Джез Баттерворт: Англиялық драматург және режиссер

Кіріспе

Ағылшын драматургі, сценарийші және кинорежиссер Джереми "Джез" Баттерворт (4 наурыз 1969 жылы туған) – ағылшын драматургі, сценарийші және кинорежиссер. Ол өзінің ағалары Джон Генри мен Томмен бірлесіп сценарийлер жазған.

Өмір және мансап

1969 жылдың наурыз айында Баттерворт Лондонда дүниеге келді. Оның үш бауыры бар: ағалары Том (1966 жылы туған) және Стив (1968 жылы туған); және кіші інісі Джон Генри (1976 жылы туған). Оның Джоанна есімді әпкесі де бар. Ол Верулам жалпы білім беретін мектебінде, Сент-Олбанста және Кембридждегі Сент-Джон колледжінде оқыды, онда ағылшыс тілі пәнін оқып, 1991 жылы бітірді. Оның барлық бауырлары кино және театр саласында белсенді: Стив – продюсер, ал Том мен Джон Генри – жазушылар. Баттерворттың 1995 жылы Корольдік сот театрында тұңғыш рет көрсетілген «Mojo» пьесасы 1996 жылы Лоуренс Оливье, «Evening Standard», «Жазушылар гильдиясы» және Джордж Девайн сыйлықтарын, сондай-ақ «Критикалық шеңбер» сыйлығын жеңіп алды. Баттерворт сонымен қатар «Mojo» (1997) фильмінің экранизациясын жазып, режиссерлік етті. Фильмде Гарольд Пинтер ойнады. Баттерворттың айтуынша, 2005 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты Харольд Пинтер оның шығармашылығына зор ықпал еткен: «Мен Харольд Пинтерді жақсы білемін және оған үлкен құрметпен қараймын. Оның маған әсері өте зор. Оның әңгімелері менің жұмысыма шабыттандырды» (Сара Кейн, Марк Рейвенхилл, Конор Макферсон, Мартин Макдонагпен бірге). Баттерворт ағасы Стив продюсерлік еткен және Николь Кидманның қатысуымен түсірілген «Туған күн қызы» (2001) фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті. Баттерворт өзінің «Түнгі балуан» (2002) пьесасы туралы жағымды пікірлер алды, ол Вест-Эндтегі Корольдік сот театрында тұңғыш рет көрсетілді. «The Guardian» газетінің сыншысы былай деп жазды: «Бір пьеса бір уақытта өте жақсы да, өте жаман да бола ала ма? Менің ойымша, бола алады». «Қысқыр» 2006 жылы Корольдік сотта да көрсетілді. «Британдық театрлар туралы нұсқаулықта» былай делінген: «Қысқыр» пьесасы түсінуге қиын болуы мүмкін, бірақ оның ішінде күлкілі көңіл күйлер де бар». 2007 жылдың мамыр айында Баттерворт Америка өнер және әдебиет академиясынан Е. М. Форстер сыйлығын алды. Оның «Parlour Song» пьесасы Нью-Йоркте 2008 жылдың наурыз айында «Atlantic Theatre Company» театрында «Off Broadway» сахнасында «жоғары бағаланған» пікірлерге ие болды. «Almeida Theatre» пьесаның еуропалық тұңғыш көрсетілімін 2009 жылдың наурызында өткізді. Баттерворттың Корольдік сот театры үшін төртінші пьесасы – «Иерусалим», ол 2009 жылдың шілдесінде жағымды пікірлермен тұңғыш рет көрсетілді. «Ағылшынның жасыл және көркем жеріндегі өмірдің қазіргі заманғы көрінісі» деп сипатталған «Иерусалим» 2009 жылы Лондонда өткен Баттерворттың екінші маңызды қойылымы болды. Бұл қойылымда Джонни Байрон рөлін Марк Райланс, ал Гинжер рөлін Маккензи Крук ойнады. Ол Корольдік сотта сатылып кетті, 2009 жылдың ең жақсы пьесасы үшін «Evening Standard Theatre Award» және «Critics' Circle Theatre Award» сыйлықтарын жеңіп алды және сол актерлік құраммен 2010 жылдың қаңтар айында Шафтсбери даңғылындағы «Apollo Theatre» театрына көшірілді. «Иерусалим» 2011 жылдың сәуірінде Бродвейде ашылды, көптеген түпнұсқа британдық актерлер қатысты. Сол жылы ол Лондонға оралып, тағы да «Apollo» театрында ойнады. 2014 жылдың қаңтар айында «Иерусалим» Сан-Францискодағы «Playhouse» театрында ашылды, онда ол жағымды пікірлер алды. «Иерусалим» 2011 жылғы «Tony Award» сыйлығына ұсынылды, «Пьеса» номинациясы. Марк Райланс 2011 жылғы «Tony Award» сыйлығын драмадағы ең үздік актерлік рөл үшін жеңіп алды. «The River» пьесасы 2014 жылдың қазан айында Бродвейдегі «Circle in the Square Theatre» театрында Хью Джекманның қатысуымен және Иан Риксонның режиссерлігімен АҚШ-та тұңғыш рет көрсетілді. Лондон сыншылары бұл пьесаны «лирикалық», «жақсы жазылған» және «таңғажайып пен сұлулыққа толы» деп бағалады. 2017 жылдың шілдесінде Баттерворт Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа мүшелігі туралы референдум өткізу туралы консервативтік үкіметтің уәдесіне байланысты Ұлыбритания империясының офицері (OBE) болып тағайындалу ұсынысынан бас тартқанын мәлімдеді.

