Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эзоптың "Алтын жұмыртқа салған қаз" ертегісі – Эзоп ертегілерінің бірі, Перри индексінде 87-ші нөмірмен тіркелген. Осы ертегінің Шығыс елдеріндегі ұқсас нұсқалары да бар. Көптеген басқа да әңгімелерде алтын жұмыртқа салатын қаздар кездеседі, алайда кейбір нұсқаларында олардың орнына алтын жұмыртқа салатын тауықтар немесе басқа құстар айтылады. Бұл ертегі "алтын жұмыртқа салатын қазды өлтіру" деген мақалды тудырды, ол құнды ресурсты ойсыздықпен жоюды немесе ашкөздік тудырған тиімсіз іс-әрекетті білдіреді.
Aesop's Fable
"The Goose that Laid the Golden Eggs" is one of Aesop's Fables, numbered 87 in the Perry Index, a story that also has a number of Eastern analogues. Many other stories contain geese that lay golden eggs, though certain versions change them for hens or other birds that lay golden eggs. The tale has given rise to the idiom 'killing the goose that lays the golden eggs', which refers to the short sighted destruction of a valuable resource, or to an unprofitable action motivated by greed.
Шығыс елдер
Шығыс аналогы буддалық монастырлық тәртіп кітабының (Виная) төртінші бөлімінде кездесетін Суваннахамса Джатакасында табылады. Онда кедей отбасының әкесі алтын қауырсынды аққу болып қайта туылады және оларды өздерін асырау үшін қанаттарынан бір қауырсынды жұлып, сатуға шақырады, кейде оларға тағы біреуін беруге оралады. Бірақ отбасының ашкөз анасы барлық қауырсындарын бірден жұлып алады, сонда олар қарапайым қауырсынға айналады; аққу қауырсындарын қайта өсіргенде, олар да енді алтын емес. Осыдан мынадай ойды алуға болады:
An Eastern analogue is found in the Suvannahamsa Jataka, which appears in the fourth section of the Buddhist book of monastic discipline (Vinaya). In this the father of a poor family is reborn as a swan with golden feathers and invites them to pluck and sell a single feather from his wings to support themselves, returning occasionally to allow them another. The greedy mother of the family eventually plucks all the feathers at once, but they then turn to ordinary feathers; when the swan recovers its feathers they too are no longer gold. The moral drawn there is:
Қанағат етуге үйрен, артыққа талпынба. Олар аққуды ұстады, бірақ оның алтыны бітті. Үндістанның солтүстігінде, бұрынғы парсы территориясы Соғдианада, осы әңгіменің грек нұсқасы белгілі болған. Тажикстанның батыс Суғд облысындағы 8 ғасырға жататын Панджакент мүрәжаттарында 1-бөлме, 21-секторда оңнан солға қарай өрбитін бірнеше сахнаны бейнелейтін панель бар, онда алдымен алтын жұмыртқаны тексеріп жатқан адамды, кейін көбірек жұмыртқа алу үшін жануарды өлтіргенін көруге болады, соңында ғана өз идеясының ақымақтығын түсінеді. Аймақта осы әңгіменің жергілікті нұсқалары әлі де сақталған, бірақ олар басты кейіпкердің ақырында патша болуымен өзгеше аяқталады. Махабхаратада алтын түкіретін жабайы құстар туралы әңгіме айтылады, оларды бір адам тауып, көп ұзамай "ашкөздігінен" мойнынан қысып өлтіреді.
Contented be, nor itch for further store. They seized the swan – but had its gold no more. North of India, in the formerly Persian territory of Sogdiana, it was the Greek version of the story that was known. Among the 8th century murals in Panjakent, in the western Sugdh province of Tajikistan, there is a panel from room 1, sector 21, representing a series of scenes moving from right to left where it is possible to recognize the same person first in the act of checking a golden egg and later killing the animal in order to get more eggs, only to understand the stupidity of his idea at the very end of the sequence. A local version of the story still persists in the area but ends differently with the main character eventually becoming a king. In the Mahabharata a story is recounted of wild birds that spit gold, and were discovered by a man who soon strangled them "out of greed".
