Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Карлик планетаның бейнелері
карлик планета Плутон
Depictions of the dwarf planet
the dwarf planet
Плутон 1930 жылы ашылғаннан кейін көп ұзамай көркем әдебиетте оқиға орны ретінде пайда болды, бірақ одан да сирек кездеседі. Бастапқыда ол жаңалыққа байланысты салыстырмалы түрде танымал болды және Күн жүйесінің ең шеткі нысаны саналғандықтан, Уран мен Нептунға қарағанда көбірек көркем туындыларда бейнеленді, бірақ басқа планеталарға қарағанда әлдеқайда аз. Плутонның көркем бейнелерінде шетелдік өмір, кейде саналы өмір және тіпті толыққанды экологиялық жүйе жиі кездеседі. Адамдардың қоныстануы сирек кездеседі, бірақ ол көбінесе Күн жүйесіне саяхаттың бастапқы немесе соңғы нүктесі болып табылады. Ол әртүрлі жағдайларда күннен тыс планета, қираған планетаның қалдықтары немесе толығымен жасалған нысан ретінде суреттелген. Оның серігі Харон да бірнеше туындыда пайда болған.
Pluto has appeared in fiction as a setting since shortly after its 1930 discovery, albeit infrequently. It was initially comparatively popular as it was newly discovered and thought to be the outermost object of the Solar System and made more fictional appearances than either Uranus or Neptune, though still far fewer than other planets. Alien life, sometimes intelligent life and occasionally an entire ecosphere, is a common motif in fictional depictions of Pluto. Human settlement appears only sporadically, but it is often either the starting or finishing point for a tour of the Solar System. It has variously been depicted as an originally extrasolar planet, the remnants of a destroyed planet, or entirely artificial. Its moon Charon has also appeared in a handful of works.
Плутон
Плутон 1930 жылы Клайд Томбо ашқаннан бері көркем әдебиетте сирек кездеседі; 1998 жылғы «Ғылыми фантастика: Гернсбек жылдары» анықтамалығында Э.Ф. Блейлер мен Ричард Блейлер жинаған ерте ғылыми фантастика туындыларының каталогында Плутон тек 21 (1835 туындының ішінде) рет кездеседі, ал Марс – 194, Венера – 131 рет. Ричард Л. МакКинни оны «Ғылыми фантастика мен фантастиканың Гринвуд энциклопедиясында» «зерттелмеген аймақ» деп сипаттайды, ал Стейблфорд «Ғылыми фактілер мен ғылыми фантастика: Энциклопедияда» Плутонның ғылыми фантастиканың алтын ғасырындағы танымалдығының себебі оның жақында ғана ашылуымен байланысты екенін жазады. Вестфаль оның Жерге ұқсас мөлшері мен құрамының оны өмір мекендейтін орын ретінде жиі бейнелеуге себеп болғанын айтады. Плутонды бейнелейтін ең алғашқы туынды, мүмкін, 1931 жылғы Стэнтон А. Кобленцтің «Плутон тереңдіктеріне» атты сатиралық романы болған, онда дамыған Плутон цивилизациясы көрсетілген. Бірінші туынды деп есептелуі мүмкін Х.П. Лавкрафттың 1931 жылғы «Қараңғылықтағы сыбырлаушы» атты әңгімесі де бар. Плутонның басқа ерте бейнелері 1935 жылғы Стэнли Г. Вайнбаумның «Қызыл пери» атты әңгімесінде (онда ғарыш қаскөйлерінің базасы орналасқан) және 1936 жылғы Джек Уильямсонның «Ғарыш легионы» сериясының «Кометерлер» романында кездеседі. 1950 жылғы Е.Е. Смиттің «Бірінші линзашы» романында Плутонға басқа планеталардан келген жандар қоныстанған, ал Грегори Бенфорд пен Пол А. Картердің 1988 жылғы «Айсборн» (Прозерпинаның қызы) романында Плутонның күрделі планеталық экожүйесі бейнеленген. «Айсборн» астроном Эндрю Фракной құрастырған Плутонның тіршілік формаларын салыстырмалы түрде дұрыс суреттейтін туындылар тізіміне де енген. Плутонның адам өмірін бейнелеуі сирек, бірақ 1944 жылғы Джордж О. Смиттің «Сандар шеңбері» атты әңгімесінде Плутон трансформацияланады, ал 1958 жылғы Алгис Будристің «Жер адамы» романында отарланады. «Тоғызыншы планетаның құпиясында» Плутон бастапқыда басқа күн жүйесінен келген, ал 1973 жылғы Клиффорд Д. Симактың «Құрылыс шатыры» атты әңгімесінде ол жасалма екені анықталады. Ол Грегори Бенфордтың 2005 жылғы «Күн туғандар» романында температураның түсініксіз жолмен өскенін көреді. 