Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1773 жылы ауыл түрлі тілдерде, оның ішінде латын (Sancta Crux), венгр (Szent Kereszt), неміс (Heiligs Creütz) немесе словак (Swaty Kriss) тілдерінде «Қасиетті Крест» деп аталды. Тілдік дамудың шағын әсеріне қарамастан, 1808 жылы да ұқсас атаулар тіркелді. 1873 жылы венгр тілінде Barsszentkereszt атауы қолданылды, бірақ 19 және 20 ғасырлардың тоғысында Garamszentkereszt (аудармасы: Хрон өзеніндегі Қасиетті Крест) болып өзгерді. Бірінші Чехословакия Республикасы құрылғаннан кейін, елді мекен словак тілінде Svätý Kríž nad Hronom деп аталды, бұл бұрынғы венгр атауын қайталады. Дегенмен, тарихи тұрғыдан қарағанда, Керестур атауы 20 ғасырдың басында Земплинска Теплицада қолданылды. 1953 жылдың мамырында алюминий өндірісі мен металлургия дамығанда, бұл елді мекеннің өміріне және атына әсер етті. Чехословакия Социалистік Республикасының дінге қарсы көзқарастарымен байланысты, атау қазіргі Žiar nad Hronom нұсқасына өзгертілді, яғни «Хрон өзеніндегі Жарқын».
In 1773, the village was known as Holy Cross, in various language versions, including Latin (Sancta Crux), Hungarian (Szent Kereszt), German (Heiligs Creütz) or Slovak (Swaty Kriss). Similar names were recorded in 1808, despite minor influence caused by linguistic developments. In 1873, Hungarian name Barsszentkereszt is used, but the same changes at the turn of the 19th and 20th century into Garamszentkereszt (translates to: Holy Cross upon Hron). After the formation of the First Czechoslovak Republic, the settlmenet was known as Svätý Kríž nad Hronom in Slovak, copying the earlier Hungarian name. Although, historically synonymous with the settlement, the name Kerestúr was used by Zemplínska Teplica in the early 20th century. In May 1953, when aluminum manufacturing and metallurgy began to flourish in the settlement, it impacted the life and the name of the city. In combination with the anti religious sentiment of the Czechoslovak Socialist Republic, the name was changed to the current version Žiar nad Hronom, which translates to Gleam upon Hron.
География
Ол Жиар алқабында, Хрон өзенінің жағасында, Банска-Быстрицадан шамамен 40 км және Братиславадан 170 км қашықтықта орналасқан. Басты елді мекеннен өзге, қала құрамына екі қосылған аудан кіреді: Хорне Опатовце (1969 жылдан бері сөнген ауыл) және 1971 жылы қалаға қосылған Шашовское Подхрадие, қаланың оңтүстік-шығысында орналасқан. Қала Жиар-над-Хроном ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Жылдық орташа температура 8 °C, жиі жауын-шашын жауады.
It is located in the Žiar Basin, on the Hron river, around 40 km from Banská Bystrica and 170 km from Bratislava. In addition to the main settlement, the city includes two annexed neighbourhoods: ghost village of Horné Opatovce (since 1969) and a Šášovské Podhradie, south east of the city, annexed in 1971. The city is the administrative seat of Žiar nad Hronom District. Average year temperature is 8 °C, with frequent rainfall.
Ең ерте қоныстану
Кельт тайпалары бұл аймақта қоныстанған, мұны 6 ғасырға дейінгі маңызды археологиялық жаңалыстар растайды. 10 ғасырдан бастап, жергілікті тұрғындардың көп бөлігі славян тілінде сөйлеген, ал кельт мәдениеті мен елді мекендері ысырып қалды.
Celtic tribes had lived in the area, as documented by sizable archeologic discoveries dating to 6th century. Following the 10th century, the local population was mostly Slavic and the Celtic culture and settlement had receded.
Орта ғасырлар
Алғашқы жазба 1075 жылға дейін датыланады, осы жылы Венгрия королі Геза I-нің жарлығымен Хронски-Бенядик бенедиктиндер аббаттығы құрылды. 1246 жылдың 4 ақпанында жер иесі және Эстергом архиепископы Степан I Банкса елді мекеннің мәртебесін көтеріп, айналасындағы ауылдарды оның билігіне бағындырып, тұрғындарына қосымша құқықтар берді. Елді мекен Шашов қамалының басқаруына бағындырылды. Сол кезде ауыл кішкентай қалаға айналып, сауданың өркендеуі мен сауда гильдияларының пайда болуына байланысты аймақтың әкімшілік және мәдени орталығы ретінде танылды.
