Кіріспе

Сент-Этельдреда шіркеуі – Лондонның Холборн ауданында, Чартерхаус көшесінен сағасында орналасқан католик шіркеуі. Бұл ғимарат Лондонда Эдуард I патша тұсында сақталған екі ғимараттың бірі және 1250-1290 жылдар аралығында салынған. Ол 673 жылы Элидегі монастырды негіздеген англосаксон әулиесі Этельтрит, немесе Этельдредаға арналған. Бұл Эли епископтарының Лондон тұрағындағы шапель болған. 17 ғасырдың басында ол қысқа мерзімге испан елшісінің елшілік шапелі және ағылшын католиктеріне пана болды. Шіркеу 1874 жылы католик шіркеуіне сатып алынып, 1878 жылы ашылды және қазіргі күні католик шіркеуі қолданып келе жатқан Англиядағы ең көне шіркеулердің бірі болып табылады.

Сипаттама

Сент-Этельдреда шіркеуі – бұл шапель, немесе жоғарғы шіркеу, және крипта, немесе жер асты бөлігінен тұрады. Қазірде ол қолданыста болып, Месса, крещение, үйлену және жерлеу рәсімдері үшін пайдаланылады. Әйелі Этельдреда көмегімен жиі жұтқыншақтың инфекциясынан шипа табылғандықтан, жыл сайын шапельде жұтқыншақты баталау рәсімі өткізіледі. АҚШ Әскери академиясының (Вест-Пойнт) католик шапелі Сент-Этельдреда шіркеуінің үлгісімен салынған.

13 ғасыр

Сент-Этельдреда шіркеуі 1250 және 1290 жылдар аралығында Эли епископтарының қалалық шіркеуі ретінде салынды. Ол олардың лондондық резиденциясы – Эли сарайының немесе Эли үйінің бір бөлігі болған.

XIV ғасыр

1302 жылы Джон, Уоррен графы, капеллада Эдуард II-ге адалдығын серт берді. 1381 жылы Жан Гонт Савой сарайы шаруалар көтерілісі барысында қиратылғаннан кейін сарайға көшті.

XVI ғасыр

1534 жылы Англияда католиктік миссаларға тыйым салынды. Ели епископтары англикандық реформациядан кейін англикандық құлшылық үшін пайдаланылған шағын ғибадатхананы қадағалауды жалғастырды. 1576 жылы Ели епискобы Ричард Кокс, үйдің бір бөлігі мен ғибадатхананы қоршаған жерлерді жалға беру құқығын Елизавета I-нің сүйіктісі сэр Кристофер Хэттонға берді. Жалға алу ақысы жылына 10 фунт стерлинг, он жүк сена және бір қызыл гүл болды, бұл соманың кішкентай болуы Елизавета епископқа қысым көрсеткен деген күдік тудырды. Хэттон мүлікті жөндеуге және күтіміне патшадан көп қарыз алды. Оның иелігінде крипт таверна ретінде пайдаланылды. Эли сарайы Шекспирдің «Ричард II» және «Ричард III» атты екі пьесасында еске алынады.

17 ғасыр

1620 жылы жоғарғы шіркеу испан елшісі Гондомар графына жеке капел ретінде пайдалануға берілді және испандық жер деп есептелді. Англияда әлі де заңсыз болған католик құлшылығы шіркеуде рұқсат етілді. Екі жыл өткен соң, Англия мен Испания арасындағы дипломатиялық шиеленіс кезінде Гондомар Испанияға қайтарылып алынды және капелді пайдалануға оның ізбасарына рұқсат берілмеді. Мэтью Рен, 1638 жылдан бастап Эли епископы (және Кристофер Реннің туысы), 1641 жылы түрмеге қамалудан бұрын Санкт-Этельдреда капелінде құлшылық етті. 1642 жылы сарай мен шіркеу Англия азамат соғысы кезінде түрме және аурухана ретінде пайдалану үшін Парламентке берілді. Оливер Кромвельдің Комонвелл кезеңінде (1649–1660 жж.) сарайдың көп бөлігі бұзылып, бақтар жойылды.

18 ғасыр

1772 жылы Лондондағы Фенчерч көшесіндегі Корольдік жерлер туралы 1772 жылғы заң Эли епископтарына мүлікті Корольге сатуға мүмкіндік берді. Бұл жер, кішкене ғибадатхананы қоса, Чарльз Коулға, жер өлшеуші және сәулетшіге сатылды. Ол ғибадатханадан басқа барлық ғимараттарды бұзып, Эли Плейс салды. 1786 жылы қайта ашылғанға дейін ғибадатхана грузин стилінде кеңінен жөнделді.

