Кіріспе

1920 жылғы еңбек оқиғасы, АҚШ, Монтана штаты, Бутте қаласы

1920 жылдың 21 сәуірінде Монтана штатының Бутте қаласындағы мыс кеніштерінде шахтерлер ереуілі кезінде «Анаконда мыс кеніші» компаниясының күзетшілері ереуілдегі шахтерлерге, кеніш маңында пикет ұстап тұрғанда оқ атып, Том Мэннингті қаза қылды және тағы он алты адамды жарақаттады. Бұл оқиға «Анаконда жолындағы қырғын» деп белгілі. Оның өліміне ешқандай жаза берілмеді.

Шабуыл мен қырғын

1920 жылғы 19 сәуірде Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (IWW) және Металл кеншілері өндірістік одағы Бутте маңындағы кендерде ереуіл шақырды. Олар ереуілдің жалақыны арттыруға, күніне сегіз сағаттық жұмыс кестесін орнатуға және кәсіподақ ұйымдастыруға қатысқан қызметкерлерді жұмысқа алудан бас тартуға мүмкіндік беретін – «қара тізімге енгізу картасы» деп аталатын жүйені жоюға көмектесетініне үміттенді. Бұл ереуіл Буттедегі кәсіподақ қозғалысының әлсіз кезеңінде болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Бутте кеншілері одағының беделін түсірді, ал қала маңындағы кендер еркін жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Алты жыл бұрын, 1914 жылы, Бутте кеншілері одағының ғимараты қиратылған еді. Мыс бағасының өсуі, қазалы кен оқиғалары және IWW-нің жұмыскерлерді тартуы қаладағы жағдайды одан әрі шиеленістірді. Ереуілге үш жыл бұрын, IWW ұйымдастырушысы Фрэнк Литтлді белгісіз біреулер ұрып-соғып, теміржол көпірінен іліп қойды. Осылайша, ереуіл шиеленіскен ахуалда басталды. Ереуіл жарияланған күні, пикетшілер аймақтағы кендерге, соның ішінде Анаконда жолына баратын жолдарды жапты. Олар ереуілге қатыспаған кеншілерді кенге кіргізбеді. Ереуілдің екінші күні пикетшілер Буттедегі кендердің көбісін тоқтатуға қол жеткізді. Сол күні жергілікті газет – «Бутт Дейли Бюллетень» Анаконда мыс компаниясының басшысы ереуілді тоқтату үшін кісі өлтіру және асылу туралы ұсыныс жасағанын хабарлады. 21-ші күні жергілікті шериф ереуілді басуға тырысып, Анаконда кенінің күзетшілерін уақытша қызметке тартты. Үш аптадан кейін ереуіл толығымен сәтсіз аяқталып, кеншілер жұмысына қайта оралды. «Оп» жергілікті тарихты былайша сипаттайды: «Ереуіл сегіз айға созылды. Екі тарап та көп қан төкті. «Вобблилер» өздерінің қанын төгуге мәжбүр болды. Ескі Элиху [кен иесі] өздерінің жұмысын істеу үшін қарулы адамдарды, ереуілді бұзушыларды, ұлттық гвардияшыларды және тіпті әскердің бір бөлігін жалдады. Соңғы бас сүйек сынғанда, соңғы қабырға сынғанда, Персонвиллдегі ұйымдасқан еңбек күштері қолданылған фейерверктей болып қалды». Элиху зорлық-зомбылықты былай ақтады: «Балам, егер мен қарақшы болмасам, әлі де «Анаконда» үшін жалақыға жұмыс істеп жүрер едім, және Персонвилл тау-кен корпорациясы болмас еді».