Кіріспе

Ұлыбритания үкіметтік агенттігі

Парламент және денсаулық сақтау қызметі омбудсмені (PHSO) Парламент әкімшілігі комиссары (PCA) мен Англия денсаулық сақтау қызметі комиссары (HSC) кеңселерін біріктіреді. Омбудсмен Ұлыбритания үкіметтік департаменттері, мемлекеттік органдар және Англия Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің дұрыс немесе әділ әрекет етпегені, немесе нашар қызмет көрсеткені туралы халықтың шағымдарын қарастыруға жауапты. Омбудсмен Премьер-министрдің ұсынысы бойынша монарх тағайындайды және Парламентке есеп береді. Омбудсмен үкіметтен де, мемлекеттік қызметтен де тәуелсіз және жыл сайын Парламенттің екі палатасына есеп береді. Қазіргі омбудсмен – Роб Беренс, ол 2017 жылдың сәуір айынан бері осы лауазымды атқарып келеді. Парламент және денсаулық сақтау қызметі омбудсменінің кеңсесі Лондонның Миллбанк мұнарасында орналасқан, бірақ қызметкерлердің көп бөлігі қазір Манчестерде орналасқан.

Тарих

Парламенттік Омбудсмен лауазымын құруға 1954 жылғы Кричел Даун ісі және Жеке бостандықтар қоғамы сияқты қысым тобының белсенділігі түрткіс болды. Лауазым құрылды және оның өкілеттіктері 1967 жылғы Парламент комиссарлары туралы заңда бекітілді, оның ең маңызды бөлімі – 4-тарау және 2-қосымша, бұл қазіргі омбудсменнің өкілеттіктерін шектейді. Омбудсмен, басқа нәрселермен қатар, персоналдық және коммерциялық мәселелерді тергеуге құқылы емес. HSC лауазымы кейіннен 1993 жылғы Денсаулық сақтау комиссарлары туралы заңға сәйкес құрылды. Парламенттік және денсаулық сақтау омбудсменінің кеңсесі "Ұлыбританиядағы мемлекеттік департаменттер, олардың агенттіктері және басқа да кейбір мемлекеттік органдар, сондай-ақ Англиядағы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) дұрыс немесе әділ әрекет етпеген немесе нашар қызмет көрсеткен" деген шағымдарды қарастыратынын мәлімдейді. Ұлыбританияның алғашқы Омбудсмені – бұрынғы Бақылаушы және бас аудитор болған сэр Эдмунд Комптон. Оның орнын мансапты мемлекеттік қызметкер сэр Алан Марре иеленді. Ол Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі үшін тағайындалған алғашқы Омбудсмен болды және оның барлық ізбасарлары сияқты, бұл қызметті Парламенттік Омбудсмен лауазымымен біріктірді. Кейін ол Age Concern ұйымының төрағасы болды. Лауазымды 2012 жылдың қаңтарынан 2016 жылдың шілдесіне дейін Dame Julie Mellor DBE атқарды.

Процесс

Заң бойынша, Парламенттік Омбудсменге Ұлыбритания үкіметінің ведомстволары және басқа да Ұлыбританияның мемлекеттік ұйымдарына қатысты шағымдар Парламент мүшесі (депутат) арқылы жіберуге тиіс. Бұл кейде "депутат сүзгісі" деп аталады. Омбудсмен шағымды тек қана шағым жасалған ұйымға бәрін түзеуге алдымен мүмкіндік берілген жағдайда қарастырады. Омбудсменге жиі тергеу жүргізуге болатын деңгейге жетпеген сұраулар келіп түседі, әдетте, өйткені шағымданушы шағым жасалған ұйымның шағымдарды қарау тәртібін аяқтаған жоқ. Англиядағы Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS) туралы шағымдарға депутаттың жолдамасы қажет емес, бірақ екі шағым процесінде де шағым жасалған ұйымға жағдайды түзетуге мүмкіндік беру қажет.

