged claimed that under communism Serbs had abandoned their old traditions resulting in a loss of Serbian identity and unawareness of Serb interests with looming historical defeat in a process called "de Serbisation".
Югославия әскері
1990 жылға дейін Югославия армиясы (ЮАК) – Югославияның көпұлтты құрамындағы, жоғары шендерде этникалық пропорционалдылық принципі бойынша анықталған, мерзімі өткен әскерлер, қатардағы жауынгерлер, офицерлер мен сержанттардан тұратын көпұлтты күш болды. Ол көпұлтты ұйымнан Сербия Республикасының президенті Слободан Милошевичтің басқаруымен және бақылауымен негізінен серб ұйымына айналды. Осы кезеңде серб емес қызметкерлер жаңа Югославия мемлекеттерінің қарулы күштеріне өтті, ал көңілі толмағандары, бірақ кетпегендері зейнетке шықты. Армияда сербтердің үстемдігі арта түскенде, серб емес қызметкерлерді зейнеткерлікке шығару бағдарламасы іске қосылды. 1992 жылдың 19 мамырында ЮАК ресми түрде таратылған кезде 150 генералдың ішінде 24-і ғана қалды. Осы процестерден кейін ЮАК Югославияның енді жоқ екенін түсінді, ал басымдығы жаңа серб мемлекетінің шекарасын құруға ауысты. 1992 жылдың мамыр айының соңында ЮАК құрамының 90 пайызынан астамы сербтерден тұрды. Белградтың сенімді санаған Ратко Младич генерал шеніне көтеріліп, Босниядағы серб қарулы күштеріне басшылық етті, бұл ретте бұрынғы югославтық басшылық тізбегі сақталғандықтан, жеке қарулы күштердің құрылған сияқты көрінісін сақтады. Младич пен оның басшылығындағы босниялық серб күштері Белградтың серб ұлттық мақсаттарын іске асырды. Хорватиядағы серб әскери күштері де Белградтың бақылауында болды. 1993 жылдың 25-26 тамызында зейнеткер генералдардың Жоғарғы қорғаныс кеңесінің отырысында Милошевичтің Югославия армиясымен толық бақылауы орнады, соңғы ЮАК іздері де жойылды. Оның орнын Югославия армиясы (Vojska Jugoslavije VJ) иеленді. Жаңа әскери күштердің алғашқы жылдары Милошевичке адалдықты қамтамасыз ету үшін қызметкерлерді тазалау арқылы сербтендіру жалғасты. Югославия соғыстары кезінде сербтендірілген Югославия ұлттық армиясы Сараево, Мостар және Вуковар сияқты қалалық орталықтарды қиратуға қатысты. Босниядағы босниялық сербтер басып алған аумақтар сербтендіру арқылы біртектілікке және ассимиляцияға ұшырады. Югославия армиясын сербтендіру процесі Милошевичтің бақылауындағы үш серб армиясының құрылуына әкелді. 1990 жылдардың басындағы Югославия соғыстары аяқталғаннан кейін Югославия армиясының (ЮАК) сербтендіру процесі бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналында (МҚТ) куәгерлер арқылы расталды.
The Yugoslav army (JNA) prior to the 1990s was a multi ethnic force consisting of conscripts, regulars, commissioned and non commissioned officers that for the highest ranks was determined through an ethnic principle of representative proportionality reflected in Yugoslavia's multi ethnic composition. It transformed from being multi ethnic into a mainly Serb organisation under the Serbian republic's President Slobodan Milošević who held control and command over the force. During the period non Serb personnel defected to the new armies of the new post Yugoslav republics and others who felt disillusioned yet were unable to defect resigned. As the army became dominated more by Serbs a program has instituted to retire non Serb personnel that resulted in 24 generals remaining out of 150 on the eve of when the JNA was formally disbanded on 19 May 1992. Following these processes the JNA was impacted due to the realisation that Yugoslavia no longer existed and its priority shifted toward creating the frontiers of a new Serbian state. At the end of May 1992, over 90% of the JNA was composed of Serbs. Seen as reliable by Belgrade, Ratko Mladić was promoted to general and given command over the Serbian armed forces in Bosnia while maintaining the fiction of a separate armed force as the old Yugoslav chain of command remained. Mladić and Serb Bosnian forces under his command followed Belgrade's Serbian nationalist aims and objectives. Serb military forces in Croatia were also under the control of Belgrade. On 25–26 August 1993 at a gathering the Supreme Defense Council of retired generals, Milošević's full control over the Yugoslav army was complete as the few remaining traces of the JNA were done away with. It was succeeded by the Army of Yugoslavia (Vojska Jugoslavije VJ). Serbianisation continued during the first few years of the new military force through purges of personnel arising out of a need to ensure the loyalty of the armed forces to Milošević. During the Yugoslav Wars, the Serbianised Yugoslav National Army was involved in the destruction of urban centres such as Sarajevo, Mostar and Vukovar. Territories within Bosnia conquered during the war by Bosnian Serbs were subjected to homogenisation and assimilation through Serbianisation. The processes of Serbianisation of the Yugoslav army resulted in the creation of three Serbian armies under the control of Milošević. Following the conclusion of the Yugoslav Wars of the early 1990s, the Serbianisation process of the Yugoslav army (JNA) was confirmed at the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) by witnesses.