19 ғасыр

1820 жылы шіркеуді кедейлерді білім беруге арналған Ұлттық қоғам өз басқаруына алды, олар сол кезде аймаққа қоныстанған ирландтық католик иммигранттарын дінге көшіруді үміттенеді. Біраз уақыттан соң шіркеу жабылды. 1836 жылы Эли шіркеуі преподобный Александр Д’Арблай (Фанни Бернидің ұлы) тарапынан англикандық құлшылық орны ретінде қайта ашылды, бірақ ол келесі жылы қайтыс болды. 1843 жылы шіркеу уэльстік англикандықтарға жалға берілді, қызметтер уэльс тілінде өткізілді. 1874 жылы шіркеу аукционға қойылды және Росминиан орденінің католик священнигі Уильям Локхарт 5,400 фунт стерлингке сатып алды. Локхарттың басшылығымен крипта мен жоғарғы шіркеу Джордж Гилберт Скоттпен 13 ғасырғы түпнұсқа жобаларына сәйкес қайта жаңартылды. Джон Фрэнсис Бентли зірқап шеберлікпен жасалған, орган мен хор галереясын қамтитын хор экранын жобалады. Карл I патшалық билігі тұсында қосылған патшалық герб монастырға көшірілді. Шіркеу Норфолк герцогынан реликті алды: Әулие Этельдреданың қолынан алынған бір бөлік, ол бас алтарьдың оң жағындағы зергерлік сандықта сақталады. 1878 жылы қайта жаңарту жұмыстары аяқталды және 200 жылдан астам уақыттан кейін Әулие Этельдредада алғаш рет католик миссасы өткізілді. Жоғарғы шіркеу 1879 жылдың 23 маусымында Әулие Этельдреда мерекесінде қайта ашылды. Көп жылдар бойы Әулие Этельдреда шіркеуі Англиядағы ең көне католик шіркеуі болып саналды, бірақ 1971 жылдан бері Солтүстік Йоркширдегі Малтон қаласындағы 12 ғасырлық Святых Леонарда мен Марии шіркеуі оны басып өтті.

20 ғасыр

1925 жылы тарихи ескерткіштер жөніндегі корольдік комиссия бұл шапельді ежелгі ескерткіш деп тіркеді. 1941 жылдың мамыр айында, «Блиц» кезінде шіркеуге бомба түсіп, шатырында ойық жасады және Виктория дәуіріндегі боялған шыны терезелерді қиратты. Құрылымдық зақымды жөндеуге жеті жыл кетті. 1952 жылы Джозеф Наттгенс салған жаңа боялған шыны терезе шығысқа қараған терезеге орнатылды. Онда Әулие Үштік, Матай, Марк, Лұқа және Жохан евангелистері, сондай-ақ Құдай ана Мариям, Кильдарь Бриджит және Этельдреда әулиелері бейнеленген. Оңтүстік қабырғадағы боялған шыны терезелерде Ескі Ғалымның эпизодтары, ал солтүстік қабырғадағы терезелерде Жаңа Ғалымның эпизодтары көрсетілген. 1960 жылдары Генрих VIII және Елизавета I тұсындағы ағылшын католик шейіттерінің төрттен бір топтан екі тобы солтүстік және оңтүстік қабырғалар бойында орнатылды. Оларға Сент-Эдмунд Геннингс, Сент-Свитун Уэллс, Сент-Маргарет Уорд, Блекет Джон Форест, Блекет Эдвард Джонс, Блекет Джон Рош, Сент-Анн Лайн және Сент-Джон Хоутон кіреді.

21 ғасыр

2011 жылы Католик шіркеуі Лакстон Плейсдегі Сент-Анн шіркеуінің Уолсингхемдік Біздің Ханымның жеке ординариатының бас шіркеуі ретінде қолданылуын ұсынды. Ординариатты жақтаушы белгілі журналист Дэмиан Томпсон, Санкт-Этельдреда шіркеуінің 21-ші ғасырдың басында литургиялық және приходтық қауым ретінде құлдырағанын айтып, оны ординариат пайдалансын деп талап етті. Ата Кит Каннингэм 30 жылға жуық Сент-Этельдреда шіркеуінің ректоры болды және 1998 жылы MBE орденімен марапатталды. Каннингэм 2010 жылы қайтыс болғанға дейін MBE орденін қайтарды. Кейіннен 2011 жылдың маусым айында Каннингэмнің Танзаниядағы мектептегі жас балаларды сексуалдық зорлыққа ұшыратқандығы белгілі болды.