Құзыреті

Омбудсмен Парламент мүшесі қоғам мүшесінің әділетсіздікке ұшырағаны туралы шағымын жібергеннен кейін үкіметтік ведомствоның немесе мемлекеттік органның әкімшілік әрекеттерін тергеуге құқылы. Омбудсмен Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіндегі әкімшілік бұзушылықтарды немесе қызмет көрсетудегі кемшіліктерді, егер осы бұзушылықтар немесе кемшіліктер салдарынан әділетсіздікке ұшырадым деп мәлімдеген кез келген адамның шағымын алғаннан кейін тергеуге құқылы. Омбудсмен тергеу жүргізуде кең өкілеттіктерге ие, тергеу тәртібін анықтай алады және қажет болған жағдайда тиісті тұлғалардан ақпарат ала алады. Дәлелдерді жинау және куәларды тексеру мәселелерінде Омбудсменнің өкілеттігі Жоғары соттың өкілеттігімен тең. Осы өкілеттіктерге қарсы келу сотқа деген құрметсіздік болып есептелуі мүмкін. Егер Омбудсмен әкімшілік бұзушылық немесе қызмет көрсетудегі қателік салдарынан туындаған әділетсіздікті анықтаса, жағдайды түзету үшін шаралар ұсынуға болады. Бұл кешірім сұрауды, қиындықтар мен әділетсіздік үшін өтемақы төлеуді және қаржылық зиянды өтеуді қамтиды. Омбудсмен мемлекеттік органды өз қорытындыларын орындауға міндеттей алмаса да, практикада мемлекеттік органдар орындауға бейім. 2010-2011 жылдары Омбудсмен ұсынған түзету шараларының 99 пайыздан астамы шағым жасалған органмен қабылданды. Шағым жасалған орган Омбудсменнің қорытындысын қабылдамаған сирек жағдайларда Омбудсмен Парламентке шағымданушыға келтірілген зиянның жойылмағанын немесе жойылмайтынын түсіндіретін есеп ұсына алады. Мұндай жағдайда Омбудсменнің қызметін қадағалайтын комитет мәселені қарастырып, өз қорытындысын шығара алады. Омбудсмен ұсынған есептер сот тарапынан қайта қаралуға жатады. Алайда, сот Омбудсменнің дискрециялық өкілеттігін жүзеге асыруына оңай араласпайтыны белгілі болды. 19 тамыз 2014 жылдан бастап жұртшылық Парламент және денсаулық сақтау омбудсмені жүргізген және өз веб-сайтында жариялаған тергеулердің тұжырымдамаларын іздеуге мүмкіндік алды. 2014 жылдың қазан айында Джули Меллор және жергілікті басқару омбудсмені Джейн Мартин денсаулық сақтау және жергілікті басқаруды қадағалайтын біріктірілген орган құруды ұсынды, ол пациенттердің шағымдарына байланысты тергеуді бастаудың орнына, қажет деп тапқан жағдайда тергеуді бастауға құқылы болар еді. 2018 жылдың қараша айында Роб Беренс Ирландия Республикасының омбудсмені ұйым туралы жариялаған оң бағасынан кейін, Омбудсмен ресми шағымсыз тергеуді бастауға мүмкіндік беретін заңға өзгеріс енгізуді қалады. Ол Шотландиядағыдай, денсаулық сақтау жүйесіне қатысты реттеушілік өкілеттіктерге ие шағымдар стандартын бекітуші орган болуын қалады. Есепте бұл мекемені реттейтін заң ескірген және Ұлыбритания мен басқа елдердегі ұқсас ұйымдармен үйлесімсіздікке түсіреді.

Сын

2018 жылы Лиам Дональдсон Оливер МакГоуэннің "алдын алуға болатын өлімінен" кейін көтерген кейбір мәселелер әлі де шешілген жоқ.