2006 жылы Плутон планетадан карлик планетаға қайта жіктелді, бұл мәселе 2011 жылғы Рис Хьюздің «Ескі космостың жас әңгімелері» романында талқыланды. 2003 жылғы Ларри Нивен мен Бренда Купердің «Тор» атты әңгімесінде Харон Плутонға өсімдік материалдарынан жасалған алып жіптермен байланысқан. «Mass Effect» видео ойындары сериясында Харон жұлдызаралық сапарлар үшін релелік станция болып табылады.
Pluto was discovered by Clyde Tombaugh in 1930 and has made comparatively sporadic appearances in fiction since then; in the catalogue of early science fiction works compiled by E. F. Bleiler and Richard Bleiler in the 1998 reference work Science Fiction: The Gernsback Years, Pluto only appears in 21 (out of 1,835) works, compared to 194 for Mars and 131 for Venus. Richard L. McKinney describes it as "unexplored territory" in The Greenwood Encyclopedia of Science Fiction and Fantasy, Stableford adds in Science Fact and Science Fiction: An Encyclopedia that Pluto's popularity during the pulp era of science fiction was increased by its then recent discovery, and Westfahl writes that its similarity to Earth in terms of size and composition contributed to a relatively common portrayal as an abode of life. The earliest story featuring Pluto was likely the satirical 1931 novel Into Plutonian Depths by Stanton A. Coblentz, which depicts an advanced Plutonian civilization. Another candidate for the first story is H. P. Lovecraft's 1931 short story "The Whisperer in Darkness". Other early depictions of Pluto are found in the 1935 short story "The Red Peri" by Stanley G. Weinbaum, where it houses a base for space pirates; and the 1936 novel The Cometeers in Jack Williamson's Legion of Space series. Aliens from elsewhere have settled Pluto in the 1950 novel First Lensman by E. E. Smith, and a complex planetary ecosphere on Pluto is depicted in—among other stories—the 1988 novel Iceborn ( Proserpina's Daughter) by Gregory Benford and Paul A. Carter. Iceborn is also included in a list of works with relatively plausible depictions of Plutonian lifeforms compiled by astronomer Andrew Fraknoi, alongside others such as Robert Silverberg's 1985 short story "Sunrise on Pluto" and Stephen Baxter's 1995 short story "Gossamer". Portrayals of human life on Pluto are less common, though Pluto is terraformed in the 1944 short story "Circle of Confusion" by George O. Smith and colonized in the 1958 novel Man of Earth by Algis Budrys. In The Secret of the Ninth Planet, Pluto originally came from a different solar system, and in the 1973 short story "Construction Shack" by Clifford D. Simak, it is found to be artificial. and sees a mysterious increase in temperature in Gregory Benford's 2005 novel The Sunborn. Pluto was reclassified from planet to dwarf planet in 2006, a subject which was later explored in the 2011 novel Young Tales of the Old Cosmos by Rhys Hughes. In the 2003 short story "The Trellis" by Larry Niven and Brenda Cooper, Charon is attached to Pluto by massive strands of plant matter. In the video game series Mass Effect, Charon is a relay station for interstellar travel.