The first written record is dated to 1075, when a charter, issued by Hungarian king Géza I of Hungary, had established the Benedictine Abbey of Hronský Beňadik. On 4 February 1246 the landowner and the Archbishop of Esztergom, Stephen I Báncsa, had elevated the status of the settlement, submitting surrounding villages to the dominion and granting the citizens further rights. The settlement was submitted to the Šášov Castle. In the same period, the village had developed into a small town and became known as an administrative and cultural core of the region, due to the growth of commerce and the rise of trade guilds.
Орта ғасырдың соңы және қазіргі заманның басында
Келесі кезең, XVI ғасырға дейін, тігіншілер немесе аяқ киім жасаушылар сияқты гильдиялардың гүлденуіне куә болды. 1631 жылы шато (манор үйі) салынды және қаланың ерекше белгісіне айналды, бұл бұрынғы құрылыстың негізінде, кардинал Петер Пазманидің бұйрығымен салынған еді. Кейіннен ол Эстергом архиепискобының жазғы резиденциясы болды. Манор түрлі толқулар мен көтерілістерге байланысты бірнеше рет жаңартылды. Осы аймақтағы көтерілістердің бірі – 1621 жылға дейін созылған Габсбургтерге қарсы көтерілістердің кешіккен салдары болды. Көтеріліс басылғаннан кейін, Габсбург әскері жергілікті халықты алаңдатқан Осман әскерлерінен қорғау үшін аймақта қалды. Османдықтар, ақырында, Банска Штиавницаны оңтүстікке қарай 25 шақырым жерде жаулап алудан бас тартысты. 17 ғасырдың соңы да жергілікті халық үшін оңай болған жоқ, өйткені аймақ Италиядан бастау алған үздірілмейтін қарулы қақтығыстар мен обадан зардап шекті. Қақтығыстар кезінде қала мен көтерілісшілердің орталығы болған Шашов қамалы қоршалып алынды және басып алынды. Аймақ оқиғалардан ауыр зардап шекті және экономикасын жаңартқандықтан, ұзақ уақыт бойы қалпына келді. Қала 1690 жылы жәрмеңкелер өткізуге құқық алды. Банска-Быстрица епархиясы құрылғаннан кейін және жаңартылғаннан кейін, шато епископтың резиденциясы мен өкілдік ғимаратына айналды. 19 ғасырда Штефан Мойсес осы жерде тұрды.
The following period, until the 16th century, saw the flourishment of guilds, like that of tailors or shoemakers. A chateau (manor house) was erected and became the town's landmark in 1631, building on a preceding structure, on the orders of Péter Cardinal Pázmány. Later, it became a summer residence for the Archbishop of Esztergom. The manor had undergone multiple renovations due to various unrests and uprisings. One such uprising in the area was a late sequel of Anti Habsburg rebellions, which lasted until 1621. Following the suppression of the uprising Habsburg army had remained in the area to protect from the advancing Ottoman troops, which had worried the local population. The Ottomans, eventually, had failed to conquer Banská Štiavnica some 25 kilometers south. Even later 17th century was not easy for the local population, as the region had suffered from continued armed conflicts and plague, originating in Italy. During the conflicts the town and the Šášov castle, a hub of the rebels, were besieged and conquered. The area was badly struck by the events and it had recovered for a long time, as its economy had to be renewed. The town received the right to host fairs in 1690. After the establishment of Diocese of Banská Bystrica and following a renovation, the chateau became the seat of the Bishop and a representative building. Štefan Moyses had resided here in the 19th century.
