Мари Салле: Француз балеринасы және хореографының өмірі мен шығармашылығы
Marie Sallé
Мари Салле (1707-1756) – француз бишісі, 18 ғ. балетінде эмоциялық ойынмен еректелді. Опералық қойылымдар, пантомималар, Париж Операсындағы өнері туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз балет бишісі
French ballet dancer
Мари Салле (1707–1756) – 18 ғасырдағы француз бишісі және хореографы. Ол өзінің балетке тән "секірістер мен ойын-құдақтар" сериясынан гөрі экспрессивті, драмалық қойылымдарымен танымал болды. Ол Париж операсының бишісі Мишель Блондимен бірге өнер көрсетті. Олар Линкольн Филд-Инн қонақ үйінде тағы екі маусым өткізді, Джордж Фридерик Хенделдің "Ринальдо" операсынан билер орындады, сондай-ақ пантомималар қойды. Салле жеке өнер көрсетуге көшті және 1727 жылдың соңында Париж операсында өнер көрсете бастады. Премьерасында ол Жан Жозеф Муренің "Құдайлардың махаббаты" пьесасында биледі. Ол Превосттың студенті Мари Камаргомен бірге өнер көрсетті, алайда олардың би өнеріне қатысты көзқарастары әртүрлі болды – Камарго техникалық жағына баса назар берсе, Салле актриса ретінде өнер танытты. Оның мұрасы, стильдерінің ерекшелігіне қарамастан, Камаргодан толық бөлінбеді. Салле Париж операсында толыққанды орныға алмады, себебі ол әкімшілікпен туындаған келіспеушіліктерден кейін үш рет кетіп қалды. Дегенмен, ол өзінің іздерін қалдырды, әсіресе Жан-Филипп Рамомен бірлескен жұмысы кезінде. Ол 1734 жылы төртінші маусымда Лондонға барды. Ол Джон Ричтің шақыруымен Ковент-Гарденде өнер көрсетті. Ол Хенделдің "Il pastor fido" операсының қайта жаңартылған нұсқасының алғы сөзі болған "Терпсихор" және сол композитордың "Альцина" мен "Ариоданте" операларының премьераларында биледі. Сондай-ақ 1734 жылы ол өзінің алғашқы түпнұсқа туындысын, және сол жылы танымал болған "Пигмалион" спектаклін ұсынды. Мари Салле, ғана емес экспрессивті биші, сонымен қатар белгілі хореограф, әйелдерге қойылған шектеулерді кеңейтті. Алайда, Лондон мен Париж опера үйлерінде өзінің туындыларын сахнаға қойып, билеген алғашқы әйелдердің бірі болғанына қарамастан, оның жетістіктері ер әріптестерімен салыстырғанда жағымсыз бағаланды. Салленің ерте жылдарындағы жетістіктері театр әлемі мен жұртшылық тарапынан виртуоздық және әйелдіктің лайықты рөлі тұрғысынан қабылданып, түсіндірілді.
Marie Sallé (1707–1756) was a French dancer and choreographer in the 18th century known for her expressive, dramatic performances rather than a series of "leaps and frolics" typical of ballet of her time. and fellow dancer at Paris Opera, Michel Blondy. They spent two more seasons at Lincoln's Field Inn, performing dances from George Frideric Handel's opera Rinaldo as well as pantomimes. Sallé went solo and started performing with the Paris Opera in late 1727. In her premiere, she performed in Jean Joseph Mouret's Les Amours des Dieux. She danced alongside Marie Camargo, also a student of Prévost; however, they each formed different approaches to their dancing – Camargo as the technician and Sallé as the actress. Her legacy never quite separated from Camargo despite their differing styles. Sallé never settled in at the Paris Opera as she left three times after conflicts with the administration. Nevertheless, she left her mark there, especially during her collaboration with Jean Philippe Rameau. She continued to London in 1734 for her fourth season. She was engaged by John Rich to perform at Covent Garden. She danced in "Terpsicore," a prologue to a revision of Handel's "Il pastor fido," and in the premieres of the same composer's "Alcina" and "Ariodante." Also In 1734 she presented her first original, and almost famous work in 1734, Pygmalion, Marie Sallé, not only an expressive dancer but also a noteworthy choreographer, expanded the boundaries assigned to women. However, despite being one of the first women to stage and dance in her own original productions in London and Paris opera houses, her achievements received negative feedback compared with her male counterparts. Sallé's accomplishments in her early years were interpreted by the public and the theater world in terms of virtuosity and the proper role of femininity.
