Кіріспе

Ноймаркт-ин-дер-Оберпфальц (Бавар.: Naimakk in da Owerpfolz) – Германияның Бавария жеріндегі Жоғарғы Пфальц әкімшілік аймағындағы Ноймаркт ауданының орталығы. 40 000-ға жуық халқы бар Ноймаркт түрлі жобалардың ішкі тірегі болып табылады және Нюрнберг, Ингольштадт және Регенсбургпен бірге Батыс Жоғарғы Пфальцтың экономикалық және мәдени орталығы қызметін атқарады.

География

Ноймаркт Франкон Юрасының батыс жиегінде, аңғарда жатыр. Әкімшілік аймақ шығысқа қарай Бавариялық Юраға дейін созылады. Ноймаркт аңғары Шварцах өзені арқылы солтүстікке қарай ағып, Регницке құяды, ол әрі Майнға құяды, ал оңтүстікке қарай Сульц өзені арқылы ағып, Альтмюльге құяды, ол Дунайға құяды. Людвиг каналы солтүстіктен оңтүстікке қарай аймақты кесіп өтеді, Еуропа суайырығын байланыстырады. Биіктігі солтүстікте Беккенмюле өзенінде 406 метрден Фуксберг маңында 595 метрге дейін өзгеріп, қалалық әкімдіктің биіктігі анықтама ретінде 423 метр деп көрсетілген. Әкімшілік аймақтың ауданы 73,09 км² құрайды. Ноймаркт округіне қарасты төмендегі муниципалитеттер округ орталығымен шектеседі. Олар солтүстіктен бастап, сағат тілі бойынша тізімделген: Берг, Пилсах, Велбург, Дэйнинг, Сенгентал, Бернгау және Постбауэр-Хенг.

Геология

Ноймаркт Юра дәуірінде Тетис мұхитының бұрынғы коралды рифінің (қазір Франкондық таулы аймақ деп аталады) батыс шетінде орналасқан. Алаптың төңірегі көбінесе құмды, содан да бұрынғы атауы Ноймаркт-на-Зан (Neumarkt on the Sand) болған, ал екі жағында жеке-жеке шөкей топырақты аймақтар кездеседі. Таулар берік әктастан тұрады, онда көптеген бұлақтар бар, мысалы, Воггенталь жанындағы Ақ Лабер өзенінің бастауы.

Муниципальді бөлімшелер

Муниципалдық аумақтың ядросы – Ескі қала және оның әлі де мойындалған шекаралары. Қала қабырғасының сыртында салынған алғашқы тұрғын үйлер 1850 жылы шығысқа қарай, Мюльштрассе, Марияхильфштрассе және Бадштрассе бойында салына бастады. Оңтүстікке қарай 1920 жылдардың басында Индустриалды аймақ дамыды. 1945 жылдан кейін қала солтүстік және батысқа қарай кеңейіп, Воффенбах және Холцхайм муниципалитеттерімен бірікті. Қала орталығының төңірегінде көптеген басқа елді мекендер пайда болды, солтүстіктен бастап сағат тілі бойынша: Алтенхоф, Коппенмюле, Коленбруннермюле, Мюлен, Вольфштейн (бұрынғы Түрме еңбек лагері орнында), Вайнберг, Шлосерхюгель және Хасенхайде. 1972 жылғы муниципалитет реформалары барысында тоғыз муниципалитет қаламен біріктіріліп, муниципалдық аумақ едәуір кеңейді.