Өнерде қолдану
Француз мәтіні Рудольф Куманның балалар хоры мен оркестрі үшін "Vijf fabels van La Fontaine" (Op. 25 1968) шығармасының төртінші бөлігі ретінде жазылған. Яссен Воденичаров (1964 ж.т.) 2004 жылы осы әңгіме бойынша камералық опера жазды, ал Владимир Косма өлеңді "Eh bien ! Dansez maintenant (2006)" шығармасына, фокстрот стилінде баяндаушы мен оркестр үшін жасалған жеңіл интерпретация ретінде, тоғызыншы бөлік етіп қосты. "Алтын жұмыртқа салған қаз" туралы иллюстрациялардың көпшілігі фермердің қазды бекер өлтіргенін білгеннен кейінгі күйреуін бейнелейді. Бұл аңыз американдық иллюстратор Томас Наст қолданған бірнеше мысалдардың бірі болды. "Алтын жұмыртқа салатын қазды үнемі өлтіру" деген тақырыппен 1878 жылдың 16 наурызында "Harpers Weekly" журналында жарияланған суретте, "коммунистік мемлекет қайраткерінің" кеңесін алған, қалтасынан шыққан фермер 1877 жылғы теміржол ереуіліне сілтеме жасады. Фермер – әйелдері мен балалары артында қайғырып тұрған, саяси мақсатта біріккен кәсіподақ мүшелерін бейнелейді. Бұл аңыз екі почта маркасында да пайда болды. Бурундидің 1987 жылғы балалар ертегілері жинағында Густав Доренің сойылған қаздың денесін ұстап тұрған, күйреген фермердің суреті қолданылған (жоғарыда қараңыз). Кейіннен ертегі 2005 жылы Ханс Кристиан Андерсеннің туғанына 200 жыл толуына арналған Джерсидің 73 пенс номиналдық маркасында пайда болды, бірақ "Алтын жұмыртқа салған қаз" оның әңгімелерінің арасында ешқашан болған емес.
The French text was set as the fourth of Rudolf Koumans' Vijf fabels van La Fontaine for children's choir and orchestra (Op. 25 1968). Yassen Vodenitcharov (1964 ) has created a chamber opera from the story (2004) and Vladimir Cosma included the poem as the ninth piece in Eh bien ! Dansez maintenant (2006), a light hearted interpretation for narrator and orchestra in the style of a foxtrot. The majority of illustrations of "The Goose that Laid the Golden Eggs" picture the farmer despairing after discovering that he has killed the goose to no purpose. It was also one of several fables applied to political issues by the American illustrator Thomas Nast. Captioned Always killing the goose that lays the golden eggs, it appeared in Harpers Weekly for March 16, 1878. There the picture of the baffled farmer, advised by a 'Communistic Statesman', referred to the rail strike of 1877. The farmer stands for the politically driven union members whose wife and children sorrow in the background. Two postage stamps have also featured the fable. Burundi's 1987 set of children's tales uses Gustave Doré's picture of the despairing farmer holding the body of the slaughtered goose (see above). The fable later appears on the 73 pence value from a Jersey set celebrating the bicentenary of Hans Christian Andersen in 2005, although "The Goose that Laid the Golden Egg" never figured among his stories.
Фильмдер
Алтын жұмыртқа салатын үйрек, қаз немесе тауық тақырыбы, бірақ дәстүрлі сюжет желісі емес, АҚШ және Ресейдегі фильмдерде пайда болды. "Golden Yeggs" (Warner Bros, 1950) фильмінде мультфильм түрінде бейнеленді, ал "The Million Dollar Duck" (Walt Disney Productions, 1971) фильмінде комедиялық мақсатта қолданылды. 1971 жылғы "Вилли Вонка және шоколад фабрикасы" фильмінде шоколадқа толы алтын жұмыртқа салатын қаздар көрсетілген. Ресейлік "Ассия мен алтын жұмыртқалы тауық" ("Курочка Ряба", 1994) комедиясы посткеңестік дәуірдегі шағын ауылдағы қызғанышқа сатирикалық тұрғыдан қарастырады.
The theme of a duck, goose or hen laying a golden egg, but not the traditional plot line, was taken up in films in both the United States and Russia. In Golden Yeggs (Warner Bros, 1950) it was given cartoon treatment, while it provided a comedy MacGuffin in The Million Dollar Duck (Walt Disney Productions, 1971). The 1971 film Willy Wonka & the Chocolate Factory features geese laying golden eggs filled with chocolate. The Russian comedy Assia and the Hen with the Golden Eggs (Kurochka Ryaba, 1994) takes a slightly satirical look at small village jealousy in post Soviet times.