Кіріспе

Пасторальдық теология – дін тануды шіркеу қызметінің күнделікті жағдайында қолданумен айналысатын практикалық теологияның бір саласы. Теологияға осы көзқарас теологияны іс жүзінде іске асыруға тырысады. Көбінесе дін қызметкерлерін даярлау ретінде қарастырылатын практикалық теология, көбінесе теориялық емес, пайдалырақ және, тіпті, практикалық ғылым болып есептеледі. Сондықтан оның негізгі назарында дін қызметкерлеріне қызметте көмектесетін теологияның салалары тұрады. Осы тақырыптарға уағыз айту (хомилетика), пасторлық күтім, сакраменттік теология және этика жатады. Теориялық немесе практикалық болсын, теологияның барлық салалары дін қызметкерлерін, пасторларды және пасторлық қызмет атқаратындарды бір жолмен немесе екінші жолмен «Мәсіхтің қызметшілері және Құдайдың құпияларын жеткізушілер» (1 Коринфтерге 4:1) етуді мақсат етеді. Пасторальдық теология басқа да түрлі салаларды қабылдайды, дінтанушының апологетикалық, догматикалық, экзегетикалық, моральдық, құқықтық, аскетикалық, литургиялық және басқа да қорытындыларын қабылдап, осы қорытындыларды діни қызметке ғылыми тұрғыдан қолданады.

Тарих

Орта ғасырларда пасторлық теология жеке және жүйеленген ғылым ретінде әлі қалыптаспаған еді. Схоластика бұл ғылымды теологияның басқа салаларынан бөліп қарастырмады. Догма және мораль туралы ілімдер, олардың қорытындыларын жандарға қамқорлық жасауға қолданумен бірге оқытылды. Дегенмен, тіпті сол кезде Шіркеудің ұлы докторларының еңбектерінің кейбіреулері толығымен пасторлық сипатта болды; мысалы, Папа Григорий I-нің "Пасторлық қамқорлық" еңбегі, Томас Аквинскийдің "Opuscula", 17–20, Бонавентураның "De sex alis seraphim", "De regimine animæ", "Confessionale" еңбектері, Антонин, Флоренция епископының "Сумма конфессионалисімен" бірге "Теологиялық соманың" (ІІ, ІІІ кітаптары). Сонымен қатар, мистикалық теологиямен айналысатын авторлар жиі пасторлық теология саласына еніп отырды. Пасторлық теология ғылымы қазіргі жүйеленген түрін тек Контрреформация кезеңінде ғана алды. XV ғасырдың екінші жартысында кейбір аймақтарда пасторлық міндеттерге немқұрайлы қараушылық байқалды. XVI ғасырдың басында көптеген дін қызметкерлері мен бірқатар епископтар үшін жандарға қамқорлық жасау жоғалған немесе ешқашан меңгерілмеген өнерге айналды, нәтижесінде, қара халық пайдасыз дін қызметкерлерінің жүгін тастауға дайын болды. Трент соборы дін қызметкерлерінің нағыз реформасын жүзеге асыруды мақсат етті. Католик епископтары мен теологтары собордың бағытын ұстанды. Соның нәтижесінде, жандарға қамқорлық жасау жеке ғылым ретінде қарастырылды.