20 ғасыр
1923 жылы қала аудан орталығына айналды. Аудан Кремница мен Новая Банядағы аудандар арасында бөлінді. Бұл Чехословакия Социалистік Республикасының әкімшілік реформасының нәтижесінде болды. 1960 жылы қала аудан орталығы мәртебесін қайта алды және 1993 жылы Словакия тәуелсіздік алғаннан кейін сақтап қалды. 1996 жылдан кейін қаланың маңызы төмендеді, өйткені Жарновица және Новая Баня қалалары мен жақын маңдағы ауылдар, бұрын ауданның бір бөлігі болған, екі тәуелсіз әкімшілік округ орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала 1945 жылға дейін неміс әскері тарапынан басылып алынды, содан кейін оны алға жылжыған Кеңес Армиясы азат етті. Қала мен айналасындағы аймақтар Словакия Ұлттық көтерілісінің партизандық күрескерлерінің ірі орталықтары болды. Қаладағы маңызды әлеуметтік-экономикалық өсім 1953 жылы «Словакия Ұлттық көтерілісі зауыты» (Závody Slovenského národného povstania) деген атпен құрылған алюминий зауытының дамуымен басталды. Бұл қалада жұмыс орындарының артуына әкелді. Өнеркәсіптік даму негізінен ауылды немесе шағын қаланы қалаға айналдырды, мектептер мен тұрғын үйлер салуға, стандартты тұрғын үйлер мен жеке құрылыстарға мүмкіндік берді. Жалпы алғанда, қала өзін-өзі қамтамасыз ететіндей болды. 1969 және 1991 жылдар аралығында қала жақын орналасқан Лютюла және Ладомерска Виеска ауылдарын қосып алды, қазір бұл ауылдар тәуелсіз. Шашовске Подхрадие және сол кезеңде қосылған Хорне Опатовце қираған ауылы қала құрамында қала береді. 2021 жылы муниципалитет коммуналдық қалдықтардың 53,14% қайта өңдеді.
The city becomes a seat of a District in 1923. The district was split between districts based in Kremnica and Nová Baňa. This was caused by the administrative reorganisation of the Czechoslovak Socialist Republic. The city had regained the status of the district seat in the 1960 and retained it after Slovak independence in 1993. The cities importance declined after 1996, when cities of Žarnovica and Nová Baňa and nearby villages, which were previously a part of the District, became the seats of two independent administrative districts. During World War II the city was occupied by the German Army until 1945, when it was liberated by the advancing Red Army. The city and the surrounded areas were known hubs for partisan fighters of the Slovak National uprising. Major socio economic growth in the city began with the development of an aluminium plant, which was established in 1953, under the name Slovak National Uprising Works (Závody Slovenského národného povstania). This had caused a boom of employment opportunities in the city. Industrial development had essentially completed the transformation of the village or a small town into a city, as it encouraged construction of schools and housing, in form of standardised apartment blocks, as well as individual construction. Overall, the city became largely self sufficient. Between 1969 and 1991 the city had annexed nearby villages of Lutila and Ladomerská Vieska, which are now independent. Šášovské Podhradie and a ghost village of Horné Opatovce, annexed in the same period, remain a part of the city. In 2021, the municipality recycled 53.14% of the municipal waste.
Экономика
Негізгі жұмыс беруші – Nemak Slovakia компаниясы, Nemak Group мүшесі, көлік құралдары үшін алюминийден жасалған қуат жүйесінің бөлшектерін өндіретін әлемдегі ең ірі компания, сондай-ақ Slovalco металлургиялық зауыты, бұрын "Словакия ұлттық көтерілісі зауыттары" (Závody Slovenského národného povstania) деп аталған, ол 1950 жылдары салынған.
The main employer is company Nemak Slovakia, member of Nemak Group, worldwide largest producer of aluminum powertrain parts for vehicles and the metallurgy factory company Slovalco, formerly called Závody Slovenského národného povstania ("Slovak National Uprising Works"), built in the 1950s.
Денсаулық сақтау
Жар-над-Гроном қаласындағы ауруханасы – Penta Investments компаниясына тиесілі Svet zdravia, a. s аймақтық ауруханалар желісінің құрамына кіреді.
Hospital in Žiar nad Hronom is a part of the network of regional hospitals – Svet zdravia, a. s, which is owned by Penta Investments.