Киім реформасы
Негізінен хореограф және орындаушы болғанмен, Салле 18-ші ғасырдың аяғында оның шәкірті Жан Жорж Новерр бастаған би тарихындағы костюм реформасының ықпалды жаңа толқынына негіз салды. Салле көрермендерді маскалы бишілерді қабылдамау идеясымен таныстырды және би мен өнердің шынайы өмірді бейнелеу маңыздылығын дәлелдеді, бұл костюмдерге де қатысты. Лондон, әсіресе, көптеген жас бишілерді тартты, себебі мемлекеттік қолдаудың болмауы Францияның би өнерін қатаң реттейтін бюрократиялық жүйесімен күрт қайшы болды, ал Салле осы бишілердің бірі еді. Лондондық көрермендер бидегі жаңашылдықтарды көбірек қабылдады, ал Салледің пантомималық актерлік шеберлігі Лондон көрермендерінің либералды атмосферасына үйлесімді болды. Ол жерде ол өзінің ең танымал қойылымы – «Пигмалионды» хореографиялап, орындады. Салле сахнаға шыққанда, оның замандастарының арасындағы француздық сыншылардың наразылығын тудырды, себебі ол әйелдер костюмдерінде әдеттегідей болған шымсыз (pannier) киіммен пайда болды. Олар оның сахнаға шымсыз, бас киімсіз және тіпті корсетсіз шығуға батылы бар екеніне таң қалды. Осы сынға қарамастан, Салле костюмдеудегі реализмге ұмтылысын жалғастырды, Сара МакКливтің Гендельдің «Альцина» операсындағы Салленің костюм реформасының ең батыл әрекеттерінің бірі деп сипаттағанын ұсынды. Ол жерде ол кейіннен Аббат Превостың «еркек киімі» деп атаған киіммен өнер көрсетті, бұл 18-шы ғасыр бишілеріне тән әйел бейнесіне қарсы келді. Салле дәстүрлі киімдерді – ауыр, ұзын көйлектерді – мұсылдан жасалған, ағын материалға ауыстырды, бұл оның көрермендерінде таңғажайып және қуаныш сезімдерін тудырды. Ол көбінесе шымсыз немесе корсетсіз (sans paniers) өнер көрсетті, дәстүрлі киімге қарсы шығып, сол дәуірдің қатаң гендерлік нормаларын бұзды. Салленің костюм реформасын сынға алудың түбінде театр саласындағы күшті патриархалды билік жатты, онда үстемдік құратын еркек дауысы әйелдерден сыпайылық пен икемділік күтеді және осы әйелдік идеалынан ауытқыған әйелдер-шығармашыларды сынады. Дегенмен, Салле Джордж Фридерик Гендель және Кристоф фон Глюк сияқты ықпалды композиторлармен ынтымақтастық жасай отырып, өзінен хореографиялық қойылымдары үшін музыка тапсыру арқылы, қатты сынға қарамастан, өзінің және өнерінің құрметін баяу арттыра алды.
Although mainly a choreographer and performer, Sallé also laid the foundation for an influential new wave of costume reform in dance history spearheaded by her pupil, Jean Georges Noverre, in the late 18th century. Sallé introduced audiences to the idea of the rejection of masked dancers and vouched for the importance of dance and performance to mimic real life, including the costumes. London in particular attracted many budding dancers as their lack of state patronage directly contrasted with France's strict bureaucracies regulating dance practices, and Sallé was one of these dancers. London audiences proved to be more accepting of innovation in dance, and Sallé's pantomime acting abilities fit well within the liberal climate of London audiences. There, she was able to choreograph and perform in arguably her most famous production, Pygmalion. Sallé's appearance on stage in her production without a pannier, or a skirt that was the typical expectation of women's costumes in her time, roused shock from French contemporaries and critics, who were appalled that she dared appear on stage without a skirt, headdress, or even a corset. Despite this negative feedback, Sallé continued to push her desires for realism in costuming, presenting what Sarah McCleave describes as one of Sallé's boldest costuming reform attempts in Handel's Alcina. There, she performed in what the Abbé Prévost later labeled as "male attire" that went against the feminine image typical of dancers in the eighteenth century. Sallé changed the traditional costuming from heavy long dresses to muslin flowing material which caused shock and delight. She often performed without a skirt or bodice (sans paniers), rebelling against the traditional costume and accepted gender norms of a very regimented era. Critiques of Sallé's costume reforms ultimately returned to the strong patriarchal authority in the theatre sphere, where the dominant male voice imposed expectations of female grace and docility and criticized the female creators that strayed from this definition of femininity. Yet, Sallé was able to slowly gain respect for herself and her work despite the strong criticism by collaborating with influential composers such as George Frideric Handel and Christoph von Gluck, commissioning compositions from them for her choreography.