In March 1969, Butterworth was born in London, England. He has three brothers: older brothers Tom (born 1966) and Steve (born 1968); and younger brother John Henry (born 1976). He also has a sister, Joanna. He attended Verulam Comprehensive School, St Albans, and St John's College, Cambridge, where he studied the English tripos and graduated in 1991. All his brothers have been active in film and theatre: Steve is a producer, while Tom and John Henry are writers. Butterworth's play Mojo, which premiered at the Royal Court Theatre in 1995, won the 1996 Laurence Olivier, Evening Standard, The Writer's Guild, and the George Devine awards, and the Critic's Circle Award. Butterworth also wrote and directed the film adaptation of Mojo (1997). The film featured Harold Pinter. Butterworth has said that Harold Pinter, 2005 Nobel Literature Laureate, has been a major influence on his work: "I know and admire Harold Pinter enormously. He has a ginormous influence on me. Conversations with him have inspired my work." (with Sarah Kane, Mark Ravenhill, Conor McPherson, Martin McDonagh). Butterworth co wrote and directed the film Birthday Girl (2001), which was produced by his brother Steve and starred Nicole Kidman. Butterworth received positive reviews of his play The Night Heron (2002), which premiered in the West End at the Royal Court Theatre. The Guardian reviewer wrote: "Can a play be simultaneously very good and very bad? I believe so." The Winterling also ran at the Royal Court in 2006. The British Theatre Guide wrote: "The Winterling can be a difficult play but contains rich veins of comedy." In May 2007 Butterworth received the E. M. Forster Award from the American Academy of Arts and Letters. His play Parlour Song opened in New York to "rave reviews" at the Atlantic Theatre Company, Off Broadway in March 2008. The Almeida Theatre presented its European première in March 2009. Butterworth's fourth play for the Royal Court Theatre was Jerusalem, which premiered in July 2009 to positive reviews. Described as a "contemporary vision of life in [England's] green and pleasant land", Jerusalem was the second important Butterworth production in London in 2009. The production starred Mark Rylance as Johnny Byron, and featured Mackenzie Crook as Ginger in a supporting role. It was a sell out at the Royal Court, won the Evening Standard Theatre Award and Critics' Circle Theatre Award for the best play of 2009 and, with the same cast, transferred to the Apollo Theatre on Shaftesbury Avenue in January 2010. Jerusalem opened on Broadway in April 2011, with many of the original UK cast. It returned to London later that year, again playing at the Apollo. In January 2014 Jerusalem opened at the San Francisco Playhouse, where it also received rave reviews. Jerusalem was nominated for the 2011 Tony Award, Play. Mark Rylance won the 2011 Tony Award for Best Performance by an Actor in a Play. The River had its US premiere on Broadway at the Circle in the Square Theatre in a limited engagement in October 2014, starring Hugh Jackman and directed by Ian Rickson. Reception was positive, with London critics finding the work "lyrical", "beautifully written" and "suffuse[d] with wonder and beauty". In July 2017, Butterworth revealed he had declined the offer of appointment as Officer of the Order of the British Empire (OBE) due to the Conservative government's pledge to hold a referendum on Britain's membership of the European Union.

Кемеші

Баттерворттың "Ферримен" пьесасы 2017 жылдың сәуірінде Корольдік сот театрында қойылды. Сэм Мендес режиссерлік еткен бұл пьеса Корольдік сот театры тарихында ең жылдам сатылатын пьесаға айналды. 1981 жылы Оңтүстік Армағ ауылында өтіп, ИРА аштық жариялаушыларының қазасына байланысты оқиғаларға ден қойған пьеса Ұлыбританияның барлық ірі газеттерінен 15 бес жұлдызды рецензия алды. Irish Times газеті былай деп жазды: "Баттерворт ағылшын болғанымен, "Ферримен" толығымен ирланд пьесасы секілді, себебі диалогта ешқандай жалған нота жоқ". The Huffington Post газеті оны "онжылдықтағы ең ұлы екі-үш пьесаның бірі" деп атады. Бірақ, The Guardian газетінің Шон О'Хеган: "Мен Солтүстік Ирландияданмын және бұл шындыққа сай келмейді", - деп жазды және ол "мәдени стереотипке тым жақын, тіпті қорлаушы" болды. Екі аптадан кейін Irish Times газеті актер Джерард Лидің ("Ата Тед" сериалынан) "Феррименді қорғау" деген мақаласын жариялады. Ол пьесаны "көп қабатты және күшті" деп сипаттап, негативті пікірлерге қарсы шықты. "Ферримен" 2017 жылғы Evening Standard сыйлығын "Ең үздік пьеса" номинациясы бойынша, 2018 жылғы Critics' Circle сыйлығын "Ең үздік жаңа пьеса" номинациясы бойынша, 2018 жылғы WhatsOnStage сыйлығын "Ең үздік жаңа пьеса" номинациясы бойынша және 2018 жылғы Olivier сыйлығын "Ең үздік жаңа пьеса" номинациясы бойынша жеңіп алды. Пьеса Гиелгуд театрында 350-ден астам қойылымдар көрсетілді және 2018 жылдың қазан айында Бродвейге көшірілді. Бұл пьеса 2019 жылғы Drama Desk сыйлығын "Ең көрнекті пьеса" және Tony сыйлығын "Ең үздік пьеса" номинациялары бойынша жеңіп алды.