Көрнекті орындар
Шашов қамалы – Хрон шатқалын күзеткен 13 ғасырдың бірінші жартысына жататын готикалық қамалының қиратылысы. Ол қаланың Шашовское Подградие бөлігінде орналасқан. Алғашқы жазба деректері 1253 жылға дейін барады. 14 ғасырда қамал патшалық қамалға айналды. 17 ғасырда қамалдың бірнеше иесі болды. Оны Эмерик Тёкёлидің Габсбургтерге қарсы Курук әскерлері басып алды, бірақ кейін императорлық әскер қайтарып алды. Маңызы төмендеп, көптеген құлауларға ұшырағандықтан, 18 ғасырда қамал тасталып кетті. Қасиетті Кресттің Көтерілуіне арналған Рим-католик шіркеуі – екі мұнарасы және тікбұрышты пресвитериі бар, бір кемелі классикалық шіркеу. Ол Банска-Быстрица епископы Габриэль Зердахелидің бастамасымен ескі құрылыстың үстіне салынды. Фасадта Тоскана бағаналарынан тұратын портик орналасқан, оның үстінде епископ Зердахелидің гербі бейнеленген үшбұрышты тимпан бар. Бөлшекті төбешік латынша жазумен әсемделген: "Fugite partes adversae" ("Барлық жаман күштер, кетіңдер!", – әулие Антоний Падуанскийдің экзорцизм дұғасынан алынған). Мұнаралар піллерлермен қапталған және шатырмен жабылған. Шіркеудің астындағы криптада Штефан Мойсес пен Михал Храстектің қалдықтары сақталған. Хорне-Опатовцедегі Әулие Лаврентий Рим-католик шіркеуі – көпбұрышты пресвитериі және алынған мұнарасы бар тарихи готикалық құрылыс, ол 1710-1711 жылдар аралығында, 1777 жылы және соңында 1911 жылы қайта жаңартылды, нәтижесінде жаңа-римдік элементтер қосылды. Фасад фриздермен, тірек бағаналармен және шамбраналармен безендірілген. Мұнараның үстінде пирамида тәрізді қалқан орналасқан. Епископ сарайы – екі бұрыштық мұнарасы бар, төрт қанатты, үш қабатты ғимарат, ол кеш Ренессанс және Барокко дәуірінен, 1631 жылдан бастап салынған. Ол ортағасырлық негіздің үстіне салынған. Соңғы маңызды қайта құру 1850-1869 жылдар аралығында жүргізілді, осы кезде жоғарғы қабат салынды. Сарайдың қасбеті шамбраналь терезелерімен және терезе жиектерімен әсемделген. Сарай 18 ғасырдың екінші жартысында салынған парктің жанында орналасқан.
Šášov castle – A ruin of gothic castle, dated first half of the 13th century, guarding the Hron gorge. It is located in the city's part of Šášovské Podhradie. The first written record dates back to 1253. The castle became a royal castle in the 14th century. It had multiple owners in the difficult 17th century. It was captured by the anti Habsburg Kuruc troops of Emeric Thököly and later regained by the imperial army. As its importance declined and due to numerous falls, the fortress was abandoned in the 18th century. Roman Catholic Church of the Exaltation of the Holy Cross – A single nave, classical church with two towers and a rectangular presbytery. It was built on top of an older structure at the initiative of the Bishop of Banská Bystrica Gabriel Zerdahely. The facade is dominated by a portico of Toscan pillars, topped by a triangular tympanum, bearing Bishop Zerdahely's coat of arms. The segmented attic is decorated by a Latin inscription reading: "Fugite partes adversae" ("Begone, all evil powers! ", as written in the prayer of exorcism by St. Anthony of Padua). The towers are lined with pilasters and topped with a crowning ledge. A crypt below the church contains the remains of Štefan Moyses and Michal Chrástek. Roman Catholic Church of St. Lawrence in Horné Opatovce – The historically gothic structure with polygonal presbytery and an ejected tower was reconstructed between 1710 and 1711, 1777 and finally in 1911, which added some Neo Roman elements. Facade is decorated by frieze, supportive pillars and chambranles. The tower is topped by a pyramid helmet. Bishop's chateau – The four wing, three level building with two corner towers and from the late Renaissance and Baroque era, from 1631. It is built on top of medieval foundation. The last major reconstruction took place between 1850 and 1869, when the upper floor was built. Chateau's facade is decorated by chambranle windows and window cornices. The chateau neighbours a park, which was developed in the second half of the 18th century.