Қазақстан
1980 жылдардың соңында Милошевич серб ұлтшылдығын қанағаттандыратын платформаны жариялады, ол Косово және Воеводина екі автономиялық Югослав провинциясын сербтендіруді көздеді. 1989 жылдың 23 наурызында Серб Республикасының үкіметі Косовоның Югослав федерациясы шегіндегі автономиясын жойды, содан кейін провинцияның сербтендірілуі жүргізілді. 1990 жылдары Милошевич үкіметі тұсында Косовоның сербтендірілуі жалғасты. Жаңадан сербтендірілген Косово полициясы албан халқына қатыгездік көрсетті. Приштина университетінде де ұқсас реформалар жасалды, жұмыстан босатылмаған оқытушылар оқу құралы ретінде серб тілін пайдалануға міндеттелді, ал 1991 жылдың соңына қарай университетте албандардың саны азайды. Косово Парламенті сербтендіруді жоққа шығарып, провинцияның тәуелсіздігін жариялады, балама үкімет және білім министрлігі құрылды. Албандардың наразылық акцияларынан кейін білім беру саласында жұмыстан босатулар мен жазалаулар көбейді, нәтижесінде бұрын жұмыстан босатылған мұғалімдер жеке үйлерде сабақ беретін албан тіліндегі параллель білім беру жүйесі құрылды. Ауруханаларда албан медбикелері мен дәрігерлері жұмыстан босатылды. 1991 жылы үкімет тарапынан жүргізілген науқан, мысалы, көптеген бір тілді албандарға беймәлім болған белгілер мен мемлекеттік органдарды нысанаға алу арқылы қоғамдық пікір сербтендірілді. Косовоның БАҚ-ы сербтендірілді, Приштина радиосы мен теледидарының 1300 қызметкері жұмыстан босатылды, теледидар Белградтың бақылауына көшіп, үкімет үшін үгіт құралына айналды. Албан тіліндегі газеттер жабылды, ең танымал газеттер үкімет бақылауына алынды, ал қалған тәуелсіз газеттер мемлекет тарапынан тұрақты қысымға ұшырады. Албан муниципалитеттерінің қызметкерлері мен өнеркәсіп жұмысшылары да жұмыстан босатылды. Ол кезде серб ұлтшылдары үшін сербтендіру процесі сербтердің Косовоға қоныс аударуын және албандардың жағдайына қатысты демографиялық артықшылықтарын шектеуді білдірді. Осыған ұқсас тақырыптар бойынша Сербия Парламенті 1995 жылдың 11 қаңтарында Югославия Федеративтік Республикасының Косовоны отарлау туралы Декретін қабылдады. Косоводағы жағдайдың нашарлауына байланысты азаған сербтер бұл ұсынысты қабылдады. Косово экономикасы да сербтендірілді, сербтер тұратын аймақтар инвестициялар, жаңа инфрақұрылым және жұмыс орындарымен қамтамасыз етілді, ал албандар көбінесе экономикалық қатысудан шеттетілді немесе олардың қатысуы шектелді. 1998 жылы Косово соғысы басталды. 1999 жылдың қаңтар айында үкіметтік органдар Косово албандарына қарсы жоспарланған шабуылды бастады, ол оларды қоныс аударуға және аймақты сербтендіруге бағытталған мүліктің күшпен жойылуын қамтыды.