Тарих

Неумаркт қаласындағы ең алғашқы қоныстың іздері неолит дәуіріне дейін жетеді. Ноймаркт төңірегінде көптеген обалар мен кельт бекіністері сақталған. Қаланың бірінші рет Бавария тайпаларымен 6 немесе 7 ғасырда, мысалы, қазір Пеллинг деп аталатын ауданында құрылғаны деседі. Қаланың нақты құрылған күні белгісіз, бірақ "жаңа базар" (neuer Markt) ретінде 12 ғасырдың басында Нюрнберг пен Регенсбург арасындағы сауда жолында пайда болғаны болжанады. Қала туралы алғашқы жазба 1135 жылға дейін барады, ал қаланың қабырғалары 1315 жылы алғаш рет тілге алынған. 13 ғасырда император Фридрих II Ноймарктқа Рейхсфрейхті (императорлық еркіндік) мәртебесін берді, сонымен қатар Нюрнберг пен Регенсбург арасындағы саудадан кеден алымын жинау құқығын да берді. Алайда, қала бұл мәртебені толыққанды пайдаланбады, себебі 1329 жылы Павия шарты бойынша Виттельсбахтардың билігіне көшті. 15 және 16 ғасырларда Ноймаркт Пфальц әкімдерінің резиденциясы болды. Граф Иоганн фон Пфальц өзінің резиденциясын осы қалада орнатып, қаланы дамытуға кірісті. Оның жұмыстарының ішінде Санкт-Иоханн шіркеуі, сарай капелласы және Пфальц графтарының сарайы бар. Иоганннан кейін граф Отто I, оның ұлы Отто II және кейіннен курфюрст болған Фридрих II билік етті. Пфальц графтары кеткеннен кейін Ноймаркт маңыздылығын жоғалтты. Содан кейін қала тек айналасындағы аймақтың саяси және экономикалық өміріне қатысты, ал қаланың өсімі дерлік тоқтады. Келесі айқын өсім 19 ғасырдың ортасында ғана болды. Отыз жылдық соғыс кезінде Ноймаркт 1633-1635 және 1646-1649 жылдары швед әскерлерімен басылып алынды. Екі рет те қала тоналып, жартылай қиратылды. Бірінші коалиция соғысының кезінде 1796 жылдың жазында Ноймарктта француз және австриялық әскерлері арасында қақтығыс болды. Француздар қалаға бекініп, австриялықтар оны толығымен қиратуға кірісті. Тек Ноймаркттан келген бір темірші жалғыз өзі жоғарғы қақпаны ашып, жағдайды нашарлатудан сақтап қалды. Ноймаркт Бавария императорлық қаласы мәртебесіне ие болды және 1806 жылы Наполеон Бавария Корольдігін құрғаннан кейін аудандық соттың ордасы болды. 19 ғасырда Ноймаркт бірте-бірте өнеркәсіптік орталыққа айналды. 1830 жылдан бастап мыңдаған жұмысшылар Ноймаркт маңындағы Людвиг каналының құрылысында жұмыс істеді, ол 1846 жылы аяқталып, Ноймарктты порты бар қалаға айналдырды. 1884 жылы Ноймаркте құрылған Экспресс-Веркен зауыты континенттік Еуропаның алғашқы велосипед фабрикасы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың экономикалық және саяси салдары Ноймарктта тез сезілді. 300-ден астам жас жігіт соғыс даласында қаза тапты. 1923 жылдың қыркүйегінде Ноймаркте нацистік партияның алғашқы жергілікті бөлімдерінің бірі құрылды, ол 23 қыркүйекте "Неміс күні" мерекесінде көпшілік алдына шықты. Бұл бөлім Ноймаркте туған нацистік партияның негізін қалаушыларының бірі Дитрих Эккарттың қайтыс болуынан аз уақыт бұрын құрылған. Алайда, партияның белсенді мүшелерін шығару оның тез ыдырауына әкелді. Партия 1928 жылға дейін Ноймаркте қайта ұйымдастырылмады. 1934 жылы Эккартты еске алу үшін қала атауына ресми түрде "Дитрих Эккарт қаласы" деген қосымша енгізілді. Сол жылы Адольф Гитлер қала паркінде Эккарттың құрметіне ескерткіш ашты. Кейіннен ол Дания королі Бавариялық Кристоферге (1416-1448) арналды, ол осы қалада туған болуы мүмкін.

Экономика

Ламмсбрю сыра қайнату зауыты қалада орналасқан.

Спорт

Неумаркт жүдесу өнері (дзюдо, каратэ, таэквондо, айкидо, бокс және тай боксы) сияқты спорттық іс-шараларды, сондай-ақ үстел теннисі, коляскадағы спорт, жеңіл атлетика, боулинг, волейбол, күрес және теннис ұсынады. Күрес лигасы да бар.