Хорне-Опатовцедегі жергілікті тұрғындардың кездесуі
Хорне-Опатовце ауылы Жиар-над-Хрономдағы алюминий зауыты салынысынан кейін күрделі кезеңді бастан өткерді. Зауыт ауылдың тікелей жанында орналасқан еді. Өндіріс басталғанда, елді мекендегі тұрмысқа жеткілікті технологиялық стандарттар мен процестер болмады. Аймақтағы жануарлар жойыла бастады және халық денсаулығы нашарлады. Ауылды үнемі жақын маңдағы зауыттың мұржаларынан шыққан ұсақ күл жауып тұрды. 1969 жылы үкімет бұл ауылды тарату туралы жарлық шығарды. Бастапқы тұрғындардың көп бөлігі сол кезде кеңейіп жатқан Жиар-над-Хроном қаласына, сондай-ақ жақын орналасқан Хлиник-над-Хроном ауылына, немесе елдің басқа да ірі қалаларына көшіп кетті. Ауылдың түпкі тұрғындары мен олардың туыстары әр жыл сайын ауылдағы Сент-Лоуренс шіркеуінде бас қосып, өздерінің туған жерін еске алады.
The village of Horné Opatovce had been through a turbulent period after the construction of aluminium plant in Žiar nad Hronom. The plant was in the immediate proximity of the village. When the production had commenced, technological standards and processes were insufficient to sustain the life in the settlement. Fauna had begun to disappear from the area and the public health had deteriorated. The village was repeatedly covered by fine ashes from the nearby plant chimneys. The government had decided to abolish the village by decree in 1969. Majority of the original population had resettled to then expanding town of Žiar nad Hronom, as well as nearby village of Hliník nad Hronom, or other major cities across the country. Natives and their relatives meet annually in the St. Lawrence Church in the village and commemorate their village of origin.
Жиар жәрмеңкесі
Жиар жармогы (тарихи атауы - Святокрижский жармок) – қазан айында жыл сайын өткізілетін шара. Бұл елдің қалаларында және кенттерінде тарихи түрде ұйымдастырылып келген сауда жәрмеңкелері дәстүрінің жалғасы болып табылады, онда шеберлер, қолөнершілер және басқа да зергерлер өнімдерімен сауда жасаған. Бұл жармоқ Словакиядағы ең танымал жәрмеңкелердің бірі болған. Қазіргі кезде ол көңіл көтеру, ойын-сауықтар, музыкалық өнер көрсетулер, дәстүрлі тағамдар мен ойын орындарымен танымал. 2023 жылы шараға қала мен көршілес аймақтардан шамамен 20 мың адам, 350 сатушы және 80 тамақ және сусын сатушы келді.
Žiarsky jarmok (translates to 'Žiar Fair', historically known as Svätokrížsky jarmok) is annual event hosted in October. It is a continuation of a historic tradition of trading fairs hosted by towns and cities across the country, where craftsman, artisans and other smiths met and traded their works. The Fair was one of the better known fairs across Slovakia. Contemporarily, it is popular for its entertainment, rides, musical performances, traditional food or game stalls. In 2023, it attracted roughly 20 thousand visitors from the city and the neighbouring regions, 350 seller stalls and 80 food and beverage sellers.
Қалалық топ
Биылғы мәусімде (Словакияда мәусім әдетте Epiphany күнінен басталып, Күл жексенбісіне дейін созылады), муниципалитет қалалық кеш (City ball) ұйымдастырады. Ол азаматтардың, сондай-ақ отандық және шетелдік мәдени, әлеуметтік және кәсіби салалардағы тұлғалардың қарым-қатынасын жақсартуға мүмкіндік береді. Кешке қатысушылар саны жоғары болып, олардың пікірлері де жағымды.
During the ball season (in Slovakia the season usually lasts between the Epiphany, lasting until Ash Wednesday), the municipality organises a City ball. It serves as an opportunity for socialisation of citizens, as well as persons of domestic and foreign cultural, social and professional lives. It enjoys relatively high turnouts and good reviews among the attendees.
Қалалық фестиваль
City Fest – жыл сайынғы бір күндік жазғы фестиваль, ол Штефан Мойсес саябағында өтеді. Әдетте тамыз айында ұйымдастырылады. Оған қаладан, аймақтан және одан тыс жерлерден көптеген адам келеді. Жыл сайын Словакия және Чехияның жетекші поп-музыка орындаушылары өнер көрсетеді. Көбінесе, таңертең балаларға арналған артистер, түстен кейін жергілікті және аймақтық музыканттар, ал кешкі уақытта басты жұлдыздар өнер көрсетеді.