In the late 1980s Milošević promoted a Serbian nationalist platform that entailed the re Serbianisation of two autonomous Yugoslav provinces, Kosovo and Vojvodina. On 23 March 1989, the autonomy of Kosovo within the Yugoslav federation was revoked by the government of the Serb Republic and Serbianisation of the province followed. During the 1990s under the government of Milošević the Serbianisation of Kosovo occurred. The Kosovo police force that was newly Serbianised maltreated the Albanian population. At the University of Pristina similar reforms occurred and lecturers that were not dismissed were required to use Serbian as the medium of instruction, with the level of Albanians at the university declining toward the conclusion of 1991. The parliament of Kosovo repudiated Serbianisation and made a declaration of the province's independence, established an alternative government and ministry of education. Demonstrations by Albanians were followed by more dismissals and reprisals in the education sector which led to the establishment of an Albanian parallel education system consisting of previously dismissed teachers giving lessons in private homes. Hospitals had their Albanian nurses and physicians dismissed. In 1991 public discourse was Serbianised through a campaign by the government such as targeting signs and government organs that became unfamiliar to many monolingual Albanians. Kosovo media was Serbianised as 1,300 employees of Radio & TV Pristina were dismissed with television coming under Belgrade control and a propaganda tool for the government. Albanian language newspapers were shut down and the most popular newspapers placed under the control of the government while other independent papers allowed to exist were under constant pressure from the state. Albanian municipal officials and industrial workers were also dismissed from their employment. At the time, for Serb nationalists the process of Serbianisation entailed the resettlement of Serbs to Kosovo and limiting the favorable demographic position Albanians held. Following similar themes the parliament of Serbia on 11 January 1995 passed the Decree for Colonisation of Kosovo of the Federal Republic of Yugoslavia. Few Serbs took up the offer due to the worsening situation in Kosovo at the time. Serbianisation of the Kosovo economy also occurred with areas inhabited by Serbs receiving investment, new infrastructure and employment opportunities, while Albanians overall were either excluded or had limited economic participation. The Kosovo war began in 1998. In January 1999, the government authorities initiated a planned offensive against Kosovo Albanians that involved the violent liquidation of assets aimed at their displacement and Serbianisation of the region.
Серб тілі
Югославияның тарауынан кейін ресми тіл – серб-хорват тілі жеке-жеке ресми тілдерге бөлінді, ал серб тіліне қатысты процесс оның сөздік қорын сербтендіруді қамтыды.
Following the breakup of Yugoslavia, the official language Serbo Croatian broke up into separate official languages and the process in relation to Serbian involved the Serbianisation of its lexicon.
Солтүстік Македония
1944 жылдың 2 тамызында Югослав Македония республикасын құрған тарихи оқиға саяси партиялар арасындағы бәсекелестік тұрғысынан әртүрлі бағаланады. Никола Груевскийдің (2006–2016 жылдар) басшылығымен сол кездегі үкіметтік ВМРО ДПМНЕ сербтік бағытты қолдады. 2015 жылы бұрынғы премьер-министр және ВМРО НП төрағасы Любчо Георгиевский "Азаттық" радиосына биліктің нақты мақсаты елді Сербияға жақындату болғанын, ал болашақта солтүстік көршісімен бірігуді көздегенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, классикалық югославиялық саясат жүргізіліп, барлық көрші елдермен қарым-қатынас шиеленісіп, македондық және серб ұлттық өзіндігінің арасындағы шекара жойылды. "Македония ұлтын сербтерге ассимиляциялауға жол бермеңіз" деген ұранмен Скопье көшелерінде билбордтар орнатылып, партия македондық ұлттық өзіндігін сақтау науқанын бастады. Үкіметке жақын баспасөз "болгар" Георгиевскийдің жаңа провокация ұйымдастырғанын мәлімдеді. Соның салдарынан билік тарапы билбордтарды дереу алып тастады.
The historical event that created the Yugoslav Macedonian republic on 2 August 1944 is viewed differently through political party rivalries. Under the leadership of Nikola Gruevski (2006–2016), the then governing VMRO DPMNE would embrace a pro Serbian policy. In 2015 the former Prime Minister and leader of the VMRO NP, Ljubčo Georgievski told Radio Free Europe that the authorities had a clear goal: to keep the country closer to Serbia, and at some future stage to join the northern neighbour. According to him a classical pro Yugoslav policy was being conducted, where confrontation with all the other neighbors was taking place, but the border between Macedonian and Serbian national identity had been erased. "Stop the Serbian assimilation of the Macedonian nation" was the motto of the billboards that were placed then on Skopje streets, through which the Party launched a campaign for preserving the Macedonian national identity. The pro governmental press claimed that the "Bulgarian" Georgievski organised a new provocation. As a result, the billboards were removed quickly by the authorities.
Басқа этникалық топтар
Сербиядағы румындарға ерікті сербтендіру процесі 19 ғасырдан бері қабылданып келген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сербияның солтүстігіндегі (Воеводина) венгр азшылығы да сербтендіруден зардап шекті.
Voluntary Serbianisation has sometimes been attributed to Romanians in Serbia since the 19th century. The Hungarian minority in north Serbia (Vojvodina) has also been affected by Serbianisation since the aftermath of World War II.