Кіріспе

2004 жылы Питер Коллиер мен Дэвид Хоровиц редакциялаған кітап. «Анти Чомский оқырманы» – лингвист және әлеуметтік сыншы Ноам Чомскийге арналған 2004 жылғы антологиялық жинақ. Кітап авторлары Чомскийдің саяси және тіл білімі жайындағы жазбаларын сынап, оның теорияларын дәлелдеу үшін фактілерді таңдап алып, өзгертетінін айтады.

Пропаганда үлгісін сынға алу

Илай Лерер үгіт-насихат үлгісі теориясын бірнеше жағынан сынады. Лерердің пікірінше, теория:

үкімет пен корпорациялардың бұрыс әрекеттері туралы бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауын ескермейді және осындай хабарламалар сыйлықтар мен беделге ие болады. (76-бет)

"The Wall Street Journal" және "The New York Times" сияқты ірі бұқаралық ақпарат құралдарының редакциялық мақалаларындағы көптеген мәселелер бойынша келіспеушіліктер бар екенін назарға алмайды. Бұқаралық ақпарат құралдарының иелерінің саяси көзқарастары да әртүрлі. Бұқаралық ақпарат құралдары мыңдаған акционерлерге тиесілі болуы мүмкін. Кейбір бас директорлар өз компаниясын өз көзқарастарын тарату үшін пайдаланса да, көпшілігі олай емес, ал бір медиа компания кейде мүлдем әртүрлі редакциялық позицияға ие газеттерге ие болады. (69–70-беттер)

кейде бұқаралық ақпарат құралдарының мақсаты тек маңызды емес ойын-сауық пен ақпаратты тарату екенін, ал кейде олардың барлық маңызды мәселелер мен оқиғалар бойынша қоғамдық пікірді қалыптастыратынын айту арқылы тұжырымдамалық тұрғыдан дәйекті емес. (70-бет)

жарнама берушілердің ықпалына қатысты қате пікір білдіреді. Чомски мен Герман 1970 жылдары өз жарнамаларын таратқан бағдарламалардың бизнеске оң көзқарас танытуын қалаған екі жарнамашының мәлімдемелерін келтірді. Лерердің пікірінше, ойын-сауық бағдарламалары шындығында бизнеске қарсы, бір зерттеуде бизнесмендердің қылмыскер ретінде бейнеленуі кез келген басқа мамандыққа қарағанда үш есе көп, ал тоғыз жағдайда оннан ашкөздікпен қозғалған деп көрсетілген. (74–76-беттер)

консервативті радио бағдарламаларының танымалдығын түсіндіруде қиындық тудырады. Егер адамдар Чомски жақтаған солшыл саяси көзқарастарды естігісі келсе, бірақ оларға фильтрленген бұқаралық ақпарат құралдары арқылы оңшыл көзқарастар таңылса немесе мағынасыз ойын-сауықпен мойынсұнуға итермеленсе, онда олар кем дегенде консервативті көзқарастарға өз еркімен құлақ аспауы керек. (78-бет)

бұқаралық ақпарат құралдарындағы жаңалықтардың айырмашылығына басқа да түсіндірмелердің жоқтығын елемеді. Мысалы, Чомски жиі АҚШ-тың коммунистік Польшадағы дін қызметкері Ежи Попиелушконың өлтірілуіне бұқаралық ақпарат құралдарының Латын Америкасындағы дін қызметкерлерінің өлтірілуіне қарағанда көбірек назар бөлгенінің себебін теорияны дәлелдеу үшін келтіреді. Лерердің пікірінше, мұның көптеген баламалы түсіндірмелері бар, мысалы, Латын Америкасында мұндай кісі өлтірулер жиі болғандықтан, бұл жаңалық емес. Немесе Попиелушко бірнеше жыл бұрын әскери араласуға себеп болған наразылықтарда белсенді рөл атқарды және оның өлтірілуі Польшадағы қоғамдық пікірді коммунистік режимге қарсы бұрды. (79–81-беттер)

Интернет медиасының көптеген түрлері сияқты жаңа медианы ескермейді. "Manufacturing Consent" кітабы Интернеттен бұрын жарық көргенімен, Чомски соңғы басылымдарында да және сөздерінде де осы медианы толығымен елемеуді жалғастырып келеді. Ол Интернет туралы білімі жеткіліксіз сияқты, мысалы, "ірі коммерциялық ұйымдар" ғана сәтті Интернет сайттарын жүргізе алады десті, бұл Лерердің пікірінше, өзін заманауи медиа теоретигі деп есептейтін адам үшін таңғажайып. (77–78-беттер)

жаңа емес, бұл марксистік "жалған сана" идеясының бір түрі ғана. (72-бет)

адамдардың көбісін, оларды "сан-сақтанған халық" деп сипаттайды, еңбексіздікпен қарастырады. Адамдар бұқаралық ақпарат құралдарының өмірдің барлық аспектілерін қалай манипуляциялайтынын түсінуге тым ақымақ немесе олардың кінәратсыз құралдары. (82-бет)

Қабылдау

Консервативті тарихшы Кит Виндшатл консервативті журнал New Criterion-да: «Коллиер, Хоровиц және олардың тағы алты авторы ұзақ уақыттан бері қажет болған кітап жазды. Бұл кітап ұятты, бірақ өте ықпалды адамның артық жіберген әрекеттерін жан-жақты ашады, оған дейін осындай толыққанды сыннан қашып келген еді» дейді. Ағылшын профессоры Марк Бауэрлейн либертариандық Reason журналындағы әдетте оң пікірінде: «Коллиер мен Хоровиц саяси даңқтың жасалған шындығын жақсы түсінеді, ал оны жою үшін қарсы айыптаулар немесе тапқыр жауаптар емес, керісінше, фактілерге негізделген тікелей мәлімдемелер қажет, олар бейненің нағыздығына күдік тудырады. Осы мақсатта, авторлар қарапайым процедураны ұстанады: Чомскийдің нақты мәлімдемелерін келтіріп, оларды дәлелдер мен логика тұрғысынан тексеріп қарастырады. Кітапқа ең үлкен үлес қосқандар Чомскийдің прогрессивті қасиеттерін атап, олардың оңайлықпен қалай тасталатынын көрсетудің тиімді және уақтылы тактикасын қолданады». Commentary Magazine журналында Арч Пуддингтон «The Anti Chomsky Reader» кітабын «Чомскийге қатысты ең толыққанды сын» деп атады және кітаптың «авторларының саяси сауаттылығынан пайда тапқанын, олардың көпшілігі радикалды саясаттың динамикасын біледі және Чомскийдің ғылыми қатаңдық пен шындықты іздеу туралы сылтауларына назар бөлмейді» деді. Автор Энтони Ф. Греко Коллиер мен Хоровицті жақпарушылық пен таңдаулылық танытқаны үшін сынады және Чомскийдің еңбектерінде ешқандай құндылықты мойындамады. Джон Феффер Коллиер мен Хоровицті ашық адалсыздыққа айыптап, олардың Чомскиге шабуыл жасау мақсатымен кітап жазғанын, өйткені олардың мансабы Клинтон әкімшілігі жылдарында танымалдылығы төмендегеннен кейін құлдырады деп мәлімдеді. Феффер сондай-ақ, олар академиялық ортада либералды көзқарасқа қатысты жалған айыптаулар жасап, адал емес табыс табуға мәжбүр болды деп қосты.