City Fest is an annual one day summer festival, taking place in Štefan Moyses Park. It usually take place in August. It enjoys large crowds from the city, region and beyond. Annually, it features leading artists of Slovak and Czech pop music. Usually, in the early hours, it features children's artists, followed by local and regional musicians in the afternoon, followed by headliners until the night.
Көлік
Қала R1 тас жолымен қиылысады, оның Šášovské Podhradie жанында шығу орны бар. I/9 жолы Привидзаға дейін созылады. R2 тас жолы транзиттік мақсатта қолданылады, қаладан өтіп, I/9 және R1 тас жолдарымен жалғасады. R2 тас жолының қажеттілігі қазіргі заманғы көлік ағынына қалалық жолдардың жеткіліксіз сыйымдылығымен байланысты. Тас жол желісіне қосылуы және географиялық орналасуы Žiar nad Hronom қаласын маңызды торапқа айналдырады. I/65 жолы Хорне-Опатовце және көршілес Ладомерска-Вьеска ауылынан өтеді.
The city is intersected by the R1 Expressway, with an exit near Šášovské Podhradie. Road I/9 leads to Prievidza. R2 serves for transit purposes, surpassing the city, connecting on to I/9 and R1. R2 line was required due to urban roads having insufficient capacity, to accommodate contemporary traffic. The connection to the highway system and the geographical location make Žiar nad Hronom a notable crossroad. Road I/65 passes through Horné Opatovce and the neighbouring village of Ladomerská Vieska.
Қоғамдық көліктер
Қаладағы қоғамдық көлік оның мөлшері мен халқына сай келеді, және толығымен автобустардан тұрады. Таңертең және кешке қатынайтын автобустардың саны көбірек. Оның екі маңызды міндеті бар: қаланың оңтүстігіндегі индустриалды парке қатынайтын жұмыскерлерді тасымалдау және балаларды мектепке жеткізу мен алу. Бұған қоса, ол жақын орналасқан Лутила және Ладомерска Виеска ауылдарының халқына да қызмет етеді.
Public transport in the city is appropriate for its size and population, consisting entirely of a bus fleet. Services are more frequent in the morning and in the afternoon. Its serves two major purposes: commute of the workforce to and from the industrial park south of the city and the commute of children to and from schools. It also serves the population of nearby villages, mainly Lutila and Ladomerská Vieska.
Пойыз
Новые Замки – Зволен темір жолы қаладан өтеді, Братиславаға және Кошицеге саяхаттауға мүмкіндік береді. Пойыз станциясы 1950-ші жылдары SNP зауытының салынуымен маңыздырақ аталды, себебі темір жол шикізат әкелудің және дайын өнімді жіберудің басты жолы болды.
The Nové Zámky – Zvolen railway passes through the city, allowing travel to Bratislava, as well as Košice. The train station became more notable with the construction of the SNP Works in the 1950s, due to the railways being a major mean of sourcing raw materials and shipment of the products.
Экономика
ХХ ғасырдың басында қала – Жиар алқабының егістіктерін өңдеген ауыл шаруашылығына негіделген елді мекен болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалада Чехословакиядағы жалғыз алюминий зауыты (ZSNP) салынды, 1953 жылы өндіріс басталып, мыңдаған жұмыс орны құрылды. Зауыт қаланың индустриалды қалаға айналуының базасы болды. Алюминий зауытының дамуымен ішкі миграцияға қолдау көрсетіліп, халық саны арта түсті. 2002 жылы SNP зауыты жекешелендірілді, Penta компаниясы акциялардың 40 пайызынан астамын сатып алды. Зауыттың ескі бөліктерінің бір бөлігі қазір пайдаланылмайды. Өнеркәсіптік парк қазір бірнеше жеке компанияға үй иесі болып табылады.
At the start of the 20th century, the town was an agricultural settlement, with citizens cultivating the fields of the Žiar Basin. After World War II, the only aluminium plant (ZSNP) in Czechoslovakia was developed in the town, with production commencing in 1953, securing thousands of work places. The Works have been a base for town's transformation into an industrial city. With the growth of the aluminium plant came the population boom, supported by domestic migration. The SNP Works were privatised in 2002, with Penta winning over 40% of the shares. Some of the old parts of the plant are no longer in use. The industrial park now houses multiple private companies.